Nhà báo Trần Bá Dung, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Nghiệp vụ Há»™i Nhà báo Việt Nam trong má»™t buổi tập huấn nghiệp vụ cho các nhà báo, phóng viên. Ảnh: Lê Tâm

Sá»± phát triển của công nghệ và mạng xã há»™i khiến tất cả mọi người đều có thể tiếp cận bất cứ thông tin nào, trong Ä‘ó không chỉ tin thật mà còn có cả tin giả. Thậm chí, tin giả ngày càng hiện diện khó lường hÆ¡n, tinh vi hÆ¡n... Cuá»™c chiến dập dịch tin giả, vì thế càng ngày càng phức tạp và khó khăn hÆ¡n...

Trong cuá»™c chiến này, báo chí và người làm báo được xem là có vai trò xung kích, ở tuyến đầu, giữ vai trò chủ lá»±c trong cuá»™c chiến chống tin giả. Nhà báo Trần Bá Dung, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Nghiệp vụ Há»™i Nhà báo Việt Nam, trong cuá»™c trò chuyện cùng Báo Nhà báo & Công luận má»™t lần nữa nhấn mạnh vai trò của báo chí trong cuá»™c chiến gian nan này. Nhà báo Trần Bá Dung chia sẻ: 

Tôi cho rằng, tin giả là vấn đề của các quốc gia, vấn đề toàn cầu chứ không riêng của Việt Nam. Đó không chỉ là những thông tin lừa đảo thông thường, hay thông tin gây hoang mang trong đời sống xã há»™i mà tin giả mang tính chính trị xuất hiện ngày càng nhiều. Hậu quả kinh tế và chia rẽ xã há»™i là rõ ràng.

Tin giả Ä‘úng là “má»™t loại virus” gây ra thứ bệnh rất khó chữa cho xã há»™i, cho nhân loại. Đó là bệnh hoài nghi, do dá»±, mất niềm tin, xã há»™i nhiá»…u loạn, mất phÆ°Æ¡ng hÆ°á»›ng… Thiệt hại của nó nhiều khi không thể Ä‘o đếm được và tác Ä‘á»™ng đến mọi mặt đời sống.

Đặc biệt, trong xã há»™i Việt Nam, tin giả còn nhắm vào các cÆ¡ quan, tổ chức Đảng, Nhà nÆ°á»›c, tổ chức xã há»™i, nhắm vào các đồng chí lãnh đạo các cấp, nhằm làm lung lạc niềm tin của nhân dân vá»›i Đảng, Nhà nÆ°á»›c, chính quyền các cấp, vá»›i chế Ä‘á»™.

Trong thời gian qua, các cÆ¡ quan chức năng Ä‘ã cảnh báo, xá»­ lý các trường hợp tung tin giả, nhÆ°ng tin giả vẫn diá»…n ra má»™t cách phức tạp, thường xuyên. Nguyên nhân là do việc “truy vết” để xá»­ lý tin giả không hề dá»… dàng về kỹ thuật. Các mạng xã há»™i nhÆ° Facebook, Twitter hay Youtube đều chÆ°a có giải pháp thỏa Ä‘áng về công nghệ để kiểm soát tin giả.

Do tác hại của tin giả nhiều khi khó nhận biết, khó phân biệt thật- giả, hậu quả không dá»… nhìn thấy, không rõ ràng, không phải ngay lập tức; thậm chí ai cÅ©ng nghÄ© chẳng liên quan đến mình…, nên công chúng ít đề phòng, dá»… bỏ qua.

