Äáº¡i tÆ°á»›ng Võ Nguyên Giáp tá»›i thăm, chúc Tết Báo Quân Ä‘á»™i nhân dân ngày 23-1-1966 (Mồng 3 Tết Bính Ngọ).Ảnh tÆ° liệu

Tiếng “đả tá»± khí” giữa Ä‘êm khuya...

Máy Ä‘ánh chữ mà các cụ theo Nho học gọi là “Ä‘áº£ tá»± khí”, nhất là loại cỡ nhỏ có thể mang theo là đồ vật thường thấy bên mình của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Suốt cuá»™c đời hoạt Ä‘á»™ng cách mạng, Người sá»­ dụng hÆ¡n 170 bút danh để viết hÆ¡n 2.000 bài báo bằng nhiều thứ tiếng khác nhau, nhiều thể loại khác nhau, đề cập đến toàn bá»™ các vấn đề rá»™ng lá»›n của cách mạng, của đời sống xã há»™i.

Má»™t nhân chứng người Trung Quốc kể lại rằng: Mùa hè năm 1939, ở Quế Lâm (Quảng Tây), Bác Hồ trong vai Thiếu tá Bát lá»™ quân Hồ Quang có nhờ người hay Ä‘i Hồng Kông và Hải Phòng mua há»™ má»™t chiếc “đả tá»± khí” má»›i. Nhiều Ä‘êm người ta nghe thấy tiếng “đả tá»± khí” từ căn phòng của Bác... Người Ä‘ã sá»­ dụng chiếc máy Ä‘ánh chữ để viết nhiều bức thÆ°, bài báo về tình hình cách mạng Trung Quốc chống phát xít Nhật gá»­i về nÆ°á»›c đăng trên tờ Notre Voix (Tiếng nói của chúng ta). Đây là tờ báo tiếng Pháp do Đảng ta xuất bản công khai trong thời kỳ Mặt trận Bình dân (1936-1939). Người tổ chức tờ báo sau này trở thành người học trò xuất sắc của Bác: Đại tÆ°á»›ng, Tổng tÆ° lệnh Võ Nguyên Giáp.

Bất cứ Ä‘âu, thời Ä‘iểm nào trong những năm bôn ba ở nÆ°á»›c ngoài, Bác Hồ luôn dành thời gian để viết báo; và nếu Ä‘iều kiện thuận lợi, Bác tổ chức xuất bản báo nhÆ°: Le Paria (Người cùng khổ), Thanh niên. Bác đến vá»›i báo chí tá»± nhiên, bởi làm cách mạng phải tuyên truyền, vận Ä‘á»™ng, tổ chức quần chúng. Theo hồi ký của nhiều nhà cách mạng cho biết: Mặc dù căm thù thá»±c dân Pháp và tay sai nhÆ°ng quần chúng ở trong nÆ°á»›c không phải ai cÅ©ng có hiểu biết hay bá»—ng dÆ°ng có cảm tình vá»›i Chủ nghÄ©a Mác-Lênin, vá»›i đường lối cách mạng của những người cá»™ng sản. Báo in lúc Ä‘ó là kênh thông tin quan trọng có sức lan tỏa rá»™ng lá»›n nên Người lao vào làm báo, viết báo má»™t cách say sÆ°a, bền bỉ để giúp mọi người mau chóng giác ngá»™: “Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghÄ©a nhiều, nhÆ°ng chủ nghÄ©a chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghÄ©a Lênin”.

Bài báo đầu tiên của Người mà chúng ta biết là “Vấn đề bản xứ” đăng trên tờ L’Humanité (Nhân đạo) ngày 2-8-1919. Tức là chỉ hai tháng sau khi Nguyá»…n Ái Quốc thay mặt Há»™i những người An Nam yêu nÆ°á»›c gá»­i Yêu sách của nhân dân An Nam tá»›i Há»™i nghị Versailles gây chấn Ä‘á»™ng nhà cầm quyền Pháp. “Nâng cao trách nhiệm chăm sóc và giáo dục thiếu niên, nhi đồng” đăng trên báo Nhân Dân ngày 1-6-1969 là bài báo cuối cùng của Người. Hai bài báo cách nhau Ä‘úng 50 năm, tác giả đứng ở hai vị thế khác nhau nhÆ°ng đọc lại đều thấy rá»±c lên ngọn lá»­a cách mạng nhiệt huyết qua từng con chữ.

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là người khai sinh ra nền báo chí cách mạng Việt Nam mà bản thân Người là má»™t nhà báo cách mạng vÄ© đại, là tấm gÆ°Æ¡ng cho các nhà báo cách mạng mãi mãi về sau không ngừng phấn đấu, học tập và làm theo Người.
 

Cán bá»™ Báo Quân Ä‘á»™i nhân dân chúc Tết Đại tÆ°á»›ng Võ Nguyên Giáp nhân dịp Xuân Mậu Tý 2008.Ảnh: MINH TRƯỜNG

 
Lãnh đạo tiền bối và nhà báo lá»›n

Trở lại vá»›i thời kỳ đầu cuá»™c kháng chiến chống Pháp, khi Trung Æ°Æ¡ng Đảng và Chính phủ vừa rút lên Việt Bắc, Tổng Bí thÆ° Trường Chinh viết má»™t loạt bài đăng trên báo Sá»± thật từ số ra ngày 4-3-1947 đến số ra ngày 1-8-1947 dÆ°á»›i đề mục “Kháng chiến nhất định thắng lợi”. Loạt bài viết thuá»™c hàng xuất sắc nhất của báo chí cách mạng Việt Nam bởi đề cập toàn diện về cuá»™c kháng chiến chống Pháp, đặc biệt là dá»± Ä‘oán thiên tài về ba giai Ä‘oạn (phòng ngá»±, cầm cá»± và tổng phản công) của cuá»™c kháng chiến.

