Newsroom hiện đại không chỉ là má»™t không gian vật lý, mà là mô hình vận hành liền mạch giữa ná»™i dung, kỹ thuật và dữ liệu.

Tòa soạn chÆ°a há»™i tụ, nhân lá»±c chÆ°a sẵn sàng, công nghệ còn rời rạc

Khái niệm newsroom há»™i tụ Ä‘ã được thảo luận từ lâu, nhÆ°ng phần lá»›n các cÆ¡ quan báo chí ở Việt Nam vẫn chÆ°a đạt tá»›i mô hình vận hành hiện đại và tích hợp. Việc gom các phòng ban về chung má»™t mặt bằng hay cùng sản xuất ná»™i dung cho nhiều nền tảng chÆ°a đủ để gọi là há»™i tụ, nếu thiếu sá»± thay đổi thá»±c chất về tÆ° duy tổ chức và Ä‘iều hành.

Bà Đặng Thị PhÆ°Æ¡ng Thảo, Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bá»™ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nhận định: "Công nghệ có thể Ä‘ã có, nhÆ°ng tÆ° duy tổ chức chÆ°a theo kịp. Các bá»™ phận biên tập, kỹ thuật, sản xuất và phân tích dữ liệu vẫn vận hành rời rạc, việc chia sẻ dữ liệu và hạ tầng còn manh mún". Trong nhiều tòa soạn, quy trình sản xuất vẫn thủ công, thiếu đồng bá»™. CMS không tích hợp tốt, gây lãng phí nguồn lá»±c và thời gian.

Cùng vá»›i Ä‘ó là sá»± thiếu hụt nghiêm trọng về nhân lá»±c Ä‘a kỹ năng. Rất ít phóng viên có thể đồng thời viết, quay, dá»±ng, làm podcast, đồ họa và tÆ°Æ¡ng tác mạng xã há»™i. Năng lá»±c sá»­ dụng công cụ dữ liệu, phân tích hành vi Ä‘á»™c giả, kiểm chứng thông tin hay sáng tạo định dạng má»›i còn hạn chế. Trong khi Ä‘ó, áp lá»±c chạy theo tốc Ä‘á»™ tin tức khiến không ít người sa vào lối làm báo cÅ© dá»… dãi và thiếu trách nhiệm vá»›i thông tin.

"Không thể tiếp tục làm báo theo cách cÅ© trong má»™t môi trường Ä‘ã hoàn toàn thay đổi", bà Thảo nhấn mạnh. "Chúng ta không chỉ thiếu người làm được Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện, mà còn thiếu cả Ä‘á»™i ngÅ© có khả năng sáng tạo sản phẩm báo chí phù hợp vá»›i nhu cầu hiện đại".

Về công nghệ, dù AI Ä‘ã được áp dụng ở má»™t số khâu nhÆ° gợi ý tiêu đề hay phát hiện tin giả, nhÆ°ng phần lá»›n vẫn là giải pháp Ä‘Æ¡n lẻ, thiếu hệ thống. "Nếu không tận dụng hiệu quả công nghệ, báo chí sẽ bị các nền tảng mạnh hÆ¡n về dữ liệu và kỹ thuật vượt mặt trong việc dẫn dắt thông tin xã há»™i", bà Thảo cảnh báo.

Không nhanh hÆ¡n, mà phải sâu hÆ¡n

Sá»± sụt giảm truy cập báo chí chính thống trong thời gian qua ngay cả trong những thời Ä‘iểm có nhiều sá»± kiện lá»›n là tín hiệu rõ ràng cho thấy: công chúng Ä‘ang thay đổi tiêu chí tiếp nhận thông tin. Tốc Ä‘á»™ không còn là giá trị cốt lõi. Thay vào Ä‘ó là Ä‘á»™ tin cậy, chiều sâu phân tích và khả năng dẫn dắt.

