PGS.TS. Đinh Thị Thúy Hằng, Cố vấn cấp cao Trung tâm Bồi dưỡng Nghiệp vụ Báo chí, Chủ nhiệm Khoa Marketing và Truyền thông – Trường Quản trị và Kinh doanh (ĐHQGHN).

Lãnh đạo tiên phong, truyền cảm hứng

PGS.TS. Đinh Thị Thúy Hằng, Cố vấn cấp cao Trung tâm Bồi dưỡng Nghiệp vụ Báo chí, Chủ nhiệm Khoa Marketing và Truyền thông – Trường Quản trị và Kinh doanh (ĐHQGHN), nhận định rằng sau quá trình sắp xếp, hợp nhất, đối vá»›i nhiều cÆ¡ quan báo chí tại Việt Nam, việc xây dá»±ng mô hình tòa soạn há»™i tụ vẫn còn nhiều thách thức.

Bà nhấn mạnh: "Há»™i tụ không chỉ là gom các phòng ban lại vá»›i nhau hay chuyển ná»™i dung từ giấy lên mạng. Đó là má»™t quá trình thay đổi căn bản trong tÆ° duy làm báo – từ ‘sản xuất cho tờ báo’ sang ‘sản xuất cho công chúng’. Má»—i nhà báo giờ Ä‘ây phải trở thành má»™t nhà sáng tạo ná»™i dung Ä‘a năng".

Bà cho biết các mô hình quốc tế nhÆ° South China Morning Post ở Hồng Kông là minh chứng sống cho hiệu quả của há»™i tụ. Khi chuyển từ báo in sang mô hình số, tờ báo này Ä‘ã tận dụng dữ liệu, kể chuyện bằng đồ họa và video ngắn, đồng thời xây dá»±ng hệ sinh thái ná»™i dung hấp dẫn, giúp mở rá»™ng thị trường quốc tế, tăng doanh thu quảng cáo và khẳng định thÆ°Æ¡ng hiệu toàn cầu. Những kinh nghiệm này là bài học quý báu cho báo chí Việt Nam trong quá trình chuyển đổi số.

Tại Việt Nam, nhiều cÆ¡ quan báo chí địa phÆ°Æ¡ng nhÆ° Quảng Ninh, Đà Nẵng hay TP. Hồ Chí Minh Ä‘ã bắt đầu triển khai tòa soạn há»™i tụ, tích hợp các nền tảng số, dữ liệu và mạng xã há»™i. Song, nhÆ° PGS.TS. Đinh Thị Thúy Hằng phân tích, yếu tố quyết định vẫn là con người. "Nếu lãnh đạo cÆ¡ quan báo chí không dám làm, không dám chịu trách nhiệm thì rất khó tạo ra chuyển biến. Tổng biên tập và Ä‘á»™i ngÅ© quản lý phải là người tiên phong, truyền cảm hứng và dẫn dắt thay đổi. Còn Ä‘á»™i ngÅ© phóng viên phải được Ä‘ào tạo lại – từ người viết tin sang người kể chuyện bằng dữ liệu và Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện".

Thá»±c tế tại nhiều tòa soạn cho thấy không ít phóng viên vẫn còn e ngại vá»›i việc sản xuất video hay chÆ°a quen vá»›i tÆ° duy làm việc theo nhóm và chia sẻ dữ liệu. Trong khi Ä‘ó, má»™t số cÆ¡ quan vẫn coi việc ứng dụng công nghệ là hình thức trang trí, thay vì coi Ä‘ó là công cụ cốt lõi để sản xuất tin bài nhanh và chính xác.

Bà Hằng nhấn mạnh, chuyển đổi số trong báo chí không thể thành công nếu chỉ dừng lại ở việc đầu tÆ° thiết bị. "Phải đầu tÆ° cho con người và cho văn hóa hợp tác trong tòa soạn. Phóng viên không thể làm việc theo kiểu cÅ©, má»—i người má»™t sản phẩm, mà phải đồng bá»™, chia sẻ và làm việc trên cùng má»™t nền tảng dữ liệu".

