Nhà văn Nguyá»…n Uyển (giữa) cùng các đại biểu tham quan tủ sách xã NghÄ©a HÆ°ng, huyện VÄ©nh Tường, tỉnh VÄ©nh Phúc.

Đây là mô hình tiên phong trong việc Ä‘Æ°a sách về nông thôn của tỉnh VÄ©nh Phúc, là sá»± kiện chào Ä‘ón sinh nhật lần thứ 82 đầy ý nghÄ©a của nhà văn Nguyá»…n Uyển.

Trên xe, nhà thÆ¡ Trần Kim Hoa, Giám đốc Bảo tàng Báo chí Việt Nam vá»›i khuôn mặt thiếu ngủ, sá»± mệt mỏi vẫn còn hiện rõ khi Ä‘êm qua chị má»›i công tác từ Bình DÆ°Æ¡ng ra nhÆ°ng vì trân trọng, quý mến cái tình của "ông anh" Nguyá»…n Uyển nên sá»›m nay Ä‘ã lích kích lên đường. 

Dù xa quê nhiều năm nhÆ°ng trong giọng nói của nữ nhà thÆ¡ vẫn phảng phất giọng Nghệ ấm áp: "Mấy hôm trÆ°á»›c anh Uyển có viết bài về tập thÆ¡ "Bên trời" vừa được giải thưởng thường niên của Há»™i Nhà văn Việt Nam của mình trên Thời báo Văn học Nghệ thuật. Sáng sá»›m hôm ra báo, anh Ä‘ã bắt xe bus từ tận Minh Khai sang DÆ°Æ¡ng Đình Nghệ hÆ¡n 10 km để tặng mình mấy tờ báo biếu. Mình thật sá»± cảm Ä‘á»™ng vì sá»± chu Ä‘áo, chân tình của anh ấy". Thế rồi trên xe chúng tôi, Đại tá, nhà báo Nguyá»…n Hòa Văn thêm vào: "Anh ấy thuá»™c vào lá»›p người xÆ°a, sống rất tình nghÄ©a, tận tụy, trách nhiệm mà anh em chúng mình còn thua xa…".

Tác giả và nhà văn Nguyá»…n Uyển tại nÆ¡i ra đời Há»™i Nhà báo Việt Nam ở Thái Nguyên.

Trong đầu tôi lại hiện lên hình ảnh "nhân vật chính" trong buổi lá»… mà chúng tôi sẽ dá»± tá»›i Ä‘ây - má»™t người Ä‘àn ông đứng tuổi, người thấp, đậm, mái tóc bồng bềnh Ä‘ã ngả màu muối tiêu. Nhà văn, nhà báo Nguyá»…n Uyển dù nay Ä‘ã ở tuổi "ngoại bát tuần" nhÆ°ng vẫn chịu Ä‘i, chịu tìm tòi quan sát, ghi chép, chẳng thế mà nghỉ hÆ°u Ä‘ã lâu nhÆ°ng ông vẫn được "đặc cách" cấp Thẻ Nhà báo. 

Lại nhá»› cùng ông trên chuyến "Về nguồn" tại xóm Roòng Khoa, xã Điềm Mặc, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên - nÆ¡i ra đời Há»™i Nhà báo Việt Nam mấy năm trÆ°á»›c khi chúng tôi còn Ä‘ang say xe đứ đừ vì những góc cua trên cung đường miền núi thì ông lại chẳng hề hấn gì. Xuống xe, Ä‘ôi chân ông thoăn thoắt, khuôn mặt hồ hởi, tÆ°Æ¡i cười thăm hỏi những người làm báo Thái Nguyên cÅ©ng nhÆ° chính quyền, nhân dân xã Điềm Mặc rồi về Hà Ná»™i ông có ngay bài viết nói về tình nghÄ©a mà vùng đất này Ä‘ã dành cho "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống lá»›p lá»›p thế hệ nhà báo nÆ°á»›c nhà.

