Không loại trừ khả năng khu vá»±c Bắc Bá»™ vẫn có thể chịu ảnh hưởng bão trong giai Ä‘oạn cuối mùa. (Nguồn ảnh: TTXVN)

Chia sẻ vá»›i phóng viên về tình hình thời tiết, thiên tai trong quãng thời gian còn lại của năm 2025, Phó Giáo sÆ°, Tiến sỹ Mai Văn Khiêm - Giám đốc Trung tâm Dá»± báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia (Cục Khí tượng Thủy văn), cho biết thiên tai còn diá»…n biến phức tạp.

MÆ°a lá»›n, sạt lở và rét đậm

- Xin ông cho biết nhận định về xu thế khí tượng thủy văn trong các tháng cuối năm 2025? Những loại hình thiên tai nào cần đặc biệt lÆ°u ý?

Phó Giáo sÆ°, Tiến sỹ Mai Văn Khiêm: Trong các tháng cuối năm 2025, dá»± báo thời tiết-thủy văn sẽ có nhiều diá»…n biến phức tạp.

TrÆ°á»›c tiên, vá»›i ENSO (hiện tượng chỉ cả El Nino và La Nina, liên quan vá»›i dao Ä‘á»™ng của khí áp giữa 2 bờ phía Đông Thái Bình DÆ°Æ¡ng-Đông Ấn Độ DÆ°Æ¡ng) vẫn duy trì trạng thái trung tính nhÆ°ng nghiêng hÆ¡n về pha La Nina hoặc sẽ có má»™t Ä‘oạn La Nina ngắn, không mạnh.

Vá»›i xu thế khí tượng trên, bão hoặc áp thấp nhiệt Ä‘á»›i vẫn còn hoạt Ä‘á»™ng và tiếp tục ảnh hưởng đến nÆ°á»›c ta. Dá»± báo từ nay đến cuối năm 2025 vẫn còn khoảng từ 2-4 cÆ¡n bão, áp thấp nhiệt Ä‘á»›i ảnh hưởng trên Biển Đông, trong Ä‘ó khoảng từ 1-2 cÆ¡n có khả năng ảnh hưởng trá»±c tiếp đến đất liền nÆ°á»›c ta.

Theo quy luật khí hậu, tháng 10-11 và ná»­a đầu tháng 12, bão thường ảnh hưởng nhiều nhất đến khu vá»±c Trung Bá»™. Tuy nhiên, dÆ°á»›i tác Ä‘á»™ng của biến đổi khí hậu, thiên tai ngày càng bất thường, không loại trừ khả năng khu vá»±c Bắc Bá»™ vẫn có thể chịu ảnh hưởng bão trong giai Ä‘oạn cuối mùa.

Vì vậy, cả Trung Bá»™ và Bắc Bá»™ đều cần đặc biệt đề phòng trong thời gian tá»›i. Đặc biệt ở khu vá»±c Trung Bá»™, vùng từ Quảng Trị trở vào đến Lâm Đồng, bão, áp thấp nhiệt Ä‘á»›i có khả năng tÆ°Æ¡ng tác vá»›i không khí lạnh đầu mùa gây mÆ°a lá»›n ở miền Trung, kèm theo mÆ°a lá»›n gây lÅ©, lÅ© quét, sạt lở đất ở vùng núi.

Ngoài ra, từ khoảng tháng 10/2025 sẽ có những đợt không khí lạnh bắt đầu ảnh hưởng. Từ tháng 11 trở Ä‘i, không khí lạnh có thể gia tăng cường Ä‘á»™. Cuối năm, không khí lạnh hoạt Ä‘á»™ng mạnh hÆ¡n, nguy cÆ¡ rét đậm, rét hại và sÆ°Æ¡ng muối, băng giá ở vùng núi cao.

Vì vậy, người dân cần đặc biệt lÆ°u ý các hiện tượng bão, mÆ°a lá»›n, lÅ© quét, sạt lở, ngập úng Ä‘ô thị và rét hại để chủ Ä‘á»™ng phòng tránh, giảm thiểu thiệt hại.

Công tác dá»± báo thiên tai gặp nhiều khó khăn

- Chúng ta Ä‘ã tập trung nhiều nguồn lá»±c để dá»± báo, cảnh báo sá»›m thiên tai, song thiệt hại do thiên tai gây ra vẫn rất lá»›n. Theo ông, trong công tác phòng chống thiên tai hiện nay còn gặp khó khăn, thách thức gì?

