Chảy máu chất xám là vấn đề gặp phải của các quốc gia Ä‘ang phát triển và là má»™t trong những nguyên nhân cho sá»± tụt hậu, Ä‘ói nghèo kéo dài.

Việt Nam cÅ©ng không nằm ngoài quy luật Ä‘ó. Theo nhiều chuyên gia để khắc phục tình trạng trên cần thiết phải có má»™t chiến lược quốc gia về bồi dưỡng, Ä‘ào tạo, thu hút và sá»­ dụng nhân tài.

Trong nhiều năm qua, lượng học sinh, sinh viên, nghiên cứu sinh Việt Nam Ä‘i học ở nÆ°á»›c ngoài và không quay về nÆ°á»›c lập nghiệp rất Ä‘ông.

Nhiều người hiện có chá»— đứng trong giá»›i nghiên cứu khoa học, thành danh trong nhiều lÄ©nh vá»±c và có vị thế trong môi trường quốc tế. Nếu những con người tài năng này ra sức phụng sá»± đất nÆ°á»›c thì Ä‘ó là má»™t Ä‘á»™ng lá»±c để Ä‘Æ°a đất nÆ°á»›c phát triển.

Bài toán đặt ra là làm sao để thu hút được lá»±c lượng này Ä‘óng góp nhiều hÆ¡n nữa vào công cuá»™c xây dá»±ng và phát triển cho quê hÆ°Æ¡ng, đất nÆ°á»›c.

Xung quanh vấn đề này, phóng viên Báo Nhà báo & Công luận Ä‘ã có trao đổi vá»›i ông Lê Văn Cuông, nguyên Đại biểu Quốc há»™i.

Theo ông Lê Văn Cuông, việc ra nÆ°á»›c ngoài học tập rồi ở lại luôn Ä‘ang là hiện tượng phổ biến không còn là cá biệt.

Lý do vì Ä‘iều kiện làm việc ở nÆ°á»›c ngoài có nhiều thuận lợi, tiền lÆ°Æ¡ng được trả cao hÆ¡n.

Nhiều thế hệ Ä‘i du học rồi ở lại trở thành phong trào do Ä‘ó cần có biện pháp tổng thể để tránh tình trạng “chảy máu chất xám” kéo dài.

Muốn số lượng người tài năng về nÆ°á»›c làm việc càng nhiều thì cần thiết phải có thiết chế để ràng buá»™c, quản lý, thu hút và sá»­ dụng người tài.

Ông Lê Văn Cuông còn nhấn mạnh: “Khi đất nÆ°á»›c ngày càng hòa nhập vá»›i quốc tế thì sẽ có nhiều Việt Kiều ở nÆ°á»›c ngoài về Việt Nam làm việc, đầu tÆ°.

Môi trường làm việc, đầu tÆ° ở Việt Nam được cải cách càng tốt thì người tài vá»›i lòng yêu nÆ°á»›c, tình cảm quê hÆ°Æ¡ng, truyền thống gia Ä‘ình, dòng tá»™c, đất nÆ°á»›c sẽ trở thành Ä‘á»™ng lá»±c thôi thúc cuốn hút họ về nÆ°á»›c”.

Đối vá»›i những học sinh má»›i ra trường ông Lê Văn Cuông cÅ©ng cho rằng, cÅ©ng cần để họ có thời gian lăn lá»™n ở nÆ°á»›c ngoài tích lÅ©y kinh nghiệm, vốn sống  sau Ä‘ó má»›i về nÆ°á»›c làm việc, cống hiến.

Nếu má»›i ra trường chÆ°a được trải nghiệm thá»±c tiá»…n mà vá»™i quay về Việt Nam thì chÆ°a hẵn Ä‘ã phát huy được khả năng.

Vá»›i người trẻ kinh nghiệm thá»±c tế chÆ°a nhiều ở lại tìm hiểu tiếp cận khoa học kỹ thuật, cá»™ng vá»›i thu nhập cao tạo nên cuá»™c sống tốt, ổn định, có Ä‘iều kiện tập trung tâm huyết cho công việc là má»™t hÆ°á»›ng Ä‘i tích cá»±c.

Đến má»™t giai Ä‘oạn cần và đủ, chín muồi thì họ cần nghÄ© về đất nÆ°á»›c, quê hÆ°Æ¡ng, tìm cách về phục vụ, cống hiện cho đất nÆ°á»›c.

