LTS: “Thá»±c hiện Quy định đạo đức người làm báo - không ai ngoài cuá»™c” - Ä‘ó là tinh thần Ä‘ã và Ä‘ang được quán triệt xuyên suốt trong hoạt Ä‘á»™ng của Há»™i Nhà báo các cấp, các Liên chi há»™i, chi há»™i trá»±c thuá»™c. Điều ấy sẽ góp phần không nhỏ trong việc giáo dục đạo đức người làm báo, há»™i viên, ngăn chặn kịp thời những hành vi vi phạm đạo đức, vi phạm pháp luật của má»™t bá»™ phận người làm báo... Từ số báo này, Báo Nhà báo & Công luận sẽ thá»±c hiện chuyên đề này để có những Ä‘ánh giá và ghi nhận sá»± “vào cuá»™c” quyết liệt trong việc thá»±c hiện các quy định đạo đức người làm báo Ä‘ã được ban hành thời gian qua.

Đánh giá về việc thá»±c hiện 10 Điều quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam và Quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i của người làm báo Việt Nam, Phó Chủ tịch Thường Trá»±c HNBVN Hồ Quang Lợi cho biết: Đến nay, có thể thấy vấn đề đạo đức của người làm báo Ä‘ã được các cÆ¡ quan báo chí, các cấp Há»™i chú trọng hÆ¡n rất nhiều và thá»±c hiện ngày càng có nền nếp, Ä‘em lại hiệu quả rõ rệt và Ä‘ã có tác Ä‘á»™ng tích cá»±c, rõ ràng đối vá»›i đời sống báo chí.

Trong phần giao nhiệm vụ cho Há»™i Nhà báo Việt Nam và các cấp Há»™i tại Há»™i nghị báo chí toàn quốc năm 2019, đồng chí Võ Văn Thưởng - Ủy viên Bá»™ Chính trị, Bí thÆ° Trung Æ°Æ¡ng Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung Æ°Æ¡ng (nay là Thường trá»±c Ban Bí thÆ°) Ä‘ã nhấn mạnh: “Các cấp Há»™i cần quan tâm, tăng cường hÆ¡n nữa việc bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, bản lÄ©nh chính trị và nghề nghiệp cho những người làm báo trong bối cảnh truyền thông và đời sống xã há»™i ngày càng phong phú, Ä‘a dạng, sinh Ä‘á»™ng, vá»›i nhiều vấn đề má»›i, phức tạp nảy sinh; thậm chí, có cả những mÆ°u toan lợi dụng tá»± do dân chủ tổ chức các hoạt Ä‘á»™ng trái pháp luật, Ä‘i ngược lại những giá trị, mục tiêu mà nền báo chí cách mạng chân chính Ä‘ã và Ä‘ang phấn đấu”.

Những chỉ đạo sát sao Ä‘ó cho thấy sá»± quan tâm đặc biệt của Lãnh đạo Đảng, Nhà nÆ°á»›c đối vá»›i việc nâng cao, bồi dưỡng và rèn luyện đạo đức của những người làm báo - những chiến sÄ© xung kích trên mặt trận thông tin.

Trên thá»±c tế, nhiều năm qua, báo chí Ä‘ã có những bÆ°á»›c phát triển mạnh mẽ về số lượng, quy mô cÅ©ng nhÆ° đổi má»›i, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền. Báo chí thá»±c sá»± đồng hành vá»›i công cuá»™c đổi má»›i đất nÆ°á»›c, đổi má»›i hệ thống chính trị, thá»±c hiện tốt vai trò dẫn dắt định hÆ°á»›ng dÆ° luận xã há»™i.

Đội ngÅ© những người làm báo trong cả nÆ°á»›c Ä‘ã trưởng thành, vững vàng, tá»± tin tiếp bÆ°á»›c các thế hệ làm báo Ä‘i trÆ°á»›c làm chủ công nghệ, vận dụng kinh nghiệm thá»±c tiá»…n cuá»™c sống và nền tảng lý luận, tạo nên những tác phẩm báo chí xuất sắc, Ä‘óng góp quan trọng vào sá»± nghiệp xây dá»±ng và bảo vệ đất nÆ°á»›c.

Cùng vá»›i sá»± phát triển của báo chí, Ä‘á»™i ngÅ© những người làm báo cÅ©ng tăng nhanh. Tính đến nay, cả nÆ°á»›c có gần 27.000 há»™i viên nhà báo sinh hoạt tại 63 Há»™i Nhà báo các tỉnh, thành phố, 19 Liên Chi há»™i và hÆ¡n 200 Chi há»™i trá»±c thuá»™c Trung Æ°Æ¡ng Há»™i Nhà báo Việt Nam.

