Hữu Đại trong lần tác nghiệp tại vùng cao Quan Hóa

Phóng viên: Giải thưởng liên tiếp đến vá»›i anh và ê kíp sản xuất trong năm 2017, bên cạnh sá»± công phu, nghiêm túc trong lao Ä‘á»™ng nghề nghiệp, theo anh còn yếu tố nào?

Nhà báo Hữu Đại: Hai năm trở lại Ä‘ây, má»—i kỳ tham dá»± Liên hoan truyền hình toàn quốc, Đài PT&TH Thanh Hoá luôn đạt được kết qủa rất cao. 100% tác phẩm tham gia đều Ä‘oạt giải, trong Ä‘ó có 4 giải vàng, 4 giải bạc và 2 bằng khen. Năm 2017, Đài có 1 tác phẩm Ä‘oạt giải B giải Báo chí quốc gia, là mức giải thưởng báo chí cao nhất từ trÆ°á»›c đến nay của người làm báo Thanh Hóa. Kết quả này, theo tôi trÆ°á»›c hết Ä‘ó là sá»± quan tâm đầu tÆ°, sá»± gợi ý định hÆ°á»›ng ngay từ lúc chọn đề tài, xây dá»±ng đề cÆ°Æ¡ng của Ban Giám đốc, của lãnh đạo Phòng Thời sá»± - Chính trị. Trong 2 năm trở lại Ä‘ây, trÆ°á»›c má»—i kỳ Liên hoan truyền hình toàn quốc, vá»›i má»—i đề tài phóng viên đăng ký tham dá»±, đều được Ban Giám đốc, lãnh đạo các phòng chuyên môn và những nhà báo có nhiều kinh nghiệm xem xét, góp ý, từ việc lá»±a chọn tên đề tài cho đến cách thể hiện và ná»™i dung chuyển tải.

Có thể nói, theo cảm nhận của riêng tôi, má»™t tác phẩm của Đài PT&TH Thanh Hoá tham dá»± Liên hoan truyền hình toàn quốc là sản phẩm của cả má»™t tập thể, chứ không phải của riêng má»™t ê kip hay cá nhân nào. Vá»›i tôi, là má»™t người chÆ°a có nhiều tuổi nghề, Ä‘ây là má»™t Ä‘iều rất quan trọng. Bởi, chúng tôi, những phóng viên va chạm vá»›i cÆ¡ sở nhiều, hay bị cuốn Ä‘i theo những cảm nhận cá nhân của mình, có thể trÆ°á»›c má»™t hiện tượng không có được nhiều sá»± tỉnh táo, khách quan để suy xét, phân tích thấu Ä‘áo, tìm ra cốt lõi của vấn đề hay căn nguyên của câu chuyện. Nếu không được định hÆ°á»›ng, thì chúng tôi sẽ dá»… bị sa Ä‘à vào nhận định chủ quan. Mà vá»›i những đề tài mang tính phản biện chính sách, thì Ä‘ây là má»™t Ä‘iều không được phép. Do vậy, những định hÆ°á»›ng của Ban Biên tập, Ban Giám đốc Đài và lãnh đạo Phòng Thời sá»± - Chính trị, vá»›i tôi, là những Ä‘iều tối quan trọng để có thể thành công.

Phóng viên: Để thá»±c hiện những tác phẩm truyền hình thuá»™c loại “lao vào Ä‘iểm nóng” Ä‘á»™ng chạm đến nhiều ngành, nhiều người, anh có cảm thấy mình “liều lÄ©nh”?

