Ngày 5/11, em N.T.A.T., nam sinh lá»›p 10, Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa ở xã Triệu SÆ¡n, tỉnh Thanh Hóa bị nhóm bạn cùng trường Ä‘ánh há»™i đồng bất tỉnh, chảy máu não Ä‘ã tá»­ vong. DÆ° luận lặng Ä‘i không chỉ vì mất mát của má»™t gia Ä‘ình, mà bởi vì trường học - vốn được xem là nÆ¡i trao truyền kiến thức, nÆ¡i các em viết lên câu chuyện trưởng thành - lại trở thành “hiện trường” cho bạo lá»±c, nÆ¡i các em phải chống đỡ để sinh tồn. Vụ việc Ä‘au lòng vá»›i nam sinh N.T.A.T. không phải là chuyện riêng lẻ mà là tiếng chuông cảnh báo: nếu má»—i lần xảy ra vụ việc rồi lại im lặng thì sẽ còn bao nhiêu nam sinh, nữ sinh phải trả giá bằng những vết bầm tím trên thân thể, vết cứa trong tâm hồn, thậm chí là cả mạng sống!

Thông tin Há»™i nghị Giám đốc Sở GD&ĐT 2025 vào cuối tháng 7 vừa qua, ông Hoàng Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bá»™ GD&ĐT) cho biết trong năm học 2023-2024, cả nÆ°á»›c xảy ra 466 vụ bạo lá»±c học đường vá»›i 1.453 học sinh liên quan, trong Ä‘ó có 509 học sinh nữ, 235 học sinh bị tổn hại thể chất; 222 học sinh bị tổn hại tinh thần. Clip lan truyền gần Ä‘ây cÅ©ng cho thấy chỉ trong “10 ngày đầu tháng 10” Ä‘ã có 4 vụ việc bạo lá»±c học đường dậy sóng mạng xã há»™i. Những con số ấy cho thấy rõ: bạo lá»±c học đường không chỉ xảy ra, mà có xu hÆ°á»›ng lặp lại. Rõ ràng, hồi chuông cảnh báo Ä‘ã vang, nhÆ°ng dường nhÆ° chế Ä‘á»™ “hành Ä‘á»™ng khẩn trÆ°Æ¡ng” vẫn chÆ°a được kích hoạt.

Nguyên nhân dẫn tá»›i bạo lá»±c học đường đến từ nhiều phía. Học sinh, đặc biệt trong giai Ä‘oạn dậy thì, thường có xu hÆ°á»›ng khẳng định bản thân mạnh mẽ, chÆ°a làm chủ được cảm xúc, dá»… bị kích Ä‘á»™ng khi xảy ra mâu thuẫn. Do thiếu kỹ năng giao tiếp, giải quyết xung Ä‘á»™t, học sinh rất dá»… chọn bạo lá»±c nhÆ° má»™t “giải pháp”.

Trong khi Ä‘ó, nếu gia Ä‘ình - nÆ¡i hình thành nhân cách đầu tiên - lại bất ổn, cha mẹ thiếu quan tâm hoặc dành quá ít thời gian chia sẻ vá»›i con, thậm chí cha mẹ còn “Ä‘á»™ng thủ” vá»›i nhau thì học sinh dá»… có cảm giác mất Ä‘i chá»— dá»±a, bị bỏ rÆ¡i. Phát biểu trÆ°á»›c Quốc há»™i vào ngày 7/11/2023, Bá»™ trưởng GD&ĐT Nguyá»…n Kim SÆ¡n cho biết số học sinh có bối cảnh bạo lá»±c gia Ä‘ình liên quan đến bạo lá»±c trong nhà trường chiếm má»™t tá»· lệ rất lá»›n, cho nên việc ngăn chặn, giải quyết những vấn đề gia Ä‘ình là má»™t câu chuyện rất quan trọng.

Các bác sỹ, Ä‘iều dưỡng, kỹ thuật viên của Bệnh viện Nhi và Công ty cổ phần thiết bị vật tÆ° y tế Thanh Hóa tiến hành hăm khám, tÆ° vấn sức khỏe, tâm lý học đường tại Trường Tiểu học - Trung học cÆ¡ sở - Trung học phổ thông Hồng Đức (thuá»™c trường Đại học Hồng Đức Thanh Hóa). Ảnh: Khiếu TÆ°/TTXVN

Đối vá»›i các cÆ¡ sở giáo dục, hiện nay nhiều trường vẫn thiên về “dạy chữ” hÆ¡n “dạy người”. Những kỹ năng sống, giải quyết mâu thuẫn, tÆ° vấn tâm lý học đường chÆ°a được chú trọng. Thậm chí, ngay cả má»™t số hiệu trưởng cÅ©ng nhÆ° giáo viên trá»±c tiếp khi phát hiện những tình huống dẫn đến bạo lá»±c học đường vẫn còn có phần lúng túng về kỹ năng xá»­ lý.