Dữ liệu là 'xÆ°Æ¡ng sống' của tòa soạn số

Các công cụ phân tích, tổng hợp và trá»±c quan hóa dữ liệu giúp nhà báo tiết kiệm thời gian, nâng cao tính xác thá»±c và chiều sâu của thông tin.

"Công nghệ không thể thay thế nhà báo, nhÆ°ng nó giúp nhà báo sáng tạo hÆ¡n, nhanh hÆ¡n và chính xác hÆ¡n. Trong tòa soạn há»™i tụ, người làm báo phải biết sá»­ dụng dữ liệu nhÆ° má»™t ngôn ngữ thứ hai của nghề nghiệp", PGS.TS. Đinh Thị Thúy Hằng khẳng định.

Trên thá»±c tế, các Ä‘ài truyền hình và báo Ä‘iện tá»­ lá»›n nhÆ° VTV, VOV hay VietnamPlus Ä‘ã áp dụng dữ liệu để phân tích hành vi Ä‘á»™c giả, cá nhân hóa ná»™i dung và tối Æ°u hóa lịch xuất bản.

Tuy nhiên, nhiều địa phÆ°Æ¡ng vẫn gặp khó khăn do hạn chế về hạ tầng, nhân lá»±c và cÆ¡ chế tài chính. Để khắc phục, cần có chính sách há»— trợ đồng bá»™ giữa Nhà nÆ°á»›c, cÆ¡ quan chủ quản và các tổ chức Ä‘ào tạo báo chí nhằm nâng cao năng lá»±c số cho Ä‘á»™i ngÅ© phóng viên, biên tập viên và kỹ thuật viên.

Kể chuyện và bảo vệ sá»± thật

Trong ká»· nguyên mạng xã há»™i, lượng thông tin khổng lồ và tốc Ä‘á»™ lan truyền chóng mặt khiến công chúng dá»… bị cuốn vào vòng xoáy tin giả. Khi Ä‘ó, báo chí chính thống càng cần thể hiện vai trò người gác cổng thông tin. PGS.TS. Đinh Thị Thúy Hằng dẫn chứng: "Chỉ má»™t bức ảnh giả về tình hình ngập lụt tại Hà Ná»™i hay thông tin sai lệch về thiên tai ở miền Trung cÅ©ng có thể gây hoang mang và hiểu lầm trong cá»™ng đồng. Điều này cho thấy báo chí không chỉ phải nhanh, mà còn phải chính xác và có trách nhiệm vá»›i xã há»™i".

Thá»±c tế cÅ©ng chứng minh vai trò quan trọng của báo chí: má»—i khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh hay các sá»± kiện lá»›n, người dân vẫn tìm đến các cÆ¡ quan báo chí để cập nhật thông tin chính thống thay vì tin đồn trên mạng. Đây là minh chứng rõ ràng rằng báo chí vẫn giữ vị trí cốt lõi – là nhịp cầu của niềm tin, là nguồn thông tin chính xác và nhân văn trong bối cảnh thông tin ngày càng phức tạp.

TrÆ°á»›c bối cảnh Ä‘ó, theo PGS.TS. Hằng, để xây dá»±ng mô hình báo chí bền vững, cần há»™i đủ bốn yếu tố: lãnh đạo tiên phong và có tầm nhìn chiến lược, Ä‘á»™i ngÅ© phóng viên – biên tập viên sáng tạo và thành thạo kỹ năng số, hệ thống công nghệ và dữ liệu đồng bá»™, cùng cÆ¡ chế chính sách minh bạch, khuyến khích đổi má»›i.

Bà nhấn mạnh: "Chuyển đổi số trong báo chí không chỉ là xu thế, mà là cÆ¡ há»™i để tái định nghÄ©a giá trị nghề nghiệp. Nếu biết tận dụng, báo chí Việt Nam không chỉ thích ứng vá»›i thời đại số, mà còn khẳng định vị thế má»›i – vừa là người kể chuyện của thời đại, vừa là người bảo vệ sá»± thật".

Theo Phan Anh/áo NB&CL

https://congluan.vn/tu-san-xuat-cho-to-bao-sang-san-xuat-cho-cong-chung-10316664.html