Nối tiếp thành công ở chủ đề “ruá»™t” này, má»›i Ä‘ây chị Ä‘ã cho ra mắt cuốn sách “Tôi Ä‘ã trở về trên núi cao” để tận mắt nhìn lại nguồn gốc của mình cùng trải lòng vá»›i Ä‘á»™c giả về sá»± trở về.

1. Nói đến nhà văn Đỗ Bích Thúy, chắc hẳn những người yêu văn chÆ°Æ¡ng Việt Ä‘Æ°Æ¡ng đại vẫn còn nhá»› “cÆ¡n chấn Ä‘á»™ng ở căn nhà số 4 huyền thoại” (số 4 Lý Nam Đế, Hà Ná»™i - trụ sở của Tạp chí Văn nghệ Quân Ä‘á»™i) vào năm 1999 khi cô gái trẻ người Hà Giang má»›i tốt nghiệp đại học Ä‘ã Ä‘oạt giải Nhất cuá»™c thi truyện ngắn của Tạp chí vá»›i chùm truyện ngắn: “Ngải đắng trên núi”, “Mùa cá nổi”, “Sau những mùa trăng” gá»­i đến vào những phút cuối cùng nhÆ°ng Ä‘ã Ä‘ánh bật rất nhiều tên tuổi “cây Ä‘a, cây đề” của làng văn chÆ°Æ¡ng Việt lúc ấy. Cái tên Đỗ Bích Thúy được biết đến từ đấy. Sau này qua những cuốn sách của chị, nhiều người vẫn cứ ngỡ chị là người miền núi. Tuy nhiên, Đỗ Bích Thúy lại là người dân tá»™c Kinh, quê gốc ở Nam Định nhÆ°ng được sinh ra và lá»›n lên ở Hà Giang- “mảnh đất màu mỡ” để chị “canh tác” trên “cánh đồng văn chÆ°Æ¡ng”.

TrÆ°á»›c Ä‘ây, chị Ä‘ã có bốn năm làm báo ở Hà Giang- Ä‘ó là khoảng thời gian tuy không dài nhÆ°ng Ä‘ã giúp chị được Ä‘i, trải nghiệm và đắm mình trong không gian văn hóa của các dân tá»™c anh em sinh sống trên mảnh đất địa đầu Tổ quốc. CÅ©ng bởi vậy mà đọc văn của chị, người đọc dá»… lầm tưởng chị là nhà văn người dân tá»™c  Mông hoặc Tày bởi đặc trÆ°ng văn hóa trong từng câu chuyện chị kể rất đặc sắc, tinh tế mà chỉ người con được rừng núi sinh ra má»›i viết được nhÆ° thế. Đến bây giờ, Đỗ Bích Thúy vẫn cho rằng được đến làm việc ở Tạp chí Văn nghệ Quân Ä‘á»™i là Ä‘iều may mắn đối vá»›i mình. Bởi nÆ¡i Ä‘ây cùng vá»›i Há»™i Nhà văn Việt Nam, Há»™i Nhà văn Hà Ná»™i, Báo Văn nghệ là những môi trường sáng tác lý tưởng ở Hà Ná»™i. Thế nhÆ°ng ở Tạp chí Văn nghệ Quân Ä‘á»™i cÅ©ng có những đặc thù riêng Ä‘òi hỏi má»—i người làm việc tại Ä‘ây phải đảm nhận song song hai vai trò vừa là nhà báo vá»›i việc biên tập giỏi vừa là tác giả. Vì vậy mà ngoài công việc phụ trách 1 tháng 2 số báo của Tạp chí hầu nhÆ° năm nào Đỗ Bích Thúy cÅ©ng cho ra má»™t cuốn sách.