Ngoài ra, bạo lá»±c học đường còn có sá»± thúc đẩy bởi công nghệ và sá»± im lặng, thậm chí là vô cảm của xã há»™i. Nhiều clip quay lại bạo lá»±c học đường lan truyền nhanh trên mạng xã há»™i, Ä‘ôi khi thành “hiện tượng”. Càng Ä‘áng lo hÆ¡n khi người chứng kiến chỉ đứng quay clip, chia sẻ mà không can ngăn hay cứu giúp.

Để giải quyết tình trạng bạo lá»±c học đường, trÆ°á»›c tiên cần có sá»± đồng hành và lắng nghe ở gia Ä‘ình. Thay vì chỉ quan tâm đến Ä‘iểm số hay thành tích, phụ huynh trÆ°á»›c tiên cần bảo đảm con “cảm thấy an toàn”, “được nghe”, “được tôn trọng”. Việc dành thời gian má»—i ngày để trò chuyện, hiểu bạn bè, tâm tÆ° của con, việc xây dá»±ng cho con má»™t gia Ä‘ình không bạo lá»±c, hÆ°á»›ng dẫn con cách giải quyết xung Ä‘á»™t bằng lời nói, bằng sá»± chia sẻ thay vì bằng chân tay… đều là những chuyện phụ huynh nên làm, Ä‘áng làm trong quá trình đồng hành vá»›i sá»± trưởng thành của con cái.

Trong khi Ä‘ó, nhà trường cần nhìn bạo lá»±c học đường nhÆ° “vấn đề an toàn” chứ không chỉ “vi phạm ká»· luật”. Giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết xung Ä‘á»™t, tÆ° vấn tâm lý học đường cần trở thành chÆ°Æ¡ng trình bắt buá»™c, thường xuyên, chứ không chỉ là sá»± vụ hay phong trào. Nhà trường cÅ©ng cần thành lập bá»™ phận tÆ° vấn chuyên trách, vá»›i giáo viên được Ä‘ào tạo bài bản về tâm lý học đường. Các dấu hiệu mâu thuẫn nhÆ° lời Ä‘e dọa, cô lập bạn bè, sá»± bất thường về tâm lý... cần được phát hiện sá»›m và xá»­ lý kịp thời. Nhà trường còn cần xây dá»±ng môi trường “bạn bè trợ giúp bạn bè”, khuyến khích học sinh lên tiếng khi thấy bạn bị bắt nạt, giao việc cho học sinh làm “đường dây vàng” để chuyển thông tin.

Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tại Trường Tiểu học Gia Đông số 1, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: Thanh ThÆ°Æ¡ng/TTXVN

Về phía xã há»™i, cần có chế tài đủ mạnh vá»›i hành vi bạo lá»±c học đường. Ví dụ, những vụ Ä‘ánh há»™i đồng, quay clip tung lên mạng, cần xá»­ lý nghiêm để răn Ä‘e. Truyền thông không chỉ phản ánh sau má»—i vụ việc mà cần chiến dịch dài hÆ¡i vá»›i chủ đề “kiên quyết nói không vá»›i bạo lá»±c học đường”. Mạng xã há»™i và nền tảng phát video cần kiểm soát chặt chẽ không để clip bạo lá»±c được lan truyền, thay vào Ä‘ó chú trọng khuyến khích ná»™i dung nhân văn, kỹ năng sống.

Điều quan trọng là không để má»—i vụ việc chỉ là “câu chuyện Ä‘ã qua”. Má»—i trường hợp phải là dịp để chúng ta Ä‘ánh giá lại: tại sao nó xảy ra? xu hÆ°á»›ng nào tiềm ẩn? Có lá»— hổng nào cần vá? Sá»± ra đời của má»™t hệ thống cảnh báo - há»— trợ tâm lý - phục hồi là rất cần thiết để xá»­ lý vụ việc trÆ°á»›c mắt, há»— trợ lâu dài học sinh bị bắt nạn và mang tá»›i cho nhà trường dữ liệu về các học sinh “nguy cÆ¡” gây ra bạo lá»±c học đường nhằm can thiệp sá»›m. Phụ huynh và cá»™ng đồng cÅ©ng cần nhận thức rằng an toàn học đường là trách nhiệm chung chứ không chỉ của thầy cô má»—i khi xảy ra vụ việc.

Cái chết của nam sinh N.T.A.T. ở Thanh Hóa là mất mát Ä‘au Ä‘á»›n, nhÆ°ng nếu chúng ta chỉ dừng lại ở tiếc thÆ°Æ¡ng mà không thay đổi hành Ä‘á»™ng thì sẽ còn rất nhiều vụ việc khác lại xảy ra. Bạo lá»±c học đường không được phép “sau má»™t vụ rồi thôi”. Nếu không, chúng ta Ä‘ang thiếu trách nhiệm vá»›i thế hệ tÆ°Æ¡ng lai.