1. Äá»c nhiều bài viết của chị trên chuyên đề An ninh Thế giá»›i của Báo Công an Nhân dân nhÆ°ng khi được gặp và trò chuyện cùng chị, tôi vẫn không khỏi bất ngờ. Đằng sau con chữ già dặn, nghiêm ngắn ấy là má»™t Trần Hoàng Thiên Kim trẻ trung, vui tính, thân thiện, dá»… gần và đặc biệt trên môi lúc nào cÅ©ng nở má»™t nụ cười.

Tốt nghiệp Trường Viết văn Nguyá»…n Du (nay là Đại học Văn hóa) và được giữ lại làm cán bá»™ tại trường những tưởng Ä‘ây sẽ là môi trường lý tưởng để chị phát huy sở trường của mình, tập trung vào công việc giảng dạy, sáng tác văn chÆ°Æ¡ng. NhÆ°ng rồi vá»›i bản tính thích ngao du, tìm tòi, khám phá, thích được tá»± do bay nhảy, chị Ä‘ã “ngoại tình” báo chí và mong muốn được làm việc chính thức tại má»™t tòa soạn thay vì chỉ là cá»™ng tác viên. Những bài báo đầu tiên của chị và cÅ©ng là chủ đề mãi sau này chị vẫn tập trung khai thác, Ä‘ó là Ä‘i sâu vào đời sống văn hóa xã há»™i, đời sống của giá»›i văn nghệ sÄ©. Bởi, được học tập và may mắn được công tác tại ngôi trường được coi là “cái nôi” của văn chÆ°Æ¡ng, Ä‘ã giúp chị có nhiều mối quan hệ và được học hỏi nhiều Ä‘iều từ các nhà văn, nhà thÆ¡, nhà phê bình, những chuyên gia đầu ngành trong lÄ©nh vá»±c văn hóa, văn nghệ. HÆ¡n nữa, được tiếp xúc, làm việc cùng họ, chị Ä‘ã phần nào hiểu và có cái nhìn Ä‘a chiều về họ để rồi sau này họ đều là nhân vật trong những bài viết của chị.

Chị vẫn luôn quan niệm, bài chân dung không Ä‘Æ¡n thuần chỉ là những bài viết giá»›i thiệu chung chung về con người, lý lịch và sá»± nghiệp của nhân vật mà phải là những bài viết sâu sắc, có cái nhìn thấu Ä‘áo, toàn diện trong má»™t tổng thể thống nhất xuất phát từ cái tâm, cái tầm của người cầm bút. Để nhân vật bật lên được Ä‘iểm mạnh, Ä‘iểm yếu, để người đọc thấy rằng nhân vật họ hay nhÆ° nào, dở ra sao. Theo chị từ má»™t góc Ä‘á»™ nào Ä‘ó, người cầm bút phải hiểu nhân vật từ sá»± bền bỉ, ná»— lá»±c, cố gắng trong cuá»™c sống đời thường và trong sáng tác thì má»›i cho ra đời những bài chân dung Ä‘i vào lòng người đọc.

Chị cÅ©ng là má»™t trong những phóng viên trẻ nổi tiếng về sá»± kiên trì, Ä‘eo bám nhân vật. Nhiều lần liên hệ vá»›i nhân vật để phỏng vấn, chị bị từ chối thẳng thừng. Vì những nhân vật ấy Ä‘ã được khẳng định tên tuổi của mình rồi, có hay không có bài báo của chị thì họ cÅ©ng Ä‘ã là những người được cả má»™t thế hệ thừa nhận. Người cẩn thận hÆ¡n ngại tiếp Ä‘ón phóng viên vì họ không tin tưởng, sợ sá»± sÆ¡ sẩy câu chữ có thể đổ xuống sông xuống bể cả má»™t đời cống hiến. Má»™t số phóng viên trẻ thấy vậy thường nản chí và từ bỏ đề tài, nhÆ°ng chị thì không. TrÆ°á»›c khi phỏng vấn, chị tìm hiểu rất kỹ về họ để có má»™t cách nhìn má»›i, từ Ä‘ó chị kiên trì thuyết phục nhân vật. “Hoặc là do khả năng thuyết phục hoặc má»™t sá»± chia sẻ nào Ä‘ó nên hầu hết nhân vật tôi gặp, sau Ä‘ó Ä‘ã dốc bầu tâm sá»± chân thành và thay vì sá»± từ chối ban đầu, cuá»™c phỏng vấn của tôi kéo dài dăm ba tiếng đồng hồ là chuyện bình thường. Tôi nghÄ© rằng, làm việc gì cÅ©ng phải tận tâm, tận lá»±c, kể cả Ä‘ó Ä‘Æ¡n giản chỉ là má»™t bài báo”, nhà báo Trần Hoàng Thiên Kim tâm sá»±.