Thá»±c ra cung đường lên đất Thái Nguyên cÅ©ng chÆ°a thấm vào Ä‘âu so vá»›i cung đường lên Điện Biên - nÆ¡i ông Ä‘ã coi nhÆ° quê hÆ°Æ¡ng thứ hai của mình. Ông là người nặng lòng vá»›i miền cá»±c Tây Tổ quốc, được người dân và người làm báo nÆ¡i Ä‘ây coi là người bạn, người anh em, đồng chí, đồng nghiệp thân thiết, gần gÅ©i. Ông Ä‘ã viết hằng trăm bài phản ánh sinh Ä‘á»™ng cuá»™c sống của đồng bào các dân tá»™c nÆ¡i Ä‘ây và đặc biệt Ä‘ã ra mắt tập sách "Tình người Điện Biên" góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất, văn hóa, con người xứ sở hoa ban đến vá»›i công chúng cả nÆ°á»›c.

Khi tôi Ä‘ang miên man theo những dòng ký ức ấy thì chiếc xe Ä‘ã dừng bánh trong sân trụ sở Đảng ủy, UBND xã NghÄ©a HÆ°ng. Và nhà văn Nguyá»…n Uyển Ä‘ã nhanh nhẹn bÆ°á»›c ra "tay bắt mặt mừng" Ä‘Æ°a chúng tôi vào há»™i trường vá»›i câu nói quen thuá»™c: "Qúy hóa quá!". 

Thì ra NghÄ©a HÆ°ng không phải là quê hÆ°Æ¡ng của ông mà cách Ä‘ây 60 năm thầy giáo trẻ Nguyá»…n Uyển Ä‘ã gieo trồng tri thức bằng việc dạy các bá»™ môn khoa học xã há»™i (văn - sá»­ - địa) cho học sinh cấp II thuá»™c 8 xã của vùng đất này. Đó cÅ©ng là nÆ¡i ông lập gia Ä‘ình, có hạnh phúc riêng và sinh người con đầu lòng Hồng NghÄ©a (hiện công tác tại Báo Nhân Dân) lấy theo tên xã NghÄ©a HÆ°ng nhÆ° má»™t ká»· niệm không thể nào quên.

Chỉ vài ba năm sinh sống, dạy học ở Ä‘ây nhÆ°ng vá»›i Nguyá»…n Uyển là biết bao nhiêu nghÄ©a, bao nhiêu tình. NghÄ©a HÆ°ng hôm nay Ä‘ã đổi khác so vá»›i ngày ông đặt chân đến, cái Ä‘ói, cái nghèo Ä‘ã bỏ xa và hiện nay xã Ä‘ã cán Ä‘ích nông thôn má»›i và Ä‘ang tiến lên đạt các tiêu chí nông thôn má»›i nâng cao. Lần trở lại này vá»›i ông tất cả đều thấy má»›i lạ. Thời gian xô lệch, cùng trà cùng trật phần Ä‘ông Ä‘ã biền biệt ra Ä‘i, người còn - gặp lại ông cÅ©ng không nhá»› nổi. 

Thế nhÆ°ng, NghÄ©a HÆ°ng Ä‘ã "hóa tâm hồn" để rồi ông chuyển sang nghề làm báo, rồi viết văn Ä‘ã mấy chục năm nhÆ°ng vẫn trăn trở việc đền Ä‘áp nghÄ©a tình vá»›i nÆ¡i này. Cuá»™c đời làm báo, viết văn lÆ°u giữ cho ông những trang viết, những tập sách và có thêm những bạn bè chí cốt, những đồng nghiệp đắm say cùng nghề, rá»™ng hÆ¡n là những bạn đọc thân thÆ°Æ¡ng khắp mọi miền đất nÆ°á»›c... 

Và còn gì ý nghÄ©a hÆ¡n khi dá»± án tủ sách ra đời vá»›i trên 1.000 đầu sách các loại, trong Ä‘ó có những cuốn sách của ông và có những cuốn do bạn bè, nhiều cuốn ông mua tích lại, rồi cả sách do đồng nghiệp mọi miền nhiệt tình hưởng ứng. Ông trao tủ sách vá»›i kỳ vọng hết sức sâu sắc: "Mong lấy đọc sách để luyện người, để thôn xã thêm sang, để nông thôn má»›i giàu đẹp vững bền!".