Phó Giáo sÆ°, Tiến sỹ Mai Văn Khiêm: Trong những năm qua, chúng ta Ä‘ã có nhiều tiến bá»™ trong công tác dá»± báo, cảnh báo sá»›m, nhÆ°ng thá»±c tế vẫn còn má»™t số hạn chế, nhất là vá»›i những loại hình thiên tai có tính biến Ä‘á»™ng cao.

Ví dụ nhÆ° dá»± báo cường Ä‘á»™ bão, chúng ta Ä‘ã nâng cao được chất lượng dá»± báo về đường Ä‘i. Tuy nhiên bài toán dá»± báo về cường Ä‘á»™ bão vẫn là má»™t bài toán khó giải vá»›i tất cả các nhà khoa học khí tượng trên thế giá»›i, nhất là dá»± báo cường Ä‘á»™ bão trÆ°á»›c 3-5 ngày.

Hay đối vá»›i những loại hình thiên tai có quy mô nhỏ (nhÆ° dông, lốc, sét, lÅ© quét và trượt lở đất) má»›i chỉ cảnh báo được trÆ°á»›c từ 1-6 giờ; hoặc vá»›i hiện tượng mÆ°a lá»›n cục bá»™ cÅ©ng là má»™t hiện tượng khó trong dá»± báo.

Ngoài ra, việc truyền tải thông tin dá»± báo, cảnh báo đến người dân ở vùng sâu, vùng xa cÅ©ng còn hạn chế. Nhất là khi có thiên tai bão lÅ© lá»›n có thể gây mất Ä‘iện, mất sóng liên lạc. Trong khi cÆ¡ sở hạ tầng phòng chống thiên tai má»™t số nÆ¡i còn yếu, thiếu nguồn lá»±c để đầu tÆ° đồng bá»™.

Đặc biệt, vẫn còn trường hợp chủ quan trong ứng phó thiên tai.

- Từ thá»±c tế nêu trên, Trung tâm Dá»± báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia Ä‘ã đề xuất các giải gì để góp phần phòng chống chuyên nghiệp và thích ứng an toàn hÆ¡n, qua Ä‘ó góp phần giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai có thể gây ra?

Phó Giáo sÆ°, Tiến sỹ Mai Văn Khiêm: Chúng tôi đề xuất cần tiếp tục hiện đại hóa công nghệ quan trắc, tiếp tục Ä‘an dày số Ä‘iểm quan trắc.

Đặc biệt là tiếp tục phát triển mô hình dá»± báo, ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI vào nghiệp vụ, nâng cao năng lá»±c phân tích để Ä‘Æ°a ra bản tin sát hÆ¡n vá»›i thá»±c tiá»…n, đặc biệt đối vá»›i các hiện tượng cá»±c Ä‘oan.

Tiếp theo là tăng cường hệ thống truyền tin Ä‘a dạng, bảo đảm cảnh báo được truyền đạt nhanh chóng, dá»… hiểu, đến tận người dân ở những khu vá»±c dá»… bị tổn thÆ°Æ¡ng; đẩy mạnh phối hợp giữa cÆ¡ quan khí tượng thủy văn vá»›i chính quyền địa phÆ°Æ¡ng, các lá»±c lượng ứng phó và truyền thông nhằm kịp thời chuyển hóa thông tin dá»± báo thành hành Ä‘á»™ng cụ thể.

Đồng thời, chú trọng Ä‘ào tạo, nâng cao kỹ năng ứng phó cho cá»™ng đồng và Ä‘Æ°a kiến thức phòng tránh thiên tai vào các chÆ°Æ¡ng trình giáo dục.

Vá»›i những giải pháp đồng bá»™ này, công tác phòng chống thiên tai sẽ từng bÆ°á»›c chuyên nghiệp hÆ¡n, giúp cá»™ng đồng thích ứng an toàn, giảm thiệt hại.

Đổi má»›i toàn diện năng lá»±c dá»± báo, cảnh báo

- Trong bối cảnh hiện nay, theo ông, Ä‘âu là giải pháp cấp bách nhất để ứng phó vá»›i biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cá»±c Ä‘oan, hiệu quả nhất?