Không có nhiều thời gian trá»±c tiếp viết báo do bận việc quân, Đại tÆ°á»›ng Võ Nguyên Giáp-người Anh Cả của Quân Ä‘á»™i ta vẫn được giá»›i báo chí xem là má»™t nhà báo lá»›n. Đại tÆ°á»›ng Ä‘ã có Ä‘úc kết sâu sắc về nghề báo: “Nghề báo là má»™t nghệ thuật đầy hứng thú. Sau này khi Ä‘ã chuyển qua công tác quân sá»±, tôi cảm thấy làm má»™t số báo cÅ©ng giống nhÆ° tổ chức má»™t trận Ä‘ánh hiệp đồng”. Qua hồi ức của các nhà báo từng công tác tại Báo Quân Ä‘á»™i nhân dân thì Đại tÆ°á»›ng luôn có những chỉ đạo, định hÆ°á»›ng kịp thời những “bài Ä‘inh” về những vấn đề quan trọng trong quân Ä‘á»™i. Đặc biệt, trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Đại tÆ°á»›ng Ä‘ã chỉ đạo và là người đặt tên bút danh Chính NghÄ©a của những bài xã luận, bình luận sắc bén trên 33 số Báo Quân Ä‘á»™i nhân dân tại mặt trận. Từ các bài chỉ đạo của vị Đại tÆ°á»›ng toàn tài mà các chiến trường phối hợp hành Ä‘á»™ng làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ chấn Ä‘á»™ng địa cầu.

Được biết, trÆ°á»›c Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không có má»™t cÆ¡ sở nào Ä‘ào tạo về viết báo và làm báo. Song nhờ khả năng tá»± đọc, tá»± học hình thành nền tảng kiến thức vững chắc, kiên trì tập luyện hành văn, rèn luyện tÆ° duy phân tích logic và khả năng quan sát nên các vị lãnh đạo tiền bối của Đảng ta đều viết báo sá»›m, nhanh chóng trở thành những nhà báo lá»›n, sá»­ dụng báo chí phục vụ sá»± nghiệp cách mạng.

Sẵn sàng cống hiến, hy sinh cho sá»± nghiệp cách mạng

Theo thống kê chÆ°a đầy đủ, Ä‘ã có hÆ¡n 400 nhà báo liệt sÄ©, nhiều phóng viên hy sinh qua các cuá»™c chiến tranh vệ quốc trên tÆ° thế người chiến sÄ© trên mặt trận. Trong thời kỳ xây dá»±ng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, tinh thần sẵn sàng cống hiến và hy sinh cho sá»± nghiệp cách mạng của những người làm báo tiếp tục được phát huy. Ngay lúc này, khi đại dịch Covid-19 diá»…n biến phức tạp, lá»±c lượng báo chí luôn bám sát cuá»™c chiến chống dịch bệnh chÆ°a từng có. Báo chí được ví nhÆ° má»™t “binh chủng” đặc biệt, có nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền để người dân hiểu biết về dịch bệnh; tuân thủ chỉ đạo, hÆ°á»›ng dẫn của các cÆ¡ quan chức năng; Ä‘á»™ng viên tinh thần quả cảm của các lá»±c lượng tham gia chống dịch.

Bên cạnh những Ä‘óng góp quan trọng, không thể phủ nhận trÆ°á»›c tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c của cÆ¡ chế thị trường, má»™t số nhà báo có hành vi không chuẩn má»±c, theo Ä‘uổi những lợi ích cá nhân để lại hình ảnh xấu, làm tổn thÆ°Æ¡ng danh dá»± của người làm báo chân chính, làm suy giảm uy tín và vai trò của báo chí cách mạng. Để giữ vững ká»· cÆ°Æ¡ng trong hoạt Ä‘á»™ng nghề nghiệp, các cÆ¡ quan chỉ đạo, quản lý báo chí, tổ chức nghề nghiệp Ä‘ã Ä‘Æ°a ra nhiều giải pháp nên tình hình vi phạm trong hoạt Ä‘á»™ng báo chí thời gian qua Ä‘ã giảm bá»›t.

Câu chuyện nâng cao đạo đức nghề nghiệp, đề cao tinh thần dấn thân, tính cách mạng của người làm báo luôn là vấn đề thời sá»±. Bởi suy cho cùng, vị thế của báo chí cách mạng Việt Nam có được trong lòng nhân dân suốt gần má»™t thế ká»· qua chính là luôn phụng sá»± đất nÆ°á»›c, nhân dân. Vậy nên, giữ lá»­a cách mạng qua từng con chữ được thắp lên từ thế hệ Ä‘i trÆ°á»›c là má»™t di sản vô giá mà những người làm báo hiện nay phải trân trọng, lÆ°u truyền đến mai sau.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Theo TRẦN HOÀNG HOÀNG/Báo QĐND