Theo bà Đặng Thị PhÆ°Æ¡ng Thảo, trong bối cảnh Ä‘ó, mô hình báo chí giải thích (explanatory journalism) cần được coi là chiến lược phát triển trọng tâm. Không chỉ Ä‘Æ°a tin, báo chí cần làm rõ bối cảnh, lý giải nguyên nhân hậu quả, kết nối sá»± kiện vá»›i những vấn đề xã há»™i rá»™ng lá»›n hÆ¡n.

Điều này Ä‘òi hỏi báo chí không chỉ phản ứng vá»›i dòng thời sá»±, mà chủ Ä‘á»™ng tạo ra ná»™i dung có tính định hÆ°á»›ng, giúp công chúng hiểu bản chất sá»± kiện trong má»™t môi trường bị bão hòa bởi cảm xúc và tin giả. Vai trò gác cổng thông tin của báo chí cần được tái khẳng định – không chỉ ở việc xác minh, mà còn ở năng lá»±c phân tích và trách nhiệm xã há»™i.

"Trong thời đại mọi người đều có thể làm truyền thông, thì Ä‘iều làm nên giá trị khác biệt của báo chí không còn nằm ở việc ai Ä‘Æ°a tin nhanh hÆ¡n, mà là ai Ä‘Æ°a tin Ä‘áng tin hÆ¡n, sâu sắc hÆ¡n, có trách nhiệm hÆ¡n", bà Thảo nói.

Chuyển mình không chạy theo bề nổi

Bức tranh truyền thông Việt Nam năm 2025 là sá»± pha trá»™n giữa thách thức và cÆ¡ há»™i. Công nghệ số, dữ liệu lá»›n và trí tuệ nhân tạo mở ra những cánh cá»­a má»›i cho sáng tạo báo chí. Tuy nhiên, không có bất kỳ nền tảng công nghệ nào có thể thay thế được vai trò của con người – từ nhà báo đến người kiểm duyệt, từ biên tập viên đến người phân tích dữ liệu – nếu thiếu Ä‘i tÆ° duy làm báo chuyên nghiệp và đạo đức nghề nghiệp vững vàng.

Bà Đặng Thị PhÆ°Æ¡ng thảo nhấn mạnh, vá»›i những biến Ä‘á»™ng sâu sắc trong thị trường, hành vi công chúng và môi trường pháp lý, báo chí Việt Nam cần nhìn nhận lại mình không chỉ là má»™t ngành, mà là má»™t thiết chế xã há»™i có ảnh hưởng dài hạn đến nhận thức, văn hóa và sá»± phát triển của quốc gia.

"Quản lý ná»™i dung báo chí trong tòa soạn Ä‘a loại hình hiện nay không còn là việc ná»™i bá»™ của từng cÆ¡ quan, mà là bài toán tổng hợp giữa ná»™i dung, công nghệ, con người và tài chính", bà Thảo cho biết. Nếu làm tốt, báo chí Việt Nam không chỉ tồn tại, mà có thể tái định vị mạnh mẽ trong hệ sinh thái thông tin hiện đại.

HÆ¡n bao giờ hết, báo chí Việt Nam cần bÆ°á»›c ra khỏi vùng an toàn, thoát khỏi vòng xoáy của lượt xem và quảng cáo ngắn hạn, để xác lập má»™t mô hình phát triển bền vững hÆ¡n – lấy Ä‘á»™c giả thá»±c, giá trị thật và ảnh hưởng xã há»™i làm thÆ°á»›c Ä‘o.

Bà Thảo nhận định, không phải tất cả tòa soạn sẽ tồn tại trong làn sóng chuyển đổi này. NhÆ°ng những ai lá»±a chọn con đường giữ vững bản sắc, không ngừng học hỏi và đổi má»›i có cÆ¡ há»™i không chỉ sống sót – mà còn Ä‘óng vai trò then chốt trong việc xây dá»±ng má»™t xã há»™i thông tin lành mạnh, có chiều sâu, và hÆ°á»›ng đến phát triển bền vững.

Theo Phan Anh/Báo NB&CL

https://congluan.vn/toa-soan-chua-hoi-tu-nhan-luc-chua-chuyen-dong-bao-chi-viet-nam-dang-tu-niu-chan-minh-10311721.html