Nhà báo Hữu Đại: Có thể người ngoài nhìn vào, thì thấy chúng tôi là “liều lÄ©nh”, nhÆ°ng tôi thì không nghÄ© vậy. Má»—i tác phẩm mang tính chất Ä‘iều tra, hay đụng chạm, chúng tôi không Ä‘Æ¡n Ä‘á»™c đằng sau chúng tôi là cả má»™t tập thể. Đó là sá»± quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ các Ä‘iều kiện tác nghiệp của Đài. Tôi lấy má»™t ví dụ, đầu năm 2017, theo nguồn tin báo của người dân, chúng tôi phát hiện ra hành vi xả thải trái phép của Nhà máy chế biến tinh bá»™t sắn Bá ThÆ°á»›c. Thú thá»±c, lúc đầu khi có nguồn tin, tôi cÅ©ng hÆ¡i hoang mang, chÆ°a định hình ra được mình sẽ phải làm nhÆ° thế nào để Ä‘Æ°a việc này ra ánh sáng, đặc biệt trong việc thu thập các chứng cứ thuyết phục. Vì nÆ¡i xả thải hẻo lánh, đối tượng vi phạm thường xả vào Ä‘êm khuya, không có khung giờ cụ thể nào cả. Tôi Ä‘ã báo cáo đề tài này vá»›i Giám đốc Đài, và Giám đốc Ä‘ã gợi ý, chỉ đạo tôi các biện pháp, phÆ°Æ¡ng pháp tác nghiệp, đặc biệt trong việc thu thập hình ảnh và phÆ°Æ¡ng án có thể xảy ra trong quá trình tác nghiệp và các đầu mối cÆ¡ quan chức năng cần liên hệ làm việc khi sá»± việc xả thải được phát hiện. Vá»›i những phÆ°Æ¡ng án được chuẩn bị kỹ càng, chúng tôi Ä‘ã “lật tẩy” được hành vi xả thải chÆ°a qua xá»­ lý ra sông Mã của Nhà máy này. Vá»›i những chứng cứ thuyết phục, không thể chối cãi, lãnh đạo Nhà máy chế biến tinh bá»™t sắn Bá ThÆ°á»›c Ä‘ã phải thừa nhận hành vi của mình. Sau khi Đài PT&TH Thanh Hoá phát phóng sá»± này Ä‘ã tạo được tiếng vang rất lá»›n, cÆ¡ quan chức năng và huyện Bá ThÆ°á»›c vào cuá»™c xá»­ lý doanh nghiệp.
Má»™t Ä‘iều tôi muốn nhấn mạnh ở Ä‘ây, là khi chúng tôi tác nghiệp những vấn đề mang tính chất nhạy cảm nhÆ° vậy, chúng tôi không Ä‘Æ¡n Ä‘á»™c. Sau khi ghi được hình ảnh xả thải của Nhà máy, chúng tôi Ä‘ã Ä‘iện về để xin ý kiến chỉ đạo tiếp theo của Giám đốc dù Ä‘ã gần 12 giờ Ä‘êm, nhÆ°ng Giám đốc vẫn chờ Ä‘iện thoại để chỉ đạo công việc tiếp theo cho buổi sáng mai.
Không chỉ má»™t vụ việc nhÆ° vậy, mà trong tất cả các vấn đề chúng ta hay gọi là nhạy cảm, khi tác nghiệp chúng tôi không bao giờ Ä‘Æ¡n Ä‘á»™c. Do vậy, tôi không thấy mình “liều lÄ©nh” khi dấn thân vào thá»±c hiện những tác phẩm nhÆ° vậy.

Phóng viên: Xem những tác phẩm của anh Ä‘oạt giải trong năm qua, người xem ngay từ đầu Ä‘ã cảm nhận được anh định nói về vấn đề gì, nhÆ°ng càng xem lại càng bị dẫn dắt đến những vấn đề má»›i, những Ä‘iều thú vị. Đặc biệt anh Ä‘ã sá»­ dụng nhiều con số theo cách riêng để minh họa. Phải chăng Ä‘ây là má»™t hÆ°á»›ng Ä‘i má»›i trong sản xuất tác phẩm truyền hình ở Thanh Hóa?

Nhà báo Hữu Đại: Tôi chỉ tâm niệm má»™t Ä‘iều, vá»›i má»—i tác phẩm của mình, hãy cố gắng tìm cách thể hiện má»›i, tạo hiệu ứng tốt vá»›i người xem, để có thể truyền tải thông Ä‘iệp đến người xem truyền hình má»™t cách ấn tượng và hiệu quả nhất. Đơn giản chỉ là vậỵ.

Phóng viên: Có nhiều đề tài hay, ăn khách ở Ä‘ô thị, ở vùng biển, nhÆ°ng vì sao cứ nhất thiết anh phải chọn vùng núi, vùng khó khăn để thá»±c hiện. Anh yêu quý vùng cao, cảm thông, chia sẻ vá»›i đồng bào, hay bởi lẽ đất và người vùng cao thì dá»… thuyết phục những người cầm cân nảy má»±c trong các cuá»™c thi?