2. Tính đến nay, chị Ä‘ã in 3 đầu sách ký chân dung, Ä‘ó là những tập sách tập hợp những bài viết chân dung ký sá»± trong nhiều năm qua. Đặc biệt, trong tập sách má»›i nhất do NXB Kim Đồng ấn hành mang tên “Đi tìm những giấc mÆ¡” Ä‘ã gây được tiếng vang lá»›n trong lòng bạn bè, đồng nghiệp và công chúng. Hầu hết các nhân vật của chị là những nhà văn, nhà thÆ¡, các giáo sÆ°, các nghệ sÄ© lá»›n tuổi, họ Ä‘ã đồng hành cùng lịch sá»­ dân tá»™c bằng những tác phẩm văn chÆ°Æ¡ng xuất sắc, nhÆ°ng Ä‘áng buồn thay, giờ Ä‘ây không phải ai cÅ©ng biết về họ và sức sống của má»™t thời để nhá»›, nhất là giá»›i trẻ.

Vá»›i “Đi tìm những giấc mÆ¡”, Trần Hoàng Thiên Kim mở ra nhiều chiều không gian về cuá»™c sống và khát vọng sáng tạo của những bậc tài hoa nhÆ°: Nguyá»…n Tuân, VÅ© Trọng Phụng, Xuân Quỳnh… những tác giả Ä‘Æ°Æ¡ng đại nổi tiếng nhÆ°: Nguyá»…n Xuân Khánh, Lê Lá»±u, Ma Văn Kháng, Nguyá»…n Khắc Trường, Nguyá»…n Huy Thiệp, Trần Đăng Khoa, Hoàng Nhuận Cầm… và những nhà văn trẻ tài năng má»›i nhÆ°: Nguyá»…n Ngọc TÆ°… Qua “Đi tìm những giấc mÆ¡”, những chuyện hậu trường của làng văn, những tÆ° liệu đời tÆ° nhà văn, những kỉ niệm của các văn nhân hiện lên đầy sinh Ä‘á»™ng trong má»—i trang viết. Nhà báo Trần Hoàng Thiên Kim chia sẻ: “Cuá»™c đời của những nhân vật trong cuốn sách là những trải nghiệm đầy thú vị, đầy cảm xúc, đầy dÆ° ba cho thế hệ hậu sinh chúng tôi nhìn vào nhÆ° má»™t tấm gÆ°Æ¡ng phản chiếu thế hệ. Họ Ä‘ã sống, làm việc, cống hiến, va đập vá»›i rất nhiều trạng huống trong cuá»™c sống để viết nên những tác phẩm để đời”.

