Thứ năm, ngày 01/10/2026 Email: nguoilambaothanhhoa@gmail.com Trang chủ Tin tức - Sá»± kiệnNhà báo Ä‘i và viếtGóc nhìn báo chíĐời sống xã há»™iNghề báoVăn hóa - Thể thao
	Nghề báo Con chữ, mắt người: Người làm báo “Nhìn được, nhìn ra thì má»›i có thể đặt bút viết” (25/02/2021-8:59)     "Vì sao tôi luận bàn về con chữ - mắt người? Vì có người nhìn vào má»™t vật và cảm giác vô tri, có người thì nhìn thấy sá»± sống Ä‘á»™ng, có số phận, có Ä‘iều gì đó khác. Nhìn được, nhìn ra thì họ má»›i có thể đặt bút"...  Tác nghiệp trong dịch Covid-19. Má»—i má»™t sá»± kiện, từng phóng viên sẽ có cách nhìn nhận khác nhau. Ảnh: DŨNG T.K   Đó là chia sẻ về nghề báo của Trung tá - nhà báo Lê Văn ChÆ°Æ¡ng (phóng viên báo Biên Phòng).   Anh nhấn mạnh: "Báo chí giờ Ä‘ã thay đổi khá nhiều, những con chữ chứa Ä‘á»±ng sức nặng của sá»± kiện và chiều sâu có khi Ä‘ang càu nhàu vì bị đẩy vào giữa Ä‘ám Ä‘ông để nhường chá»— cho con chữ gây sốc, góc cạnh lên hàng đầu, vì lý do tìm kiếm cái nhìn của Ä‘á»™c giả (view). Tôi sẽ phải lùi lại thật xa để nói về con chữ, mắt người".    Nhìn thời cuá»™c   Tết năm 2021 là tròn 50 năm ngày mất của nhà báo, nhà thÆ¡ Việt Nam thời tiền chiến Nguyá»…n Vỹ. Nguyá»…n Vỹ là má»™t nhà báo nổi tiếng. Nhà thÆ¡, nhà nghiên cứu Tân Hoài Dạ VÅ© ở TP Há»™i An, tỉnh Quảng Nam, dù Ä‘ã 50 năm rồi, nhÆ°ng ông vẫn kể rất nhiều dấu ấn về Nguyá»…n Vỹ, ông nhắc đến những cuốn sách từng được ông gối đầu nằm, Ä‘ó là nguyệt san Phổ Thông, tuần báo Bông Lúa, báo thiếu nhi Thằng Bờm...mà thế hệ của ông Ä‘ón đọc từng số, không bỏ sót bài nào, view toàn bá»™ cuốn nguyệt san rồi cẩn thận mang cất.   Tôi tìm lại được má»™t cuốn nguyệt san Phổ Thông, số 85, xuất bản ngày 1-8-1962 và lÆ°á»›t qua danh mục bài gồm: Vấn đề học sinh ngữ (Nguyá»…n Văn Cồn, từ Paris), Nữ sinh viên Nhật (Nông Bằng Giang, từ Tokyo), Những người Ä‘àn bà lừng danh trong lịch sá»­ (Tân Phong), phÆ°Æ¡ng pháp má»›i để ngăn ngừa vị thành niên du Ä‘ãng (Carl Huson), Tuấn, chàng trai nÆ°á»›c Việt (Nguyá»…n Vỹ)…   Cách Ä‘ây hÆ¡n 60 năm, nhÆ°ng Nguyá»…n Vỹ làm chủ bút và Ä‘ã thu hút được những cây bút giỏi ở Việt Nam, tận các quốc gia khác để viết bài cÅ©ng đủ nói lên cái nhìn của ông. NhÆ°ng ông làm Ä‘iều Ä‘ó không chỉ vá»›i 1 mục Ä‘ích để làm cho tờ nguyệt san Phổ Thông nổi tiếng. Nếu lùi xa hÆ¡n nữa, nhìn về quãng đường ông Ä‘ã Ä‘i thì sẽ thấy, ông làm nhÆ° vậy vì khát vọng chấn hÆ°ng dân tá»™c. Vì năm 25 tuổi, ông thành lập tờ báo Le Cygne và đứng về phía Việt Minh nên Ä‘ã bị bỏ tù.   Nguyá»…n Vỹ nhìn xã há»™i qua lăng kính của má»™t người thÆ°Æ¡ng xót thân phận của người Việt Nam, dải đất cong cong hình chữ S nằm cạnh tuyến đường hàng hải, thuận lợi cho sá»± phát triển, du nhập, nhÆ°ng cÅ©ng tiện đường cho những kẻ xâm lăng du nhập súng đạn. Nhìn ra được Ä‘iều Ä‘ó nên ông không ngừng viết. Nhìn xã há»™i theo góc Ä‘á»™ Ä‘ó nên ông không ngừng lên án nhà cầm quyền, để rồi nhận lấy Ä‘iệp khúc “Ä‘ình bản - bỏ tù” cứ lặp Ä‘i lặp lại cho đến khi ông chuyển sang tạp chí để đỡ trá»±c diện. Những con chữ trong cuốn nguyệt san Phổ Thông Ä‘ó toàn là những con chữ chứa Ä‘á»±ng sức nặng của sá»± kiện, tri thức, phần cuối xả stress là mục ThÆ¡ lên ruá»™t cÅ©ng khá thu hút vì gây cười.   