Tuy vậy, thời gian qua, các cÆ¡ quan chức năng cÅ©ng Ä‘ã phải xá»­ lý không ít sai phạm của các cÆ¡ quan báo chí và các nhà báo. Nổi cá»™m nhất trong các nguyên nhân sai phạm là câu chuyện về đạo đức nhà báo. Đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Ä‘ang thật sá»± trở thành má»™t trong những vấn đề bức xúc của xã há»™i. Trong những vi phạm Ä‘ó, có những vi phạm do non yếu về trình Ä‘á»™, bản lÄ©nh chính trị, nhÆ°ng cÅ©ng có những vi phạm cố tình về pháp luật, về đạo đức nghề nghiệp...

Nhà báo Phan Hữu Minh - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Kiểm tra Há»™i Nhà báo Việt Nam nhận định: “Bên cạnh những thành tá»±u, hoạt Ä‘á»™ng báo chí vẫn còn má»™t số tồn tại, bất cập. Hiện tượng cÆ¡ quan báo chí không thá»±c hiện Ä‘úng tôn chỉ mục Ä‘ích, thông tin sai sá»± thật, thổi phồng, bóp méo sá»± thật có chiều hÆ°á»›ng ngày càng tăng. Cùng vá»›i việc phát triển của kinh tế thị trường, xu hÆ°á»›ng thÆ°Æ¡ng mại hóa báo chí Ä‘ang gây ra tác hại nhiều mặt...

Má»™t số văn phòng đại diện, phóng viên thường trú tại các địa phÆ°Æ¡ng hoạt Ä‘á»™ng không Ä‘úng chức năng, nhiệm vụ; tình trạng lợi dụng danh nghÄ©a nhà báo dọa dẫm, sách nhiá»…u để vụ lợi, vi phạm đạo đức nghề nghiệp vẫn chÆ°a được ngăn chặn triệt để, những sai sót về tÆ° tưởng chính trị, lịch sá»­ trong ấn phẩm, ảnh hưởng tá»›i niềm tin, gây tâm lý băn khoăn, hoài nghi về Ä‘á»™i ngÅ© người làm báo hiện nay. Vì vậy, muốn quản lý tốt những nhà báo, phóng viên, há»™i viên của mình Ä‘òi hỏi các cÆ¡ quan quản lý báo chí phải Ä‘Æ°a ra những quy định, quy tắc phù hợp”.

CÅ©ng theo thông tin từ Ban Kiểm tra Há»™i Nhà báo Việt Nam cung cấp, trên cÆ¡ sở các quy định của Luật Báo chí năm 2016 và 10 Ä‘iều Quy định đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam, đồng thời tiếp thu nghiêm túc, khoa học các ý kiến góp ý, thẩm định của các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà báo, nhà quản lý báo chí và tập thể Ban Thường vụ, Ban chấp hành Há»™i Nhà báo Việt Nam Ä‘ã thống nhất ban hành Quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i đối vá»›i người làm báo Việt Nam, có hiệu lá»±c từ 1/1/2019 gồm 3 chÆ°Æ¡ng, 7 Ä‘iều quy định cụ thể 4 việc cần làm và 8 việc không được làm của người làm báo khi tham gia mạng xã há»™i.

Tiếp theo, Chủ tịch Há»™i Nhà báo Việt Nam Ä‘ã ký quyết định thành lập Há»™i đồng xá»­ lý vi phạm đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam cấp Trung Æ°Æ¡ng. Thường trá»±c Há»™i đồng Trung Æ°Æ¡ng Ä‘ã hÆ°á»›ng dẫn các tổ chức há»™i thành lập Há»™i đồng cấp cÆ¡ sở. Tính tá»›i thời Ä‘iểm hiện tại, Ä‘ã có 260 Ä‘Æ¡n vị Há»™i thành lập Há»™i đồng. Trong Ä‘ó có 63 Há»™i Nhà báo tỉnh, thành phố, 16 Liên Chi há»™i và 180 Chi há»™i trá»±c thuá»™c...

Tính từ đầu nhiệm kỳ đến nay, Ä‘ã có 76 trường hợp nhà báo, há»™i viên, phóng viên vi phạm. Trong Ä‘ó, 65 trường hợp vi phạm pháp luật, 10 Điều quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam; (Há»™i Nhà báo Việt Nam Ä‘ã ra quyết định khai trừ và thu hồi Thẻ Há»™i viên vá»›i hÆ¡n 25 trường hợp, riêng năm 2020 có 2 trường hợp vi phạm pháp luật...