Khi mà xu hÆ°á»›ng của má»™t bá»™ phận không nhỏ giá»›i trẻ tò mò, thích thú vào những nhân vật “khác người” vá»›i những văn hóa lệch chuẩn thì chị mong muốn bài viết của mình sẽ hÆ°á»›ng Ä‘á»™c giả đến vá»›i giá trị nhân văn hÆ¡n, sống tốt hÆ¡n, ý nghÄ©a hÆ¡n. Dẫu biết rằng, báo chí chuyên sâu về mảng văn hóa xã há»™i, về những nhân vật văn nghệ sÄ© rất khó kiếm Ä‘á»™c giả, nhÆ°ng ở má»™t góc cạnh nào Ä‘ó, Ä‘á»™c giả nào Ä‘ó thì Ä‘ó là má»™t phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần. Bởi, “Văn học là nhân học”, phản ảnh đời sống con người má»™t cách thấu Ä‘áo và chân thá»±c nhất, hÆ°á»›ng con người tá»›i giá trị chuẩn má»±c của “chân”, “thiện”, ‘mỹ”. Không có thứ văn học chung chung. Vậy, nếu người cầm bút sáng tác văn chÆ°Æ¡ng hay truyền thông báo chí mà chỉ mà chăm chăm khai thác về những nhân vật nhÆ°: Lệ “rÆ¡i”, Khá “bảnh” thì cuá»™c sống giá»›i trẻ sẽ Ä‘i về Ä‘âu?

3. ÄÆ°á»£c biết, sắp tá»›i chị sẽ xuất bản cuốn sách tập hợp những bài viết về những người có hoàn cảnh khó khăn, hoàn cảnh đặc biệt, những người có số phận bất hạnh nhÆ°ng Ä‘ang từng ngày, từng giờ ná»— lá»±c vÆ°Æ¡n lên trong cuá»™c sống. Đây là những bài viết mà chị rất tâm huyết, mày mò, kỳ công, tỉ mỉ viết bằng tất cả tấm lòng. Theo chị báo chí phải khai thác sâu hÆ¡n, kỹ hÆ¡n, tốt hÆ¡n về nhân vật ấy để tạo niềm tin, Ä‘á»™ng lá»±c cho xã há»™i trÆ°á»›c đầy rẫy những bất cập mà xã há»™i Ä‘ang tồn đọng. Sau khi bài báo được đăng, chị vẫn thường xuyên liên lạc vá»›i họ và thấy rằng họ vẫn tiếp tục sống và vô hình trung chị là người theo sát, người đồng hành cùng họ trong cuá»™c sống.

“Sau khi viết về họ tôi thành bạn của họ. Đôi khi tôi nhận được ở họ cảm hứng sống, cảm hứng viết. Vì có nhiều nhân vật mà cuá»™c đời họ, nó không chỉ vỏn vẹn nằm trong má»™t bài báo, là má»™t trang sách không có hồi kết. Quan Ä‘iểm của tôi là không bao giờ bỏ rÆ¡i nhân vật. Sau Ä‘ó tôi gặp họ, có thể ngồi nhâm nhi má»™t ly cà phê tán chuyện, có thể nói chuyện qua mạng internet để thấu hiểu và quan tâm đến những gì họ Ä‘ang tiếp tục phía trÆ°á»›c. Nhiều nhân vật họ nói vá»›i tôi sau khi bài báo được đăng cuá»™c đời họ Ä‘ã sang má»™t trang má»›i, có những tin nhắn lá»›n lao hÆ¡n, họ bảo tôi là người cứu rá»—i cuá»™c đời họ... Tôi cho rằng, những lời nhắn Ä‘ó là má»™t sá»± Ä‘á»™ng viên, khích lệ tôi. Đó Ä‘ôi khi cÅ©ng là niềm vui mà bổn phận và trách nhiệm của nghề báo Ä‘em lại cho tôi trong đời sống thá»±c sá»± quá nhiều thứ xô bồ này”- nhà báo Trần Hoàng Thiên Kim trải lòng./.

Đại úy, Tiến sÄ©, nhà báo Trần Hoàng Thiên Kim, sinh năm 1981 tại Nghệ An. Chị hiện là phóng viên chuyên đề An ninh Thế giá»›i của Báo Công an Nhân dân. Chị từng Ä‘oạt Giải C - Giải Báo chí Quốc gia năm 2013 vá»›i tác phẩm “Những nạn nhân của khuynh hÆ°á»›ng báo chí “lá cải”

Theo Thiên An/Cổng TTĐT Há»™i Nhà báo Việt Nam