LTS: Nhà báo Nguyá»…n Xuân LÆ°Æ¡ng - Vụ trưởng, nguyên Chánh Văn phòng và Trưởng ban Quốc tế của Há»™i Nhà báo Việt Nam chia sẻ về sứ mệnh của báo chí trong phần tiếp theo của loạt bài "Báo chí chung tay làm sạch chính mình".

Không có quyền lá»±c gì ngoài phục vụ đất nÆ°á»›c, nhân dân

Thời gian qua hoạt Ä‘á»™ng báo chí vẫn còn má»™t số tồn tại liên quan tá»›i đạo đức, tác phong của người làm báo, là “những con sâu làm rầu nồi canh”. Ông có suy nghÄ© gì về tình trạng này?

Những năm qua, báo chí Ä‘ã có Ä‘óng góp to lá»›n, tích cá»±c trong vai trò cầu nối giữa Đảng, Chính phủ, các tổ chức Ä‘oàn thể xã há»™i vá»›i công chúng trong mọi vấn đề của đời sống Ä‘Æ°Æ¡ng đại. Đó là ghi nhận cần được khẳng định.

TÆ°Æ¡ng tá»± tấm huân chÆ°Æ¡ng có mặt trÆ°á»›c, mặt sau. Má»—i tờ báo, tạp chí… Ä‘á»u có tôn chỉ mục Ä‘ích rõ ràng, Há»™i Nhà báo Việt Nam cÅ©ng Ä‘ã có 10 Ä‘iều quy định đạo đức nghề nghiệp. Tuy nhiên, thời gian gần Ä‘ây, bên cạnh mặt tốt, tích cá»±c, nêu gÆ°Æ¡ng sáng về đạo đức nghề nghiệp của Ä‘á»™i ngÅ© những người làm báo, nÆ¡i này nÆ¡i khác Ä‘ã xuất hiện vá»›i tần suất tÆ°Æ¡ng đối dày má»™t số vi phạm thuá»™c về đạo đức nghề nghiệp nhÆ° tống tiền doanh nghiệp; viết sai sá»± thật cốt để vòi vÄ©nh, mÆ°u lợi cá nhân hay má»™t nhóm người làm báo nào Ä‘ó. 

Tuy là số ít, không phổ biến nhÆ°ng tính chất của vấn đề là nguy hiểm, đụng chạm đến bản chất tốt đẹp, cao quý của nghề báo, của Há»™i Nhà báo Việt Nam - tổ chức chính trị, xã há»™i, nghề nghiệp của làng báo cả nÆ°á»›c. 

Nhiều người làm báo cảm thấy báo chí có quyền lá»±c và khi ngá»™ nhận về quyền lá»±c thì dá»… sá»­ dụng quyền lá»±c ấy má»™t cách sai trái. Theo ông, làm thế nào để báo chí không Ä‘ánh mất vai trò của mình, không trở thành công cụ cho những mục Ä‘ích sai trái, gây hại cho xã há»™i?

Tiến tá»›i Đại há»™i XIII của Đảng, Tổng Bí thÆ°, Chủ tịch nÆ°á»›c Nguyá»…n Phú Trọng gần Ä‘ây nhấn mạnh nhiệm vụ quan trong của toàn Đảng, của hệ thống chính trị là tăng cường hÆ¡n nữa việc kiểm soát quyền lá»±c đối vá»›i những người có chức, có quyền nhằm ngăn chặn họ Ä‘i quá chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình Ä‘ã được quy định tÆ°Æ¡ng ứng. Đó là yêu cầu cần thiết, yêu cầu cấp bách trong bối cảnh hiện nay.

Trong chế Ä‘á»™ má»›i, Đảng ta và Bác Hồ nhấn mạnh quyền lá»±c tối cao thuá»™c về nhân dân. Mặt trận Tổ quốc thá»±c hiện chức năng giám sát và phản biện. Má»—i tổ chức, má»—i cán bá»™, đảng viên khi được giao trọng trách dù vá»›i cÆ°Æ¡ng vị nào cÅ©ng phải phấn đấu hết lòng, hết sức thượng tôn pháp luật, hoàn thành có chất lượng hiệu quả nhiệm vụ được giao.