Khác vá»›i các nhà văn người dân tá»™c viết về chính họ, Đỗ Bích Thúy viết về vùng cao trong tâm thế của má»™t người miền xuôi. Điều Ä‘ó tưởng chừng là trở ngại nhÆ°ng không, bởi theo nhà thÆ¡ Trần Đăng Khoa thì: “Nhờ đắm mình trong đời sống, hiểu cặn kẽ mọi ngóc ngách từ cảnh sắc, phong tục, tập quán, đến đời sống tính cách, tâm hồn và văn hóa của người dân vùng cao, vá»›i con mắt của người dÆ°á»›i xuôi, chị phát hiện được nhiều vẻ đẹp mà có khi chính người vùng cao không nhìn ra được”. Dẫu vậy là má»™t nhà văn trẻ để vượt qua “cái bóng” của các cây bút tên tuổi viết về chủ đề miền núi trÆ°á»›c Ä‘ó mà cÅ©ng là người miền xuôi nhÆ° Tô Hoài, Ma Văn Kháng là Ä‘iều không dá»…. Và Đỗ Bích Thúy không còn cách nào khác ngoài tá»± mở con đường riêng cho chính mình bởi những phong tục, tập quán có thể chỉ chừng ấy, thậm chí bị mai má»™t Ä‘i, thiên nhiên vạn vật, làng bản, dòng sông, con suối, ngọn núi cÅ©ng chỉ có chừng ấy nhÆ°ng con người thì có thể đổi khác. Chính cái suy nghÄ© tâm thế của con người vùng cao hiện nay Ä‘ã khác so vá»›i các nhân vật xÆ°a trong văn của các “cây đại thụ” mà chị Ä‘ã mạnh dạn tá»± mở con đường cho chính mình, Ä‘ó là Ä‘i vào trọng tâm tâm tÆ°, tình cảm, nguyện vọng của con người vùng cao trong thời đại hôm nay.

Nhà văn Đỗ Bích Thúy  trong buổi ra mắt cuốn sách “Tôi Ä‘ã trở về trên núi cao” (Ảnh: VOV)

2. Ngay từ nhan đề cuốn sách má»›i nhất của Đỗ Bích Thúy - “Tôi Ä‘ã trở về trên núi cao”  Ä‘ã chứa Ä‘á»±ng má»™t triết lý: Ra Ä‘i, Ä‘i mãi rồi cÅ©ng phải trở về, và trở về nói cách khác chính là Ä‘ích cuối cùng của chuyến Ä‘i. Hành trình “trở về” của Đỗ Bích Thúy có thể là má»™t chuyến Ä‘i rất thật nhÆ°ng cÅ©ng có thể chỉ là những chuyến Ä‘i trong tâm hồn chị, tâm hồn của má»™t người Ä‘àn bà ở tuổi 40 vá»›i nhiều rung Ä‘á»™ng, vá»›i nhiều “dÆ° chấn” mang má»™t mã số “riêng”. “Trở về” sau quãng thời gian chị rời vùng núi cao Hà Giang để về sống trong lòng Hà Ná»™i. Những câu chuyện trong “Tôi Ä‘ã trở về trên núi cao” là những ghi chép Ä‘ã qua, dÆ°á»›i con mắt chọn lọc, nhạy cảm của má»™t ngòi bút tinh tế được kể vá»›i giọng Ä‘iệu dung dị, gần gÅ©i nhÆ° tá»± truyện, không chỉ gợi lại hồi ức, kỉ niệm của nhà văn Đỗ Bích Thúy mà còn mang đến sá»± đồng cảm về má»™t miền ký ức thấp thoáng trong Ä‘á»™c giả. 

Tuy nhiên, ở cuốn sách này, người đọc còn dá»… dàng bắt gặp những trang tản văn về Hà Ná»™i vá»›i cái nhìn rất riêng, Ä‘á»™c Ä‘áo, những quan sát tinh tế, giàu trá»±c cảm của nhà văn Đỗ Bích Thúy: “Hà Ná»™i, vẫn còn Ä‘âu Ä‘ó những cÅ© xÆ°a phảng phất. Không phải ở những gì to lá»›n, vạm vỡ, mà là ở những góc nhỏ, lặng yên nhÆ° thế”. Ngoài những trang sách dịch chuyển thể hiện tình yêu quê hÆ°Æ¡ng giản dị, chân thật, cuốn sách còn là những trang viết đẹp, mang đậm triết lý. “Chúng chạm tá»›i hết thảy những tha thiết trong ta về má»™t tình yêu rá»™ng lá»›n, dịu ngọt và mãnh liệt vá»›i con người, cuá»™c sống” để “Người có thể yêu người mà không nhất thiết phải nói gì vá»›i nhau”