Để ngăn chặn tình trạng này, tôi cho rằng, trÆ°á»›c hết người tiếp nhận thông tin tá»± nâng sức “đề kháng” trÆ°á»›c sá»± tấn công của tin giả, không tiếp tay lan truyền tin giả. Thứ hai, hệ thống báo chí, truyền thông chuyên nghiệp mà trá»±c tiếp là các nhà báo cần nghiêm túc áp dụng nguyên tắc không bỏ trống trận địa thông tin cho tin giả và nguyên tắc xác minh có trách nhiệm, có nghiệp vụ đối vá»›i tất cả các thông tin; cảnh giác trÆ°á»›c mọi tin tức không rõ nguồn hoặc nguồn tin không Ä‘áng tin cậy. Thứ ba là phải có ngay thông tin phản bác, làm rõ, chấn chỉnh, định hÆ°á»›ng dÆ° luận kịp thời. Thứ tÆ° cần có chế tài đủ mạnh, xá»­ phạt thật nghiêm để cảnh báo, răn Ä‘e, ngăn chặn…

Nhiều nÆ°á»›c Ä‘ã có những chiến lược chống lại tin giả. Singapore có luật chống tin giả mang tên Đạo luật Bảo vệ khỏi sá»± giả dối và thao túng trên mạng (POFMA) có hiệu lá»±c từ tháng 10/2019. Khi phát hiện thông tin sai hoặc không chính xác; nếu người dùng không tuân thủ, Singapore sẽ làm việc vá»›i Facebook để thá»±c hiện gỡ bỏ các bài viết trên.

Các cÆ¡ quan báo chí và những người làm báo Ä‘óng vai trò rất quan trọng trong cuá»™c chiến chống tin giả. Báo chí và người làm báo có vai trò xung kích, ở tuyến đầu, giữ vai trò chủ lá»±c trong cuá»™c chiến chống tin giả. Vì tin giả có ở khắp nÆ¡i, nhÆ°ng ngày nay chủ yếu tin giả hoành hành trong môi trường mạng xã há»™i bên cạnh môi trường dÆ° luận xã há»™i và tin đồn.

Người làm báo có vÅ© khí sắc bén là ngòi bút chuyên nghiệp, có thiết bị và công nghệ hiện đại, có kÄ© năng chuyên nghiệp trong khai thác, xá»­ lí thông tin, trong tổ chức thông tin, sản xuất sản phẩm truyền thông phù hợp và có phÆ°Æ¡ng thức truyền tải có hiệu quả nhất, có tờ báo trong tay, có sức lan tỏa nhanh, mạnh, rá»™ng khắp, tức thì. Và đặc biệt, Báo chí có cả lá»±c lượng hùng hậu có tổ chức chặt chẽ, có kỉ luật, kÄ© năng, hiểu biết, có trách nhiệm xã há»™i, sá»± dấn thân, lòng yêu nghề và đạo đức nghề nghiệp.

Theo tôi, để đấu tranh, loại bỏ, ngăn chặn và không bị “mắc bẫy” tin giả; cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, nhanh chóng, chất lượng tá»›i người đọc, nhà báo cần luôn luôn học hỏi, trau dồi kiến thức mọi mặt, nhất là thái Ä‘á»™ thận trọng, cảnh giác trÆ°á»›c mọi thông tin không rõ nguồn gốc, thông tin “không bình thường”; đồng thời có kiến thức xã há»™i để tá»± “đề kháng” vá»›i tin xấu, Ä‘á»™c, tin giả; có kiến thức để thẩm định, sàng lọc tin tức giả và biết mình phải viết gì, làm gì để ngăn chặn, phản bác, đấu tranh, định hÆ°á»›ng dÆ° luận.

Để nắn dòng thông tin sai lệch, lấn át tin giả, lấy lại niềm tin Ä‘á»™c giả trÆ°á»›c bối cảnh lượng thông tin trên mạng xã há»™i hàng ngày rất lá»›n và có tốc Ä‘á»™ lan truyền chóng mặt nhÆ° hiện nay, nhà báo nên thá»±c hiện phÆ°Æ¡ng châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, cung cấp thông tin chính thống má»™t cách kịp thời, mạnh mẽ để lấn át tin giả; dùng chiến thuật “pha loãng” thông tin giả bằng cách đẩy thật nhanh, thật nhiều thông tin chính thống lên mạng, lên báo, lên sóng PT-TH… Má»—i lÄ©nh vá»±c, nên mời má»™t vài chuyên gia sẵn sàng lên tiếng phản bác kịp thời, có uy tín, có sức thuyết phục công chúng…

Theo Nguyên Phong/Báo NB&CL