“Hiện nay, các doanh nghiệp lá»›n ở nÆ°á»›c ngoài Ä‘ã chọn Việt Nam làm môi trường đầu tÆ°. Các cÆ¡ sở nghiên cứu trong nÆ°á»›c cÅ©ng Ä‘ã tốt hÆ¡n nhiều so vá»›i trÆ°á»›c Ä‘ây.

Đang có nhiều nhà khoa học, nhiều việt kiều về đầu tÆ° trong nÆ°á»›c. Vì thế các tài năng người Việt cÅ©ng cần phải suy nghÄ© chín chắn con đường trở về quê hÆ°Æ¡ng.

Các cháu học xong mà chÆ°a về nÆ°á»›c để làm việc thì cÅ©ng không nên vá»™i vàng Ä‘ánh giá mà cần có sá»± chia sẻ, thông cảm. Con người ta có từng giai Ä‘oạn, “trẻ xông pha già mẫu má»±c”.

Bây giờ hòa nhập vá»›i thế giá»›i nếu ở Ä‘âu cÅ©ng luôn luôn hÆ°á»›ng về quê hÆ°Æ¡ng, tìm cách tích lÅ©y kinh nghiệm, vốn liếng sau Ä‘ó về nÆ°á»›c cống hiến thì Ä‘ó là Ä‘iều rất tốt, Ä‘áng hoan nghênh” – ông Lê Văn Cuông nêu quan Ä‘iểm.

TrÆ°á»›c ý kiến, hiện Việt Nam có môi trường khởi nghiệp khá năng Ä‘á»™ng tại sao các tài năng trẻ người Việt lại quay lÆ°ng vá»›i cÆ¡ há»™i này mà chọn lập nghiệp ở các nÆ°á»›c phát triển thì theo vị này, khởi nghiệp Ä‘òi hỏi con người toàn diện.

Không phải học giỏi là có thể khởi nghiệp. Giỏi lý thuyết chÆ°a hẵn Ä‘ã thành công khi khởi nghiệp. Do Ä‘ó rất ít người trẻ Ä‘i du học về dám lá»±a chọn con đường khởi nghiệp.

CÅ©ng liên quan đến vấn đề này, trÆ°á»›c Ä‘ó trao đổi vá»›i phóng viên Báo Nhà báo & Công luận, đại biểu Quốc há»™i khóa 13 bà Bùi Thị An nêu quan Ä‘iểm: “Việc lá»±a chọn làm việc ở Ä‘âu là quyền của má»—i người nhÆ°ng cÅ©ng cần suy nghÄ© thêm về trách nhiệm nÆ¡i mình sinh ra và lá»›n lên, được học hành hết các năm phổ thông.

Vấn đề đặt ra là nÆ°á»›c ta luôn muốn thu hút người tài nhÆ°ng vẫn chÆ°a thu hút được.

Đối vá»›i người trẻ, tài năng, cái họ cần là môi trường làm việc, sá»± tôn trọng và hÆ°á»›ng phát triển. Muốn thu hút được nhân tài thì phải có chế Ä‘á»™ chính sách hấp dẫn.

Trong Ä‘ó có chế Ä‘á»™ Ä‘ãi ngá»™ vật chất, Ä‘iều kiện làm việc cần tÆ°Æ¡ng xứng vá»›i trí tuệ. Chúng ta có thể có những thiết bị hiện đại nhÆ°ng môi trường làm việc nhÆ° thế nào, chế Ä‘á»™ lÆ°Æ¡ng bổng có phù hợp không Ä‘ó là những vấn đề cần phải được thảo luận và cụ thể hóa bằng các chính sách hấp dẫn”.

Việc “chảy máu chất xám” lâu dài của nÆ°á»›c ta trong thời gian dài cần thiết phải được khắc phục bằng các chính sách tổng thể. Từ việc giáo dục ý thức của công dân vá»›i dân tá»™c đến các chính sách hấp dẫn và môi trường làm việc thăng tiến. Có nhÆ° vậy, người tài má»›i phát huy được khả năng, năng lá»±c. Nếu không có má»™t chính sách tổng thể thì người tài nÆ°á»›c ta vẫn ra nÆ°á»›c ngoài làm việc.

Theo Trinh Phúc/Báo Nhà báo và Công luận