Từ nhà khoa học…

Ngày 22/6/1946, Bác Hồ đến Paris vá»›i tÆ° cách thượng khách của nÆ°á»›c Pháp. Phạm Quang Lá»… (Trần Đại NghÄ©a) cùng má»™t số trí thức Việt kiều vinh dá»± được yết kiến Bác, được Người ân cần chỉ bảo, kêu gọi trở về quê hÆ°Æ¡ng, phục vụ sá»± nghiệp đấu tranh giải phóng dân tá»™c. Trong số này có nhà khoa học Phạm Quang Lá»… (sinh năm 1913) quê xã Hòa Hiệp (VÄ©nh Long). Đó là má»™t thanh niên tuấn tú, học giỏi, 7 năm liền được nhận học bổng tại 2 trường trung học ở Mỹ Tho và Sài Gòn. Ông Ä‘á»— tú tài bản xứ và tú tài Tây, năm 1933 sang Pháp du học.

NÆ¡i xứ người, chỉ trong 4 năm ông theo học rồi tốt nghiệp hạng Æ°u kỹ sÆ° và cá»­ nhân tại 4 trường Đại học Bách khoa, Mỏ, Điện, và Học viện kỹ thuật hàng không. Ra trường, nhanh chóng lao vào công việc ở nhiều nhà máy, viện nghiên cứu… Đại tá Trần DÅ©ng Trí, con trai trưởng ông Lá»… kể: “Năm 1946 khi Ä‘ang giữ cÆ°Æ¡ng vị kỹ sÆ° trưởng vá»›i mức lÆ°Æ¡ng 5.500 frances/tháng (tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng 22 lượng vàng lúc bấy giờ) cùng cuá»™c sống đầy đủ. NhÆ°ng ba tôi vẫn quyết định về nÆ°á»›c theo Bác Hồ (1946) vá»›i tên gọi má»›i Trần Đại NghÄ©a do Bác đặt cho cùng nhiệm vụ nặng nề lên chiến khu Việt Bắc nghiên cứu, thiết kế, chế tạo vÅ© khí trang bị cho bá»™ Ä‘á»™i ta Ä‘ánh giặc”…

Vá»›i thành tích xuất sắc, Trần Đại NghÄ©a được phong hàm Thiếu tÆ°á»›ng đợt đầu tiên (1948); Anh hùng lao Ä‘á»™ng (1952); Giải thưởng Hồ Chí Minh (1996) vá»›i cụm công trình sáng tạo ra súng bazoka, súng SKZ và đạn bay thời kháng chiến 9 năm nếm mật nằm gai để làm má»™t Điện Biên Phủ chấn Ä‘á»™ng địa cầu.

Vợ chồng Viện sÄ© Trần Đại NghÄ©a sinh được 4 con trai đều mang họ Trần do Bác Hồ đặt vá»›i mong muốn con cái nối nghiệp của ba: Trần DÅ©ng Trí, Trần DÅ©ng Triệu, Trần DÅ©ng Trinh, Trần DÅ©ng Trọng vá»›i hàm ý con cái có học, biết nghe lời, sống trong sạch bởi lòng tá»± trọng cao. Cả 4 con trai đều là sÄ© quan quân Ä‘á»™i cấp cao. Những năm kháng chiến ở thủ Ä‘ô gió ngàn vốn nhiều khó khăn tưởng nhÆ° khó vượt qua, trong bối cảnh ấy vị tÆ°á»›ng, nhà khoa học họ Trần thường dặn dò con cái nhÆ° triết lý cuá»™c đời: “Lúc trận mạc hay hòa bình nếu gặp khó khăn, gian khổ,các con hãy nghÄ© Ä‘ến Bác Hồ, Tổ quốc và Nhân dân thì sẽ vượt qua được hết, dù gian truân, vất vả đến mấy việc nÆ°á»›c, việc nhà cÅ©ng Ä‘i đến nÆ¡i đến chốn”…

Bác Hồ vÄ© đại là người há»™i đủ có chọn lọc trong bá»™ nhá»› của mình “kim cổ TâyĐông”, nên nghệ thuật sá»­ dụng người tài trong mọi thời kỳ của cách mạng để phục vụ đất nÆ°á»›c theo cách “Ứng bất biến, dÄ© vạn biến” cÅ©ng thật Ä‘a dạng, phong phú. Nhá»› thời 9 năm kháng chiến trường kỳ, Bác Hồ dùng người tài trong việc phòng, chống tham nhÅ©ng hay Ä‘i sứ cho ta vô số Ä‘iều hay, lẽ phải về đức tính kiên quyết chống tệ nạn xã há»™i hay tình nghÄ©a giữa người và người. Đó là suối nguồn trong “Muôn vàn tình thân yêu” của Bác Hồ để lại cho toàn Đảng, toàn dân, các cháu thiếu niên, nhi đồng.