Có thể nói, việc ban hành Quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i của người làm báo Việt Nam là cÆ¡ sở quan trọng để Há»™i đồng xá»­ lý vi phạm đạo đức nghề nghiệp ở các cấp căn cứ để xá»­ lý những hành vi vi phạm đạo đức của người làm báo khi tham gia mạng xã há»™i, các nhà báo sẽ hiểu sâu sắc hÆ¡n về đạo đức nhà báo, các cÆ¡ quan báo chí sẽ quản lý phóng viên, há»™i viên của mình tốt hÆ¡n, góp phần quan trọng trong công tác giữ gìn, bảo vệ đạo đức nghề nghiệp và uy tín của người làm báo Việt Nam và tạo ra những chuyển biến tích cá»±c trong hoạt Ä‘á»™ng báo chí.

Đánh giá về việc thá»±c hiện 10 Điều quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam và Quy tắc sá»­ dụng mạng xã há»™i của người làm báo Việt Nam, Phó Chủ tịch Thường Trá»±c HNBVN Hồ Quang Lợi cho biết: “Đến nay, có thể thấy vấn đề đạo đức của người làm báo Ä‘ã được các cÆ¡ quan báo chí, các cấp Há»™i chú trọng hÆ¡n rất nhiều và thá»±c hiện ngày càng có nền nếp, Ä‘em lại hiệu quả rõ rệt và Ä‘ã có tác Ä‘á»™ng tích cá»±c, rõ ràng đối vá»›i đời sống báo chí. Hiện tượng tiêu cá»±c giảm Ä‘áng kể, má»™t số vi phạm Ä‘ã kịp thời được phát hiện và xá»­ lý nghiêm. Cùng vá»›i việc ghi nhận, đề cao các tấm gÆ°Æ¡ng, các Ä‘iển hình tiên tiến, nhiều cÆ¡ quan báo chí Ä‘ã hết sức thẳng thắn, không ngại va chạm khi đề cập tá»›i các vấn đề, vụ việc dù gai góc nhất, thậm chí Ä‘ã nêu cao tinh thần đấu tranh trÆ°á»›c những sai phạm, những biểu hiện của “lợi ích nhóm”. Có thể nói, trên tất cả những “mặt trận” nóng bỏng nhất hiện nay nhÆ° phòng chống tham nhÅ©ng, tiêu cá»±c; đẩy mạnh đổi má»›i, cải cách thể chế, chống sá»± trì trệ, bảo thủ… đều ghi dấu ấn, vai trò quan trọng của báo chí”...

Có thể nói, trong thời gian qua, vá»›i sá»± chỉ đạo sát sao từ phía cÆ¡ quan Trung Æ°Æ¡ng HNBVN, các cấp Há»™i, các Chi há»™i, Liên Chi há»™i trá»±c thuá»™c Ä‘ã không ngừng rèn luyện, nâng cao và coi đạo đức là thÆ°á»›c Ä‘o quan trọng cho sá»± cố gắng, ná»— lá»±c phấn đấu của má»—i nhà báo, há»™i viên.

Bởi lẽ, các nhà báo đều hiểu rằng, hoạt Ä‘á»™ng báo chí là má»™t trong những hoạt Ä‘á»™ng mang tính xã há»™i rất cao. Tác phẩm báo chí thường có tác Ä‘á»™ng xã há»™i rá»™ng lá»›n, có khả năng định hÆ°á»›ng thông tin và tÆ° tưởng, chính vì vậy báo chí luôn được coi là công cụ tuyên truyền hữu hiệu. Má»™t tác phẩm báo chí có thể mang lại hiệu ứng tích cá»±c, góp phần nâng cao tình cảm, nhận thức, lòng tin và định hÆ°á»›ng hành Ä‘á»™ng cho công chúng, nhÆ°ng cÅ©ng có thể làm suy giảm lòng tin, băng hoại đạo đức, làm sai lệch nhận thức và dẫn đến làm lệch lạc về hành Ä‘á»™ng.

Chính bởi vậy, các quy định về đạo đức người làm báo có thể được coi nhÆ° những chiếc “barie” đặc biệt góp phần không nhỏ giúp há»™i viên, nhà báo vượt qua những cám dá»—, vượt qua chính mình để cống hiến vì sá»± phát triển của báo chí cách mạng Việt Nam...

Theo Sông Mây/Báo Nhà báo và Công luận