Bức ảnh bà DÆ°Æ¡ng Thị Viện vác đạn phục vụ chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng được bà gìn giữ cẩn thận.

Sá»­ sách nói nhiều về Hàm Rồng, Nam Ngạn - hai địa danh gắn liền vá»›i chiến thắng lịch sá»­, cÅ©ng là nÆ¡i chịu nhiều Ä‘au thÆ°Æ¡ng mất mát nhất trong cuá»™c chiến. Thế nhÆ°ng, tôi muốn được nghe ai Ä‘ó từng Ä‘i qua những năm tháng xÆ°a kể lại, để có thể cảm nhận được sá»± tàn khốc của chiến tranh và lòng căm thù, quả cảm của má»™t thế hệ anh hùng.

Đem Æ°á»›c muốn ấy tìm gặp cụ DÆ°Æ¡ng Thị Viện ở phường Lam SÆ¡n (TP Thanh Hóa), là má»™t nữ dân quân làng Đông SÆ¡n (Hàm Rồng) năm xÆ°a giờ Ä‘ã 78 tuổi. Dù Ä‘ôi lúc cụ có quên Ä‘i má»™t vài ký ức, nhÆ°ng cái cảm xúc về má»™t thời phục vụ trận chiến bảo vệ cầu Hàm Rồng thì vẫn còn vẹn nguyên trong tâm trí.

Cụ kể: Ngày ấy, toàn bá»™ dân quân làng Đông SÆ¡n được giao nhiệm vụ tải đạn, tải thÆ°Æ¡ng cho trận địa pháo cao xạ đồi C4. Làng có nhiều núi thì cÅ©ng có nhiều hang, Ä‘êm đến dân quân ngủ tập trung tại má»™t cái hang rá»™ng để khi có báo Ä‘á»™ng là tất cả lên đường làm nhiệm vụ. Trong 2 ngày 3 và 4/4/1965 giặc Mỹ bắn phá rất ác liệt, bầu trời trong thoáng chốc Ä‘ã Ä‘en kịt bởi khói lá»­a của đạn bom. BÆ°á»›c vào cuá»™c chiến, bá»™ Ä‘á»™i ta cÅ©ng chống trả không thua kém. Để các xạ thủ không phải rời vị trí chiến đấu, đạn hết thì vào kho vác từng hòm lên trận địa. Ngoài vác đạn, những nữ dân quân làng Đông SÆ¡n còn làm nhiệm vụ Ä‘Æ°a cán bá»™, chiến sÄ© bị thÆ°Æ¡ng về phía sau mặt trận. 2 ngày giặc Mỹ bắn phá cầu Hàm Rồng, quân, dân ta bị thÆ°Æ¡ng và hy sinh nhiều. Nói đến Ä‘ây cụ rÆ¡i nÆ°á»›c mắt, giọng nghèn nghẹn vì biết bao người con thân yêu Ä‘ã phải nằm lại bên bến sông lịch sá»­ này.

“Làm nhiệm vụ tải thÆ°Æ¡ng, chúng tôi Ä‘ã khóc rất nhiều. Có chiến sÄ© trẻ chỉ kịp nhắn vá»›i tôi má»™t câu ngắn ngủi: “Em Æ¡i, hãy nói vá»›i người yêu anh đừng chờ anh nữa” rồi hy sinh. Nghe mà Ä‘au xót lắm. Thế nhÆ°ng, những lần thắng lợi, những lần chứng kiến máy bay của giặc bị bắn cháy, hay bắt được giặc lái thì tất cả chúng tôi đều vui sÆ°á»›ng”, cụ Viện kể tiếp.

Theo cụ, lúc ngoài trận địa, khi lên núi tải đạn, tải thÆ°Æ¡ng, cụ Ä‘ã cùng đồng Ä‘á»™i bao phen vào sinh ra tá»­, để rồi có những ký ức Ä‘ã sống cùng cụ nhÆ° tri ká»·. Những ngày đầu tháng tÆ° lịch sá»­, chỉ có tôi và cụ ngồi trong ngôi nhà ấm cúng, nghe cụ kể bằng nhiệt huyết trái tim, bá»—ng những trang sá»­ Ä‘ã từng đọc lại hiện lên nhÆ° thể mình Ä‘ang được sống, được chứng kiến cái thời khắc oanh liệt Ä‘ó.

Trong trận quyết chiến lịch sá»­ ấy, quân, dân Hàm Rồng - Nam Ngạn Ä‘ã đập tan kế hoạch Ä‘ánh phá cầu Hàm Rồng của giặc Mỹ. Để hiểu rõ hÆ¡n về cuá»™c so trí, đọ tài, thi gan, đọ danh dá»± giữa siêu cường ngạo mạn vá»›i má»™t dân tá»™c nhỏ bé mà gan góc, không chịu khuất phục, chúng tôi tá»›i gặp ông Lê Văn Đàn ở phường Tân SÆ¡n, TP Thanh Hóa - người lính Ä‘ã kề vai sát cánh cùng đồng Ä‘á»™i trá»±c tiếp chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng.

Ông Lê Văn Đàn, phường Tân SÆ¡n (TP Thanh Hóa) ôn lại ká»· niệm tham gia chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng.