Báo chí cách mạng không có quyền lá»±c gì ngoài quyền lá»±c phục vụ nhân dân, phục vụ đất nÆ°á»›c. Người làm báo của nền báo chí cách mạng chá»› tá»± cho mình có quyền lá»±c - kiểu quyền lá»±c thứ 4, sau quyền lập pháp, hành pháp, tÆ° pháp nhÆ° quan niệm của báo chí phÆ°Æ¡ng Tây.

Người làm báo của chế Ä‘á»™ ta, do Đảng lãnh đạo, Nhà nÆ°á»›c quản lý nếu tá»± vá»— ngá»±c cho mình có quyền lá»±c, tá»± tung tá»± tác, muốn Ä‘ánh ai thì Ä‘ánh, hạ bệ người này, tâng bốc người khác để mÆ°u lợi riêng, sá»›m muá»™n cÅ©ng sẽ bị loại bỏ, thải hồi khỏi guồng quay của má»™t xã há»™i luôn lấy phụng sá»± nhân dân làm Ä‘iều tối thượng.

Theo ông, trong thời đại hiện nay, Ä‘âu là phẩm chất cần thiết nhất của má»™t nhà báo ngoài “mắt sáng, lòng trong, bút sắc” nhÆ° vẫn thường nói?

Nói “mắt sáng, lòng trong, bút sắc” là đầy đủ cả về phẩm chất - đạo đức nghề nghiệp và năng lá»±c - kỹ năng tác nghiệp, Ä‘ó cÅ©ng là yêu cầu cần có đối vá»›i những người làm báo.

Tuy nhiên Ä‘iều này chÆ°a thật đầy đủ trong giai Ä‘oạn nền kinh tế cả nÆ°á»›c vận hành theo cÆ¡ chế thị trường có định hÆ°á»›ng xã há»™i chủ nghÄ©a, há»™i nhập quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa vá»›i không ít diá»…n biến khó lường.

Nhằm Ä‘áp ứng yêu cầu má»›i, tôi nghÄ© người làm báo cần có bản lÄ©nh chính trị vững vàng, giàu kiến thức về nhiều lÄ©nh vá»±c, trÆ°á»›c hết là kinh tế - xã há»™i. Có kỹ năng nghề nghiệp, thông minh, sáng tạo; có 1-2 ngoại ngữ cần thiết và thông thạo công nghệ thông tin. Ứng xá»­ có văn hóa, thông minh, uyển chuyển cÅ©ng là Ä‘iều cần có. Cố nhiên, tùy từng người, từng việc, từng thời Ä‘iểm để xác định mức Ä‘á»™ đậm nhạt khác nhau.

Vun đắp lòng tin trong từng bài báo, câu chữ

Có thể nói tài sản quý giá nhất của tờ báo và nhiều nhà báo chính là lòng tin của người dân. Vậy theo ông, để có được niềm tin của công chúng thì các tờ báo, nhà báo cần làm gì?

Đây là câu hỏi thú vị. Lòng tin của má»™t tờ báo (cÆ¡ quan báo chí) và cá nhân nhà báo không chỉ là tài sản quý nhất mà còn là sang trọng nữa. XÆ°a cÅ©ng nhÆ° nay. Bất luận nghề gì, việc gì trên hết, trÆ°á»›c hết đều phải có lòng tin. Lòng tin, đức tin không ở trên trời rÆ¡i xuống, dÆ°á»›i biển nhô lên. Nó ở ngay trong trái tim má»—i người chúng ta.

Cha ông ta nói “Có thá»±c má»›i vá»±c được đạo”. TÆ°Æ¡ng tá»± trong mọi công việc, nhất là nghề báo vốn gắn bó mật thiết vá»›i lÄ©nh vá»±c văn hóa càng phải coi trọng vun đắp đức tin, lòng tin trong từng bài báo, câu chữ, trang báo, số báo.

