Dá»± thảo các văn kiện trình Đại há»™i XIV của Đảng (Dá»± thảo) thể hiện tầm nhìn má»›i về phát triển kinh tế. Ảnh minh họa: baochinhphu.vn 

Dá»± thảo ghi nhận nền tảng kinh tế Ä‘ể Việt Nam bÆ°á»›c vào ká»· nguyên má»›i, vá»›i vị thế chÆ°a từng có: Việt Nam trở thành nÆ°á»›c xuất khẩu gạo và nhiều nông sản khác đứng hàng đầu thế giá»›i. Tá»· lệ há»™ nghèo giảm từ 58% năm 1993 xuống còn khoảng dÆ°á»›i 1,9% năm 2024 theo chuẩn nghèo Ä‘a chiều.

Việt Nam Ä‘ã trở thành nền kinh tế lá»›n thứ 4 trong ASEAN, thứ 32 trên thế giá»›i; GDP bình quân đầu người năm 2025 gấp gần 25 lần sau ba thập ká»·; tuổi thọ trung bình tăng từ 62 tuổi năm 1990 lên khoảng 74,7 tuổi năm 2025. Chỉ số phát triển con người (HDI) của Việt Nam thuá»™c nhóm nÆ°á»›c trung bình cao của thế giá»›i. Chỉ số hạnh phúc theo xếp hạng của Liên hợp quốc năm 2025 tăng 8 bậc so vá»›i năm 2024, lên thứ hạng 46/143 quốc gia (năm 2020 xếp thứ 83).

Đồng thời, Dá»± thảo cÅ©ng Ä‘ã nhận diện Ä‘úng Ä‘iểm yếu về năng suất, chất lượng, hiệu quả của nền kinh tế vẫn thấp; thể chế phát triển còn chậm; mạnh dạn đề ra mục tiêu cao, phÆ°Æ¡ng hÆ°á»›ng, nhiệm vụ, biện pháp và chÆ°Æ¡ng trình hành Ä‘á»™ng cụ thể để đạt được các mục tiêu: Phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân cho giai Ä‘oạn 2026 - 2030 từ 10%/năm trở lên; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD; tá»· trọng công nghiệp chế biến, chế tạo đạt khoảng 28% GDP; tá»· trọng kinh tế số đạt khoảng 30% GDP. Đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế đạt trên 55%.

Tốc Ä‘á»™ tăng năng suất lao Ä‘á»™ng đạt khoảng 8,5%/năm. Giảm tiêu hao năng lượng tính trên Ä‘Æ¡n vị GDP ở mức 1 - 1,5%/năm. Tá»· lệ Ä‘ô thị hóa đạt trên 50%. Tổng tích lÅ©y tài sản khoảng 35 - 36% GDP; tá»· trọng tiêu dùng cuối cùng khoảng 61 - 62% GDP. Tổng vốn đầu tÆ° toàn xã há»™i bình quân 5 năm khoảng 40% GDP, trong Ä‘ó tá»· lệ đầu tÆ° công chiếm 20 - 22%. Tá»· lệ huy Ä‘á»™ng nguồn ngân sách giai Ä‘oạn 2026 - 2030 đạt 18% GDP; bá»™i chi ngân sách khoảng 5% GDP. Chỉ số phát triển con người (HDI) phấn đấu đạt khoảng 0,78; tuổi thọ trung bình tính từ lúc sinh đạt khoảng 75,5 tuổi, trong Ä‘ó thời gian sống khỏe mạnh đạt tối thiểu 68 năm; tá»· lệ lao Ä‘á»™ng nông nghiệp trong tổng lao Ä‘á»™ng xã há»™i giảm xuống còn dÆ°á»›i 20%; tá»· lệ lao Ä‘á»™ng qua Ä‘ào tạo có bằng cấp, chứng chỉ đạt 35 - 40%.

Tá»· lệ há»™ nghèo (theo chuẩn nghèo Ä‘a chiều giai Ä‘oạn 2026 - 2030) duy trì mức giảm 1 - 1,5 Ä‘iểm%/năm. Tá»· lệ che phủ rừng duy trì mức 42%; tá»· lệ xá»­ lý và tái sá»­ dụng nÆ°á»›c thải ra môi trường lÆ°u vá»±c các sông đạt khoảng 65 - 70%; lượng phát thải khí nhà kính giảm 8 - 9%; tá»· lệ các cÆ¡ sở sản xuất kinh doanh đạt quy chuẩn về môi trường đạt khoảng 98 - 100%; tăng diện tích các khu bảo tồn biển, ven biển đạt tối thiểu 6% diện tích tá»± nhiên vùng biển quốc gia…