Cố Thiếu tÆ°á»›ng Trần Tá»­ Bình, nguyên Tổng Thanh tra quân Ä‘á»™i, nguyên  Äáº¡i sứ đầu tiên của Việt Nam tại Trung Quốc, tên thật là Phạm Văn Công, quê xứ Thanh, nhÆ°ng phiêu bạt về đất Phủ Lý, Hà Nam. Năm 1930 ông làm Bí thÆ° Chi bá»™, lãnh đạo cuá»™c đấu tranh của 5.000 công nhân cao su Phú Riềng (Nam Bá»™). Tòa đại hình Sài Gòn kết án ông tù khổ sai rồi nhanh chóng Ä‘ày ra Côn Đảo. Sau Cách mạng tháng Tám, Trần Tá»­ Bình được Bác Hồ giao trọng trách xây dá»±ng trường Quân chính đầu tiên của nÆ°á»›c nhà.

Năm 1948, Trần Tá»­ Bình được phong hàm Thiếu tÆ°á»›ng đợt đầu cùng vá»›i Đại tÆ°á»›ng Võ Nguyên Giáp, Trung tÆ°á»›ng Nguyá»…n Bình… sau Ä‘ó nhận chức Phó Tổng Thanh tra quân Ä‘á»™i, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ. Công việc đầu tiên của ông là tham gia Ä‘iều tra, tổ chức xét xá»­ vụ tham nhÅ©ng lá»›n nhất đầu tiên trong quân Ä‘á»™i, Ä‘ó là vụ án Trần Dụ Châu (1950), Ä‘em lại niềm tin cho nhân dân và quân Ä‘á»™i trÆ°á»›c khi cuá»™c kháng chiến thần thánh chuyển sang giai Ä‘oạn tổng phản công.

Thời kỳ 1956, má»™t số cán bá»™ cách mạng bị quy sai trong cải cách ruá»™ng đất,  ông Bình kịp thời đến các tỉnh Yên Bái, Phúc Yên, Nghệ An… giải cứu người oan,  thậm chí có người chuẩn bị lên Ä‘oạn đầu Ä‘ài, nhÆ°ng được Phó Tổng Thanh tra Chính phủ tuyên bố hủy bản án, rồi ông thay mặt Đảng xin lá»—i họ, mời họ tiếp tục công tác. Những cán bá»™ tốt nhÆ°ng bị quy oan, về sau đều nói ông Bình là người sinh ra họ lần thứ hai, mặc dù trÆ°á»›c Ä‘ó họ không hề quen biết.

Đến “Đại tÆ°á»›ng nông dân”…

Không ai khác, Ä‘ó là Đại tÆ°á»›ng Nguyá»…n Chí Thanh. Mọi người đều biết, Nguyá»…n Chí Thanh là nhà chính trị, nhà quân sá»± từng Ä‘ánh Ä‘ông, dẹp bắc. Thời kỳ miền Bắc XHCN dấy lên phong trào “Sóng duyên hải” (công nghiệp), “Cờ ba nhất” (Quân Ä‘á»™i) và “gió Đại Phong” (nông nghiệp), Đại tÆ°á»›ng Nguyá»…n Chí Thanh được Bác Hồ và Đảng phân công chăm lo nền nông nghiệp nÆ°á»›c nhà. Bởi thế má»›i xuất hiện cụm từ “Đại tÆ°á»›ng nông dân”.

Khỏi phải bàn về công việc này, bởi vì ông ở trong dân mà ra, không bao giờ rời dân. Ngày Ä‘i chiến dịch Điện Biên, trên đường hành quân lên Tây Bắc khi qua con suối đầy nÆ°á»›c, má»™t chiến sÄ© quân Ä‘á»™i Ä‘i giầy, ngại lá»™i suối nên bạo mồm nói vá»›i người đồng Ä‘á»™i Ä‘i bên cạnh: “Này, tá»› Ä‘i giầy nên nhờ cậu cõng tá»› qua suối”. Không chần chừ, Đại tÆ°á»›ng vui rồi nhanh chóng ghé vai cõng người chiến sÄ©. Qua suối rồi người chiến sÄ© má»›i biết người giúp mình là Đại tÆ°á»›ng Nguyá»…n Chí Thanh, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị.