Tóm lại, để tạo lòng tin, trÆ°á»›c hết phải trung thá»±c, nhanh nhạy trong tin bài. Sau là tính chiến đấu, hấp dẫn, tính bổ ích, tính hiệu quả, luôn đứng về nhân dân, bảo vệ lẽ phải, công lý, lắng nghe và thấm hiểu tâm tÆ°, nguyện vọng, tình cảm của người dân. Người dân, công chúng coi tờ báo là người bạn tâm tình, tin cậy của họ, mọi lúc, mọi nÆ¡i, trong bất cứ hoàn cảnh nào. Về hình thức trình bày đẹp, sáng sủa, giá báo phải chăng…

Nghề báo là nghề vá»›i các tiêu chuẩn đạo đức rất cao. Chọn nghề báo là Ä‘ã chọn cho mình má»™t sứ mệnh? Ông đồng ý vá»›i quan Ä‘iểm này chứ? Theo ông sứ mệnh của báo chí hiện nay là gì?

Đúng, nghề báo là má»™t sứ mệnh, sứ mệnh chiến đấu vô cùng vẻ vang. Nền báo chí cách mạng Việt Nam là nền báo chí giàu sức chiến đấu, nhân văn, chuyên nghiệp và hiện đại, vì lợi ích của đất nÆ°á»›c, dân tá»™c và lợi ích của nhân dân.

Sứ mệnh Ä‘ó đặt lên vai Ä‘á»™i ngÅ© những người làm báo cách mạng, nếu xa rời nó, Ä‘i chệch hÆ°á»›ng, chạy theo đồng tiền và những quyền lợi vị ká»·, người làm báo Ä‘ã tá»± Ä‘ánh mất sứ mệnh vinh quang của mình, sứ mệnh của nền báo chí cách mạng, do Bác Hồ sáng lập và rèn luyện, đặt dÆ°á»›i sá»± lãnh đạo của Đảng, sá»± quản lý của nhà nÆ°á»›c.

Trưởng Ban Tuyên giáo T.Ư Võ Văn Thưởng từng phát biểu rằng “Để củng cố và nâng cao uy tín của báo chí cách mạng của những tờ báo - chúng ta phải vượt qua những chuyện tầm thường rồi má»›i nói sứ mệnh cao cả”. Ông nghÄ© sao về ý kiến này? Cần phải làm gì để vượt qua những chuyện tầm thường nhÆ° ông Võ Văn Thưởng nói?

Tôi hiểu chữ “tầm thường” ở Ä‘ây chính là vượt qua những cạm bẫy cá nhân, chạy theo đồng tiền; lợi dụng nghề báo để kiếm chác, để vòi vÄ©nh, để tống tiền, hù dọa nhận bao thÆ°, kiếm “đất vàng”.

Đã có không ít nhà báo, cá»™ng tác viên báo chí “ngo ngoe” danh xÆ°ng nhà báo để làm chuyện tầm thường nhÆ° vừa nêu, sinh ra hÆ° hỏng, Ä‘ánh mất phẩm giá, vi phạm pháp luật, bị người đời coi khinh, đồng nghiệp chân chính né tránh, chê trách.

Để vượt qua sá»± tầm thường, người làm báo phải tá»± rèn luyện, tu dưỡng, học tập và noi theo tÆ° tưởng, đạo đức, phong cách báo chí Hồ Chí Minh.

Tiếp Ä‘ó, cÆ¡ quan báo chí, cÆ¡ quan chủ quản báo chí, trÆ°á»›c hết là các Tổng Biên tập phải nêu gÆ°Æ¡ng sáng về đạo đức nghề nghiệp, kiên quyết xá»­ lý, loại khỏi Ä‘á»™i ngÅ© những người làm báo “tầm thường”  lười học tập, viết báo qua loa, coi nghề báo chỉ là cái cần câu vụ lợi và kiếm chác…

Theo Hương Quỳnh/ Vietnamnet