Đặc biệt, Dá»± thảo Ä‘ã tạo làn gió tÆ°Æ¡i má»›i trong Ä‘á»™t phá nhận thức chính trị của Đảng ta về kinh tế, bởi lần đầu tiên văn kiện Đại há»™i Đảng không còn dùng từ thành phần kinh tế, mà chỉ dùng cụm từ “khu vá»±c kinh tế”. Đồng thời, cÅ©ng lần đầu tiên văn kiện Đại há»™i Đảng toàn quốc Ä‘ã chính thức khẳng định phải phát huy đầy đủ chức năng, vai trò của các khu vá»±c kinh tế; trong Ä‘ó, khu vá»±c kinh tế tÆ° nhân có vai trò “là má»™t Ä‘á»™ng lá»±c quan trọng nhất của nền kinh tế” (nên bỏ chữ má»™t); trong khi kinh tế nhà nÆ°á»›c thật sá»± giữ vai trò chủ đạo trong việc bảo đảm các cân đối lá»›n, định hÆ°á»›ng chiến lược, dẫn dắt nền kinh tế; kinh tế hợp tác, kinh tế tập thể, kinh tế có vốn đầu tÆ° nÆ°á»›c ngoài và các loại hình kinh tế khác giữ vai trò quan trọng… 

Ngoài ra, Dá»± thảo cÅ©ng lần đầu tiên nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện đồng bá»™ thể chế phát triển nhanh, bền vững đất nÆ°á»›c, trong Ä‘ó thể chế chính trị giữ vai trò then chốt, định hÆ°á»›ng; thể chế kinh tế là trọng tâm; thể chế trên các lÄ©nh vá»±c khác là quan trọng. Tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị theo hÆ°á»›ng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lá»±c, hiệu quả, mở rá»™ng không gian phát triển; thá»±c hiện mô hình hệ thống chính trị 3 cấp, chính quyền địa phÆ°Æ¡ng 2 cấp. Giải quyết Ä‘úng đắn mối quan hệ giữa nhà nÆ°á»›c - thị trường - xã há»™i, để thị trường thá»±c sá»± có vai trò quyết định trong huy Ä‘á»™ng và phân bổ nguồn lá»±c.

Xác lập mô hình tăng trưởng má»›i, nhấn mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ; cÅ©ng nhÆ° nhấn mạnh quan Ä‘iểm “phát triển kinh tế - xã há»™i và bảo vệ môi trường là trung tâm”, vá»›i trọng tâm là nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế, lấy khoa học công nghệ, đổi má»›i sáng tạo và chuyển đổi số làm Ä‘á»™ng lá»±c chính; tạo ra sức sản xuất má»›i, phÆ°Æ¡ng thức, lÄ©nh vá»±c sản xuất kinh doanh má»›i. Giải quyết tốt mối quan hệ giữa tá»± chủ sản xuất trong nÆ°á»›c vá»›i việc tham gia vào chuá»—i giá trị toàn cầu. Đẩy mạnh liên kết vùng, mở rá»™ng và cÆ¡ cấu lại không gian phát triển phù hợp vá»›i hệ thống hành chính má»›i.

Những chỉ số, định hÆ°á»›ng và mục tiêu mang tầm nhìn đầy táo bạo Ä‘ó là Ä‘úng đắn và có tính khả thi, làm nức lòng người dân, củng cố niềm tin và sá»± kỳ vọng của người dân vào lời hứa của Äáº£ng trong ká»· nguyên má»›i, vá»›i sá»± kiên định và nhiều quyết sách chiến lược mang tính Ä‘á»™t phá cho phép vượt qua mọi thách thức truyền thống và phi truyền thống trong giai Ä‘oạn 2026 - 2030.

Tuy nhiên, Dá»± thảo cần tăng liên kết, để phần khoa học công nghệ trở thành “Ä‘á»™ng lá»±c xuyên tâm” của toàn bá»™ phần kinh tế và Ä‘iều chỉnh thứ tá»± gần nhau hÆ¡n giữa: Phần IV - Xác lập mô hình tăng trưởng má»›i, cÆ¡ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy khoa học, công nghệ, đổi má»›i sáng tạo và chuyển đổi số làm Ä‘á»™ng lá»±c chính vá»›i Phần VII - Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi má»›i sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia

Đồng thời, diá»…n đạt lại các ná»™i dung định hÆ°á»›ng phát triển kinh tế trong Phần IV theo hÆ°á»›ng nhóm các ná»™i dung liên quan theo từng nhóm tiêu đề tÆ°Æ¡ng ứng để tăng tính logic, mạch lạc, tập trung, tránh trùng lặp và dá»… nắm bắt hÆ¡n, bao gồm các tiêu đề nhóm ná»™i dung về:

- Phát triển lá»±c lượng sản xuất má»›i và các mô hình, Ä‘á»™ng lá»±c và cÆ¡ chế quản lý má»›i

- CÆ¡ cấu lại và hiện đại hóa các ngành kinh tế công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp và nông thôn

- Phát triển các khu vá»±c, vùng và chuá»—i cung ứng

- Phát triển kinh tế đối ngoại và há»™i nhập quốc tế gắn vá»›i đảm bảo sá»± ổn định, tá»± chủ và an ninh kinh tế quốc gia.