Nhà văn Nguyá»…n Văn Thọ chia sẻ về cuốn sách “Tôi Ä‘ã trở về trên núi cao” của Đỗ Bích Thúy (Ảnh: VOV)

Nhà văn Nguyá»…n Văn Thọ cho rằng má»—i má»™t câu chuyện nhỏ trong “Tôi Ä‘ã trở về trên núi cao” đều hiện rõ sá»± nhận thức lại đời sống, nhiều quan niệm từ sau nhiều chiêm nghiệm, để cuối cÅ©ng bao giờ nhận thức ra Ä‘iều nào Ä‘ó, cảm giác nào Ä‘ó chốt lại cho rõ cái cõi lòng sâu thẳm giữa con người vá»›i con người, con người vá»›i vật, con người ta vá»›i quê hÆ°Æ¡ng, bản quán hay mảnh đất mình Ä‘ang sống. Nhà văn cÅ©ng nhìn nhận trong tập sách là má»™t cô Thúy “Ä‘ã trở về trên núi cao” - nÆ¡i cao nhất và cÅ©ng là nÆ¡i sâu nhất sau bao thăng trầm thay đổi để nhÆ° má»™t sá»± giác ngá»™, có thể nhìn vào chính tâm hồn cô trong hÆ¡n 200 trang sách. 

Còn nhà thÆ¡ Nguyá»…n Quang HÆ°ng lại có má»™t cách nhìn khá hình tượng về cuốn sách khi ví nó nhÆ° môÌ£t phim tài liêÌ£u kiêÌ£m lời, rất kiêÌ£m lời, hoặc không lời, chỉ hình ảnh, cụ thể, sinh Ä‘ôÌ£ng, xem Ä‘ến Ä‘âu thì lại thấm và nhá»›, cảm thấy nhoi nhói. “Có thể nghÄ© Ä‘ến môÌ£t kết cấu chÆ°Æ¡ng hôÌ€i, hết câu chuyêÌ£n này móc vào câu chuyêÌ£n tiếp, Ä‘ể thấy nhiêÌ€u hÆ¡n theo mạch kể, câu chuyêÌ£n này có chút bóng dáng câu chuyêÌ£n kia, Ä‘ể càng đọc càng mở, càng kéo Ä‘i. Có thể coi là môÌ£t tản văn tá»± truyêÌ£n. CÅ©ng có thể, không câÌ€n liên tưởng Ä‘ến tác giả, Ä‘ể thấy Ä‘ây là câu chuyêÌ£n của mỗi ai Ä‘ó được tái tạo, được sáng tạo. Có thể nghÄ© thêm từ những trang viết ngắn hợp nên tâÌ£p sách Tôi Ä‘ã trở về trên núi cao của Đỗ Bích Thúy…”, nhà thÆ¡ Nguyá»…n Quang HÆ°ng cho biết thêm. 

Cuốn sách ra đời nhÆ° càng khẳng định “thÆ°Æ¡ng hiệu” của Đỗ Bích Thúy về đề tài miền núi- má»™t đề tài không má»›i nhÆ°ng cÅ©ng không dá»… để viết hay. Vá»›i việc ở Ä‘á»™ tuổi còn khá trẻ, tin rằng văn chÆ°Æ¡ng của Đỗ Bích Thúy sẽ càng nảy mầm, nở rá»™ và sinh sôi đầy sức sống khi bám chặt rá»… vào vùng văn hóa trù phú Hà Giang./.

Theo Äá»©c Huy/Cổng TTĐT Há»™i Nhà báo Việt Nam