Phó Giáo sÆ°, Tiến sỹ Mai Văn Khiêm: Theo tôi, giải pháp căn cÆ¡ và cÅ©ng là cấp bách nhất hiện nay là cần phải nâng cao năng lá»±c dá»± báo, cảnh báo sá»›m kết hợp vá»›i tăng cường khả năng thích ứng của cá»™ng đồng. Trong Ä‘ó, cần hiện đại hóa công nghệ quan trắc, tăng cường mật Ä‘á»™ trạm, tăng cường các quan trắc trên đại dÆ°Æ¡ng (bổ sung Radar trên biển, tăng thám sát khí quyển).

Trên cÆ¡ sở Ä‘ó, chúng ta hoàn toàn có thể đồng bá»™ hóa dữ liệu và phát triển mô hình dá»± báo để theo dõi sát diá»…n biến bất thường, đồng thời xây dá»±ng hệ thống truyền tải thông tin nhanh, dá»… hiểu đến người dân.

Cùng vá»›i Ä‘ó là đầu tÆ° hạ tầng phòng chống thiên tai bền vững, quy hoạch phát triển gắn vá»›i thích ứng biến đổi khí hậu, và nâng cao ý thức, kỹ năng ứng phó của toàn xã há»™i. Thông tin phải được Ä‘Æ°a tá»›i cá»™ng đồng má»™t cách sá»›m, kịp thời và chủ Ä‘á»™ng thì má»›i giảm được thiệt hại do biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cá»±c Ä‘oan.

- Về lâu dài, Trung tâm Dá»± báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia sẽ tiếp tục có giải pháp gì về công nghệ, cách thức dá»± báo, cảnh báo sá»›m; cÅ©ng nhÆ° khuyến nghị gì để nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro thiên tai dá»±a vào cá»™ng đồng?

Phó Giáo sÆ°, Tiến sỹ Mai Văn Khiêm: Chúng tôi sẽ tập trung triển khai kế hoạch đổi má»›i toàn diện nhằm nâng cao năng lá»±c dá»± báo, cảnh báo và phục vụ hiệu quả công tác phòng, chống thiên tai và phát triển bền vững.

Trọng tâm của kế hoạch là tiếp tục thá»±c hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bá»™ Chính trị về Ä‘á»™t phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi má»›i sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

CÆ¡ quan khí tượng thủy văn Ä‘ã xác định bài toán lá»›n về khoa học công nghệ của ngành là: “Làm chủ công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong dá»± báo khí tượng thủy văn, xây dá»±ng hệ thống AI toàn diện cho dá»± báo khí tượng, thủy văn Ä‘a quy mô vá»›i Ä‘á»™ chính xác cao và tá»± Ä‘á»™ng hóa các nghiệp vụ dá»± báo.”

Chúng tôi cÅ©ng xác định sẽ Æ°u tiên ứng dụng các công nghệ hiện đại nhÆ° trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lá»›n (Big Data), Internet vạn vật (IoT) vào toàn bá»™ quy trình nghiệp vụ khí tượng thủy văn, từ quan trắc, thu nhận và xá»­ lý dữ liệu, đến phân tích, dá»± báo, truyền tin.

Việc làm chủ các công nghệ trên không chỉ góp phần nâng cao Ä‘á»™ chính xác và tính tá»± Ä‘á»™ng hóa trong công tác chuyên môn, mà còn mở ra hÆ°á»›ng phát triển má»™t hệ thống dá»± báo thông minh, Ä‘a quy mô, Ä‘áp ứng tốt yêu cầu phục vụ người dân, chính quyền và các ngành kinh tế trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.

Bên cạnh Ä‘ó, chúng tôi cÅ©ng khuyến nghị các địa phÆ°Æ¡ng đẩy mạnh quản lý rủi ro thiên tai dá»±a vào cá»™ng đồng thông qua việc xây dá»±ng mạng lÆ°á»›i thông tin hai chiều giữa cÆ¡ quan dá»± báo và cÆ¡ sở, tổ chức tập huấn, diá»…n tập để người dân chủ Ä‘á»™ng hÆ¡n trong ứng phó.

Theo tôi, chỉ khi kết hợp chặt chẽ giữa dá»± báo chính xác, truyền thông hiệu quả và sá»± tham gia chủ Ä‘á»™ng của cá»™ng đồng thì má»›i nâng cao được hiệu quả phòng chống và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai./.

- Trân trọng cảm Æ¡n ông!

Theo TTXVN/BÁO VÀ ĐÀI PT-TH THANH HOÁ

https://baothanhhoa.vn/thien-tai-cuoi-nam-2025-phuc-tap-bac-bo-van-co-the-chiu-anh-huong-cua-bao-264635.htm