Cảm hoàn cảnh   Ngày cuối năm, tôi hay ngồi Ä‘úc kết, rồi lần giở những tấm ảnh cÅ© để xem lại, lÆ°á»›t qua vài khuôn mặt. Tấm ảnh mà tôi lÆ°u giữ kỹ nhất, đặt nhiều câu hỏi nhất về sắc thái hiện ra trong ánh mắt của nhà báo, Ä‘ó là tấm ảnh cùng má»™t lúc 3 phóng viên gạo cuá»™i của báo Tuổi Trẻ, văn phòng tại TP Đà Nẵng có mặt tại cá»­a biển Cổ LÅ©y, tỉnh Quảng Ngãi. Cả 3 cùng đặt câu hỏi “tàu cá bị chìm tối qua là do sao, có phải bị tàu Trung Quốc len lén Ä‘âm chìm hay không?”. Vụ việc này là má»™t tàu cá Ä‘ang thả neo giữa biển, ngÆ° dân ngủ say thì má»™t tàu lạ bất thần Ä‘i qua Ä‘âm chìm chiếc tàu gá»—. Tất nhiên không có má»™t manh mối nhỏ nào để chứng minh thủ phạm là ai? Từ Ä‘âu tá»›i? Vô tình hay cố ý? Tuy nhiên, nghe câu hỏi và nhìn ánh mắt của các phóng viên (trong ảnh), tôi tin rằng, trong mắt họ chất chứa ná»—i căm giận về con tàu ma Ä‘ã gây tai nạn cho má»™t chiếc tàu gá»— nhỏ bé của ngÆ° dân; trong mắt họ là niềm thÆ°Æ¡ng cảm thân phận các ngÆ° dân bám biển. Tấm ảnh Ä‘ã 12 năm, nhÆ°ng nhìn vào mắt người có thể kể được nhiều câu chuyện dài bất tận về không khí làm báo và tấm lòng “vì người dân” của những người làm báo vào thời Ä‘iểm…tính ra cÅ©ng không phải là quá xa.   Năm 2020, thiên tai, bão tố liên miên ập vào miền Trung. Sạt lở núi, vùi lấp người ở Quảng Nam, Thừa Thiên Huế, Quảng Trị; bão tố giặt phăng nhiều nhà cá»­a ở Quảng Ngãi. Và ở nÆ¡i bùn lầy ngập ngụa, nhà đổ, núi vùi, tiếng khóc nỉ non, tiếng người thở dài…tôi lại được nhìn thấy nhiều ánh mắt của các nhà báo. Tấm ảnh gây sốt trên mạng là nhà báo Hữu Trung ở TTXVN tại Quảng Nam cúi mặt khóc; còn nhà báo ở Truyền hình Quốc phòng, VTV8 thì vừa dẫn chÆ°Æ¡ng trình, vừa rÆ¡i nÆ°á»›c mắt.   Ná»—i cảm thông, sá»± chia sẻ, niềm Ä‘au, những trăn trở hiện lên trong mắt của các nhà báo. Họ Ä‘ã nhìn thấu được đời sống của người vùng cao trong những ngày mÆ°a đổ nhÆ° trút. Dòng suy tÆ° Ä‘ã Ä‘Æ°a họ dấn thân, vượt qua cung đường nguy hiểm để vào hiện trường, suốt ngày bì bõm trong nÆ°á»›c nÆ°á»›c bùn và không khí hầm hập nhÆ° thiếu ô xy.   Những vụ sạt lở đất là đề tài báo chí lá»™ thiên, hiện ra mọi đường nét. Còn có những đề tài báo chí ẩn, không phải ai nhìn cÅ©ng thấy được. Tuy nhiên, nếu nhà báo có cảm xúc, thÆ°Æ¡ng người, ghét sá»± giả dối, có lòng hào hiệp, kiến thức chiều sâu thì má»›i có thể nhìn thấy được và khi đăng tải sẽ tạo ra hiệu ứng xã há»™i.   View view Tôi luôn trăn trở về câu chuyện “con chữ và mắt người”. Bởi cánh phóng viên bây giờ gặp nhau thường hỏi câu mở đầu “tin Ä‘ó, bài Ä‘ó được mấy ngàn view?”