Năm 1961 của thế ká»· trÆ°á»›c, khi về hợp tác xã Đại Phong (Quảng Bình) TÆ°á»›ng Thanh tìm đến má»™t gia Ä‘ình vừa thoát khỏi cảnh cố nông, liền hỏi: “Thế nào, trong nhà ta có những cái gì? Của cải ra sao cho xem chÆ¡i nào?”. Vợ chồng người nông dân thật thà nói: “Có chi mô. Hai vợ chồng, má»™t cái nhà, má»™t cái nồi, má»™t mâm thau, mấy cái bát ăn cÆ¡m, má»™t cái giường, má»™t cái phản. Trong vườn có má»™t gà mẹ mười con. Có chuồng nhÆ°ng không có lợn”.

Đại tÆ°á»›ng cười rồi hỏi tiếp: “Nhà chỉ có vợ chồng, tại sao lại có giường, có phản. Thế tối ngủ chung hay ngủ riêng?. “Báo cáo, ngủ riêng vì có mang 8 tháng rồi”.  “À, thế thì được. Đó là hạnh phúc. Cầm lọ dầu gió lúc nào gấy (vợ) đẻ thì dùng”… NhÆ° thế Ä‘ó, tình người, tình đời của vị TÆ°á»›ng giản dị mà ấm nồng tưởng nhÆ° rÆ¡i lệ.

Nhà báo, nhà văn Phan Quang (Nguyên Chủ tịch Há»™i Nhà báo Việt Nam) trong bài viết: “Đại tÆ°á»›ng Nguyá»…n Chí Thanh và bài báo Huyện ủy 5 không”, Ä‘ăng Tạp chí Người Làm Báo số tháng 7/2017 cho hay: Đại tÆ°á»›ng Nguyá»…n Chí Thanh Ä‘ánh giá cao tác dụng của báo chí phục vụ xây dá»±ng, bảo vệ Tổ quốc. Về nghề nghiệp Đại tÆ°á»›ng nói: Người viết “đẻ” ra được má»™t bài tốn biết bao công sức. Thế mà cánh biên tập các báo tưởng mình “đẻ” ra dá»… lắm… Tay này đến đặt bài, tay kia đến bảo xin anh bài nọ. Rồi nó trả cho mấy đồng nhuận bút, có khi quên luôn, mà mình thì mất ăn mất ngủ bao Ä‘êm. Quả thật thá»±c bất bổ lao…

Rõ ràng, “Đại tÆ°á»›ng nông dân” là người văn võ song toàn. Đất nÆ°á»›c, quân Ä‘á»™i có được những người nhÆ° thế Ä‘âu phải dá»…. Sau ngày Đại tÆ°á»›ng ra Ä‘i về thế giá»›i người hiền, cả nÆ°á»›c tiếc thÆ°Æ¡ng.  Hàng năm, Bác Hồ đều nhắc ông VÅ© Kỳ Ä‘ón cả gia Ä‘ình vị Đại tÆ°á»›ng quá cố vào Phủ Chủ tịch dùng cÆ¡m vá»›i Bác, hỏi han chuyện trò ân tình.

Mùa Thu năm nay, ngày 2/9/2017 NÆ°á»›c Việt Nam má»›i tròn tuổi 72. Đó là tuổi kim cÆ°Æ¡ng ắp đầy hứa hẹn; Ä‘ó cÅ©ng là ngày Bác Hồ kính yêu của chúng ta Ä‘i về thế giá»›i người hiền tròn 48 năm. Tưởng nhá»›, biết Æ¡n Người trong thành kính, nhắc chuyện Bác Hồ dùng người tài phục vụ đất nÆ°á»›c tuy Ä‘ã lâu, nhÆ°ng tính thời sá»± vẫn nhÆ° má»›i ngày hôm qua; đồng thời nhắc nhở ai Ä‘ó nhá»› dùng người tài chứ không phải dùng người nhà!❏

Theo Nguyá»…n Xuân LÆ°Æ¡ng/Báo Nhà báo và Công luận