Nhà báo Hữu Đại: Tôi hay viết về miền núi, về cuá»™c sống của đồng bào nÆ¡i Ä‘ây và những chủ trÆ°Æ¡ng, chính sách của Đảng, Nhà nÆ°á»›c Ä‘ang được thá»±c hiện ở khu vá»±c này. Nó có hai lý do. TrÆ°á»›c hết, tôi Ä‘ã từng có gần 5 năm sống, làm việc vá»›i đồng bào miền núi khi là giáo viên dạy ở huyện biên viá»…n Quan SÆ¡n. Nên trong má»™t chừng má»±c nào Ä‘ó, cuá»™c sống, tâm tÆ°, lối sống, cách nghÄ© của đồng bào miền núi, tôi có thể hiểu và chia sẻ. Do vậy, khi viết về khu vá»±c này, tôi có cảm giác thân thuá»™c. Thứ hai là, trong những năm trở lại Ä‘ây khu vá»±c miền núi và vùng đồng bào dân tá»™c được Đảng và Nhà nÆ°á»›c quan tâm thá»±c hiện nhiều chính sách, ban hành cÆ¡ chế để cải thiện và nâng cao cuá»™c sống của đồng bào. Theo tôi, Ä‘ây là mảnh đất rất thuận lơị cho báo chí tác nghiệp, bởi có nhiều đề tài hay trong quá trình triển khai thá»±c hiện các cÆ¡ chế, chính sách Ä‘ó. Báo chí sẽ góp phần vừa tuyên truyền những cách làm hay, vừa có thể phản biện chính sách, để Ä‘i đến má»™t mục tiêu chung là góp phần thúc đẩy việc thá»±c hiện các cÆ¡ chế, chính sách Ä‘ó được hiệu quả hÆ¡n.

Phóng viên: Có khi nào trong lúc tác nghiệp anh mang theo suy nghÄ© (Ä‘úng hÆ¡n là lấn cấn) rằng sẽ thế nọ, thế kia, chẳng hạn má»™t thế lá»±c nào Ä‘ó, Ä‘iển hình là vá»›i tác phẩm “Sông mòn” đề cập đến vấn đề rất nhạy cảm và phức tạp là thủy Ä‘iện mà anh vừa Ä‘oạt giải vàng Liên hoan Truyền hình toàn quốc lần thứ 37?

Nhà báo Hữu Đại: Khi thá»±c hiện tác phẩm này tôi hoàn toàn không hề nghÄ© đến Ä‘iều Ä‘ó. Bởi nhÆ° tôi Ä‘ã nói, đằng sau má»—i tác phẩm của chúng tôi là Ban Giám đốc, là lãnh đạo Phòng Thời sá»± - Chính trị định hÆ°á»›ng, giúp đỡ chúng tôi. Mặt khác, chúng tôi cÅ©ng muốn phản ánh má»™t góc nhìn khác trong việc phát triển thuá»· Ä‘iện ở Thanh Hoá. Chúng ta Ä‘ã biết, thuá»· Ä‘iện là hạ tầng quan trọng để phát triển đất nÆ°á»›c. Tuy nhiên, việc phát triển thuá»· Ä‘iện lại Ä‘ang tạo ra những xung Ä‘á»™t, mâu thuẫn vá»›i người dân vùng ảnh hưởng của các dá»± án thuá»· Ä‘iện, đặc biệt là vá»›i những người nghèo, những người yếu thế Ä‘ang phải gắn bó sinh kế hằng ngày trên sông. Qua tác phẩm “Sông mòn”, chúng tôi muốn phản ánh những tác Ä‘á»™ng của các dá»± án thuá»· Ä‘iện từ góc nhìn của những con người này.

Phóng viên: Má»—i tác phẩm là những chuyến Ä‘i, vậy Ä‘iều gì để lại cho anh sau khi thá»±c hiện những tác phẩm Ä‘ó?

Nhà báo Hữu Đại: Tôi chỉ nghÄ© má»™t Ä‘iều, nếu Ä‘am mê thì sẽ thành công. Má»—i má»™t chuyến Ä‘i, má»—i má»™t tác phẩm thành hình, vá»›i tôi, Ä‘ó là sá»± nuôi dưỡng niềm Ä‘am mê.

Phóng viên: Cảm Æ¡n anh về cuá»™c trao đổi.

Lam Vũ (thực hiện)