. Và nếu muốn có cái “view hÆ¡i quái ác” kia thì dÄ© nhiên các nhà báo phải có cái nhìn góc cạnh, khai thác tin tức theo kiểu Ä‘á»™c – má»›i – lạ - sốc. Tiêu chí Ä‘ó Ä‘ã khiến nhiều nhà báo bỏ Ä‘i góc nhìn chiều sâu, mà chọn góc cạnh gây tò mò, tạo hiệu ứng, các tờ báo dần rút Ä‘i mảng phóng sá»± có chiều sâu từng là bài Ä‘inh trên má»—i số báo ra hàng ngày. Báo chí giờ Ä‘ã thay đổi nhanh đến mức chóng mặt so vá»›i khoảng 10 năm về trÆ°á»›c. Không còn cảnh bạn đọc nhâm nhi cốc cà phê và cầm tờ báo giấy, lẳng lặng đọc những phóng sá»± dài. Bạn đọc bây giờ chỉ toàn dùng ngón tay lÆ°á»›t màn hình cảm ứng, xem nhanh, rồi like, share, comment, cảm xúc trôi qua ngắn hạn, có khi chỉ vài giờ. Vì giờ sau, ngày hôm sau thì lại có những sá»± kiện nóng sốt, sôi sùng sục view má»›i. Vì view, nên con chữ góc cạnh luôn được Ä‘Æ°a ra hàng đầu và con chữ chứa Ä‘á»±ng sá»± kiện và chiều sâu bị đẩy vào giữa Ä‘ám Ä‘ông, trở nên nhạt nhòa.   Tôi thường mở nhạc Trịnh Công SÆ¡n vào sáng sá»›m mùng 1 Tết. Các nhạc sÄ© thường chọn những “Ä‘iểm giao nhau” rất lá»›n của xã há»™i, cuá»™c đời để Ä‘úc kết thành bản tình ca bằng ngôn từ cá»±c ngắn gọn. Vì vậy, nhiều chục năm sau cất lên vẫn thấy hay và bùi ngùi. Người làm báo Ä‘Æ°Æ¡ng thời ở Việt Nam phần nhiều vẫn chú tâm vào thá»±c tại, bị view chi phối, lôi Ä‘i, trượt trên những mảng bề mặt. Nếu báo chí cÅ©ng tìm những Ä‘iểm giao nhau, lÆ°u lại để viết, để kể những câu chuyện có màu sắc cÅ© - má»›i, đầu tÆ° báo chí data dài hạn, sắp lá»›p tÆ° liệu…thì tác phẩm có thể sẽ tồn tại dài, có sức sống, dù không quá nhiều view, like. Theo Lê Văn ChÆ°Æ¡ng/Báo Nhà báo và Công luận   Các tin khác: Lá»±c lượng phóng viên theo dõi dịch Covid-19 cần được Æ°u tiên há»— trợ (25/02/2021-8:47) Sức mạnh từ sá»± đồng lòng, Ä‘oàn kết (22/02/2021-16:06) Nghề báo cho tôi trưởng thành hÆ¡n, biết yêu thÆ°Æ¡ng, chia sẻ nhiều hÆ¡n (22/02/2021-15:02) Nhà báo Lê Xuân Trung - Phó Tổng Biên tập báo Tuổi Trẻ: (22/02/2021-13:47) Báo Thanh Niên: Đẩy mạnh đổi má»›i công nghệ phục vụ nhu cầu bạn đọc (19/02/2021-22:22) Nhà báo Hồ Quang Lợi - Phó Chủ tịch Thường trá»±c Há»™i Nhà báo Việt Nam: Nhiệt huyết, sáng tạo làm nên sức sống má»›i (17/02/2021-9:39) Cả hệ thống chính trị nhanh chóng kiểm soát dịch, quyết không để lây lan rá»™ng trong cá»™ng đồng (09/02/2021-18:07) "Chúng tôi được gặp những tượng đài vÄ© đại trong nghề" (09/02/2021-17:51) Giai phẩm Tết thời hiện đại (08/02/2021-13:26) Phụ nữ làm báo: Tình yêu và lòng Ä‘am mê sẽ biến những khó khăn thành Ä‘á»™ng lá»±c (08/02/2021-13:22)

GPTL số 102/GP-TTĐT cấp ngày 29/9/2023 Địa chỉ: Tòa nhà hợp khối các đơn vị sự nghiệp, đường Lý Nam Đế, P. Đông Hương, TPTH Người chịu trách nhiệm chính: Bà Nguyễn Thị Thương Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Thanh Hóa ĐT: 02373.752.456 Hotline: 0918.084.568 Email: nguoilambaothanhhoa@gmail.com