Là người kết nối cho dá»± án này, nhà thÆ¡ Hải Thanh, Chủ tịch Há»™i Văn học Nghệ thuật tỉnh VÄ©nh Phúc cho biết, từ nhiều năm nay, Há»™i Ä‘ã có chủ trÆ°Æ¡ng xây dá»±ng tủ sách địa phÆ°Æ¡ng, đặc biệt từ khi Thủ tÆ°á»›ng Chính phủ có Quyết định lấy ngày 21/4 là Ngày sách Việt Nam nhÆ°ng việc thá»±c hiện dá»± án vẫn còn nhiều khó khăn. Nhà văn Nguyá»…n Uyển từ việc tình đến việc nghÄ©a vá»›i mảnh đất này Ä‘ang trải lòng mình bằng nghÄ©a cá»­ hôm nay. Còn Bí thÆ° Đảng ủy xã NghÄ©a HÆ°ng Trần Văn Thái thì xúc Ä‘á»™ng: "Món quà quý giá này sẽ giúp người dân trong xã đặc biệt là các em nhỏ nâng cao tri thức, khÆ¡i dậy phong trào đọc sách, tình yêu vá»›i sách. Đây là vinh dá»±, tá»± hào cho xã NghÄ©a HÆ°ng - má»™t Ä‘iều rất hiếm có vá»›i vùng quê thuần nông này". 

Có mặt tại buổi lá»…, đồng chí Phó Bí thÆ° Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh VÄ©nh Phúc Lê Duy Thành khẳng định: "Đây sẽ là mẫu hình hay, mẫu hình quý nhân ra ở các huyện, ở nhiều xã của tỉnh, đặc biệt những xã Ä‘ông dân nhÆ° NghÄ©a HÆ°ng, để xóa bá»›t Ä‘i cảnh "Ä‘ói" sách, để góp sức xây dá»±ng con người nông dân trong nông thôn má»›i ngày thêm hoàn chỉnh, Ä‘úng nghÄ©a là con người của thời đại má»›i Ä‘ang khát vọng phồn vinh và thịnh vượng!".

Dù không có mặt tại buổi lá»… trang trọng này, thế nhÆ°ng Chủ tịch Há»™i Nhà văn Việt Nam Nguyá»…n Quang Thiều Ä‘ã có bức thÆ° Ä‘áng suy ngẫm, trong Ä‘ó ông khẳng định việc Ä‘Æ°a sách về nông thôn là má»™t ý tưởng nhân văn cao cả. Thiếu vắng tri thức và văn hóa má»›i là thứ làm tàn lụi đời sống con người trên thế gian này. BCH Há»™i Nhà văn khóa X cÅ©ng Ä‘ã và Ä‘ang thá»±c thi chiến lược sách cho thiếu nhi bằng nhiều cách. 

"Hành Ä‘á»™ng của nhà văn Nguyá»…n Uyển cÅ©ng nhÆ° Há»™i Văn học Nghệ thuật tỉnh VÄ©nh Phúc cÅ©ng là lời nhắc nhở cho các nhà văn, cho tất cả những người làm công tác văn học nghệ thuật, những nhà giáo dục, những nhà quản lý văn hóa và xã há»™i về sá»± cần thiết tối thượng của sách và về sứ mệnh của mình đối vá»›i con người và đất nÆ°á»›c", nhà thÆ¡ Nguyá»…n Quang Thiều khẳng định.

Hiện diện trong sá»± kiện Ä‘áng nhá»› này còn có khá Ä‘ông đại biểu nhân dân, các thầy cô giáo, các em học sinh quý sách hÆ¡n vàng; cùng nhiều gÆ°Æ¡ng mặt thân quen trong giá»›i văn học nghệ thuật, báo chí, nhÆ° nhà văn, nhà báo Hồ Quang Lợi, Nguyá»…n Thế Ká»·, Đỗ Hàn, PGS.TS ngôn ngữ học Phạm Văn Tình, Nghệ sÄ© nhiếp ảnh Trần Hồng, nhà thÆ¡ Trần Nhật Minh… Tất cả họ đến Ä‘ây đều mang má»™t tâm thế cảm mến trÆ°á»›c tấm lòng chan chứa nghÄ©a tình của nhà văn Nguyá»…n Uyển - má»™t người bạn, người đồng nghiệp hết sức yêu mến của nhiều thế hệ nhà văn, nhà báo nÆ°á»›c nhà.

Theo Ngô Khiêm/CAND