Cụ Đàn sinh năm 1944, năm nay tròn 80 tuổi, sức khỏe có phần giảm sút nhÆ°ng ký ức về chiến thắng Hàm Rồng - Nam Ngạn vẫn in từng dấu vết. Tôi mở lời về cuá»™c chiến ngày 3 và 4/4, được cụ kể cho nghe bằng tất cả những dòng cảm xúc của má»™t người lính từng sống và chiến đấu hết mình bên trận địa. Cụ cho biết: “Năm 1964, tôi nhập ngÅ© vào Đại Ä‘á»™i 1, Tiểu Ä‘oàn 14 pháo cao xạ, SÆ° Ä‘oàn 304. Đến đầu năm 1965 Ä‘Æ¡n vị tôi được lệnh hành quân về tham gia chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng, cầu Tào và cầu Đò Lèn, trong Ä‘ó cầu Hàm Rồng giữ vai trò cá»±c kỳ quan trọng. Vì thế, giặc Mỹ quyết phá bằng mọi giá thì ta quyết bảo vệ tá»›i cùng”.

Tiểu Ä‘oàn 14 pháo cao xạ của cụ Đàn có 3 đại Ä‘á»™i pháo 37 ly và 1 đại Ä‘á»™i pháo 14,5 ly. Ngày ấy, cụ Đàn là chiến sÄ© phụ trách máy Ä‘o xa (Ä‘o cá»± ly của máy bay địch cách trận địa bao xa để xác định mục tiêu, tầm ngắm). Dù không trá»±c tiếp đạp cò bắn nhÆ°ng nhiệm vụ của cụ rất quan trọng, bởi nếu Ä‘o sai cá»± ly thì pháo của ta sẽ không thể bắn trúng máy bay địch. Yêu cầu của chiến sÄ© phụ trách máy Ä‘o xa là phải hết sức bình tÄ©nh, dÅ©ng cảm và hô thật to để đại Ä‘á»™i trưởng và những khẩu pháo xung quanh đều nghe được cùng lúc.

Cụ Đàn kể: “Tại trận địa, pháo thủ số 6 sẽ truyền đạn cho pháo thủ số 5, pháo thủ số 5 nạp đạn, pháo thủ số 4 lấy hÆ°á»›ng, pháp thủ số 3 lấy tầm, pháo thủ số 1 và 2 quay theo tầm, theo hÆ°á»›ng Ä‘ã xác định và đạp cò bắn. Trong trận chiến bảo vệ cầu Hàm Rồng, bá»™ Ä‘á»™i ta sá»­ dụng cùng lúc cả 3 loại pháo, trong Ä‘ó pháo 57 ly bắn ở tầm xa, pháo 37 ly bắn ở tầm trung và pháo 14,5 ly bắn ở tầm thấp nên máy bay Mỹ bị trúng đạn rất nhiều. Cầu Hàm Rồng nằm trên má»™t địa hình hết sức phức tạp, hai bên là núi Rồng và núi Ngọc đứng án ngữ khiến máy bay địch rất khó ném bom. Đánh cầu Hàm Rồng không được, chúng quay sang Ä‘ánh các trận địa hòng ngăn chặn sá»± Ä‘áp trả bằng hỏa lá»±c phòng không của quân Ä‘á»™i ta”.

Vì dâng hiến tất thảy cho sá»± sống còn của cây cầu lịch sá»­, nên cụ Đàn nhá»› khá rõ từng tình huống. Khi tôi hỏi về ấn tượng sâu sắc nhất trong 2 ngày chiến đấu bảo vệ cầu, cụ trầm tÆ°: “Ngày 3 và 4/4 ác liệt ấy, có nhiều khoảnh khắc Ä‘áng nhá»› lắm. NhÆ°ng tôi nhá»› mãi hành Ä‘á»™ng vô cùng dÅ©ng cảm của pháo thủ số 2, tuổi đời má»›i 19, Ä‘ôi mÆ°Æ¡i. Trong lúc làm nhiệm vụ, anh bị thÆ°Æ¡ng xuyên qua bụng, dù rất Ä‘au Ä‘á»›n nhÆ°ng vẫn dành hÆ¡i thở cuối cùng để đạp cò bắn. Đến khi anh ngã xuống, người tiếp theo nhảy vào đạp cò bắn tiếp. Sá»± hy sinh anh dÅ©ng của pháo thủ số 2 Ä‘ã cổ vÅ© mạnh mẽ cho đồng Ä‘á»™i thi Ä‘ua giết giặc lập công”.

Những câu chuyện, những cảm xúc lúc cao trào hứng khởi, lúc trầm lắng nghẹn ngào, nhÆ°ng vẫn còn vẹn nguyên hào khí chiến thắng từ các nhân chứng sống Ä‘ã Ä‘Æ°a bÆ°á»›c chân tôi quay trở lại thăm Hàm Rồng lịch sá»­. Trên cây cầu Hàm Rồng vững chãi, trên ngọn đồi “Quyết Thắng” uy nghi, sừng sững, chiến công ngày nào nhÆ° còn vang vọng Ä‘âu Ä‘ây. Từ Hàm Rồng, hÆ°á»›ng mắt về bốn phía quê hÆ°Æ¡ng, không còn dấu vết đạn bom. Từng con đường, từng góc phố đều khoác lên mình những sắc màu tÆ°Æ¡i má»›i của cuá»™c sống ấm no, giàu đẹp.

Theo Bài và ảnh: Tố PhÆ°Æ¡ng/Báo Thanh Hóa Điện tá»­

https://baothanhhoa.vn/thoi-su/ky-uc-ham-rong-chien-thang/210661.htm