- Những ná»™i dung khác còn lại trong mục IV…

Ngoài ra, nên chuyển những ná»™i dung “Đẩy nhanh tốc Ä‘á»™ nâng cao chất lượng Ä‘ô thị hóa bảo đảm kết hợp đồng bá»™ và hài hòa giữa cải tạo, chỉnh trang, tái thiết Ä‘ô thị vá»›i phát triển các Ä‘ô thị má»›i. Chú trọng mô hình phát triển Ä‘ô thị theo định hÆ°á»›ng phát triển giao thông công cá»™ng (TOD), khai thác hiệu quả không gian ngầm, nhất là tàu Ä‘iện ngầm tại các Ä‘ô thị lá»›n. Mở rá»™ng các loại hình nhà ở, Æ°u tiên phát triển nhà ở xã há»™i” trong Phần IV để ghép vào ná»™i dung mục VIII - Quản lý phát triển xã há»™i bền vững; bảo đảm tiến bá»™, công bằng xã há»™i, chăm lo đời sống nhân dân.

Dá»± thảo sẽ có Ä‘á»™ sâu lý luận hÆ¡n khi làm rõ hÆ¡n ná»™i hàm của “kinh tế thị trường định hÆ°á»›ng xã há»™i chủ nghÄ©a” và định vị cụ thể hÆ¡n yêu cầu hệ sinh thái cần thiết nhằm hiện thá»±c hóa vai trò Ä‘á»™ng lá»±c quan trọng nhất của khu vá»±c kinh tế tÆ° nhân trong bối cảnh há»™i nhập quốc tế, cách mạng công nghiệp lần thứ tÆ°. Đồng thời, bổ sung những định hÆ°á»›ng ná»™i dung liên quan đến phát triển đồng bá»™ các thị trường và các chuá»—i cung ứng; phát triển kinh tế đối ngoại gắn vá»›i tăng cường tính tá»± chủ và bảo đảm an ninh kinh tế; đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy luật và quy trình quản lý kinh tế thị trường; tôn trọng các cam kết và thông lệ tốt trong quản lý kinh tế quốc tế.

Cùng vá»›i Ä‘ó, xác định ngành công nghệ chiến lược rõ hÆ¡n (ví dụ: Chip bán dẫn, tá»± Ä‘á»™ng hóa, vật liệu tiên tiến, sinh học …), gắn vá»›i “phát triển doanh nghiệp ngành”, “chuá»—i giá trị” và “thÆ°Æ¡ng hiệu quốc gia”. Nhấn mạnh và nhận diện rõ cÆ¡ chế Ä‘á»™t phá cho việc chuyển từ “nền kinh tế tăng trưởng” sang “nền kinh tế chất lượng, xanh, số hóa, sáng tạo”; áp dụng thá»­ nghiệm cÆ¡ chế đặc thù tại các địa bàn chiến lược và dá»± án quốc gia; bổ sung mục tiêu và giải pháp há»— trợ phát triển SME về xuất khẩu, ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số; hợp tác vá»›i doanh nghiệp lá»›n, tham gia chuá»—i toàn cầu; tăng phân cấp, phân quyền mạnh hÆ¡n cho địa phÆ°Æ¡ng và doanh nghiệp tÆ° nhân, kinh tế hợp tác. Bổ sung ná»™i dung phát triển nhanh thị trường tín chỉ các bon và có chỉ tiêu về phát thải khí nhà kính, năng lượng sạch, năng suất trên Ä‘Æ¡n vị sá»­ dụng năng lượng; nhấn mạnh cÆ¡ chế thu hút đầu tÆ° xanh, Æ°u Ä‘ãi cho công nghệ “thải thấp”, và cÆ¡ chế loại bỏ/ hạn chế đầu tÆ° “thải cao”. 

Theo TS NGUYỄN MINH PHONG – ThS NGUYỄN TRẦN MINH TRÍ//Báo QĐND  

https://www.qdnd.vn/tien-toi-dai-hoi-xiv-cua-dang/tam-nhin-moi-ve-phat-trien-kinh-te-1011107