Tòa soạn truyền thống phải chuyển đổi sang mô hình há»™i tụ Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện – Ä‘a nền tảng – Ä‘a dịch vụ để thích ứng vá»›i sá»± thay đổi cách tiếp cận thông tin của công chúng.

Công chúng tiếp cận thông tin theo dạng “mọi nÆ¡i – mọi lúc”, phù hợp vá»›i khái niệm “ambient journalism” mà Hermida nêu ra từ 2010. Vì vậy, mô hình sản xuất – phân phối – thÆ°Æ¡ng mại hóa ná»™i dung phải vận hành trong cùng má»™t chuá»—i giá trị, thậm chí gắn kết theo thời gian thá»±c.

Tái thiết toàn diện quy trình sản xuất – biên tập – phân phối – tÆ°Æ¡ng tác – thÆ°Æ¡ng mại hóa

Nhà báo Đỗ Văn Thiện, Phó Tổng ThÆ° ký Tòa soạn Báo Pháp Luật TP.HCM, nhìn nhận quá trình này là “bÆ°á»›c ngoặt mang tính cấu trúc” đối vá»›i nghề báo. Ông cho rằng: "Tòa soạn truyền thống – vốn quen vá»›i quy trình Ä‘Æ¡n tuyến – nay buá»™c phải tái cấu trúc toàn diện theo hÆ°á»›ng há»™i tụ, nÆ¡i ná»™i dung, công nghệ, dữ liệu và dịch vụ phải cùng vận hành trong má»™t hệ sinh thái thống nhất. Nếu không chuyển đổi, báo chí sẽ không còn đứng được trong môi trường thông tin Ä‘ang bị phân mảnh mạnh mẽ".

Ông Thiện nhấn mạnh ba khái niệm then chốt:

Báo chí Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện – nÆ¡i văn bản, hình ảnh, video, âm thanh, đồ họa và các yếu tố tÆ°Æ¡ng tác bổ trợ cho nhau để tạo thành trải nghiệm thông tin Ä‘a lá»›p, phù hợp vá»›i nhu cầu nhanh – gọn – trá»±c quan của công chúng.

Báo chí Ä‘a nền tảng – khi ná»™i dung được phân phối trên website, app, mạng xã há»™i, nền tảng video, podcast, newsletter… giúp cÆ¡ quan báo chí mở rá»™ng Ä‘á»™ phủ, giảm phụ thuá»™c vào thuật toán của bất kỳ nền tảng trung gian nào.

Báo chí Ä‘a dịch vụ – thể hiện sá»± dịch chuyển từ mô hình cÆ¡ quan báo chí truyền thống sang má»™t hệ sinh thái truyền thông toàn diện, bao gồm sá»± kiện, thÆ°Æ¡ng mại Ä‘iện tá»­, sản phẩm chuyên đề, bản quyền ná»™i dung và nhiều dịch vụ phi tin tức khác nhằm tăng nguồn thu.

Ông Thiện chỉ ra bốn nguyên nhân khiến các tòa soạn phải chuyển đổi: hành vi công chúng thay đổi; nền tảng số thống lÄ©nh thị trường; áp lá»±c kinh tế báo chí gia tăng; và tác Ä‘á»™ng sâu rá»™ng của trí tuệ nhân tạo cùng sá»± thống trị của thiết bị di Ä‘á»™ng.

“Báo chí ngày nay không chỉ Ä‘Æ°a tin. Báo chí còn phải cung cấp giải pháp thông tin, sản phẩm thông tin và dịch vụ thông tin. Sá»± Ä‘a dạng này không phải là xu hÆ°á»›ng, mà là Ä‘iều kiện để sống còn”, ông Thiện nhấn mạnh.

Từ nền tảng Ä‘ó, mô hình tòa soạn há»™i tụ trở thành cấu trúc tổ chức phù hợp nhất. Đây không chỉ là việc gom các bá»™ phận lại vá»›i nhau trong cùng má»™t phòng tin, mà là tái thiết toàn diện quy trình sản xuất – biên tập – phân phối – tÆ°Æ¡ng tác – thÆ°Æ¡ng mại hóa để tạo ra má»™t vòng tròn khép kín và linh hoạt.

Phóng viên trở thành người kể chuyện Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện

Theo Nhà báo Đỗ Văn Thiện, chuyển đổi sang mô hình há»™i tụ đồng nghÄ©a vá»›i việc vai trò của phóng viên và biên tập viên cÅ©ng thay đổi. Người làm báo không chỉ viết mà còn phải hiểu nền tảng, nắm kỹ năng quay – dá»±ng – phát trá»±c tiếp và vận hành ná»™i dung trên mạng xã há»™i.

"Kỹ năng Ä‘Æ¡n lẻ không còn đủ. Má»™t nhà báo hiện đại phải là người kể chuyện Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện. Ná»™i dung phải được thiết kế ngay từ khâu sáng tạo để tÆ°Æ¡ng thích vá»›i từng nền tảng, từ báo Ä‘iện tá»­ đến TikTok, từ podcast đến livestream", ông Thiện nói.

Sá»± Ä‘a dạng này Ä‘òi hỏi hệ thống công nghệ tÆ°Æ¡ng ứng, từ CMS hiện đại, công cụ phân tích dữ liệu cho đến hệ thống lÆ°u trữ Ä‘ám mây và giải pháp bảo mật ná»™i dung. Trong Ä‘ó, trí tuệ nhân tạo Ä‘óng vai trò ngày càng rõ nét: há»— trợ xá»­ lý ngôn ngữ, gỡ băng, phân tích hành vi đọc, gợi ý tối Æ°u SEO và định hÆ°á»›ng phân phối.

Báo Pháp Luật TP.HCM là má»™t trong những tòa soạn tiên phong xây dá»±ng mô hình há»™i tụ theo cách tiếp cận toàn diện. Theo ông Thiện, quá trình này bắt đầu từ việc định hình “văn hóa số”, tức là tÆ° duy và thói quen làm việc dá»±a trên dữ liệu, công nghệ, sá»± tinh gọn quy trình và tinh thần đổi má»›i.

Trong năm 2025, tòa soạn Ä‘ã tổ chức loạt chÆ°Æ¡ng trình tập huấn về AI cho toàn bá»™ phóng viên và biên tập viên, nhằm chuẩn hóa năng lá»±c ứng dụng các công cụ má»›i nhÆ° ChatGPT, Gemini hay Memobot vào nghiệp vụ. Đây là bÆ°á»›c Ä‘i nhằm thích ứng vá»›i tốc Ä‘á»™ sản xuất tin tức ngày càng nhanh và yêu cầu xá»­ lý thông tin ngày càng phức tạp.

Không dừng lại ở công nghệ, mô hình ná»™i dung Ä‘a nền tảng của báo cÅ©ng Ä‘ang phát triển mạnh mẽ. Báo Pháp Luật TP.HCM hiện sở hữu hệ sinh thái rá»™ng, gồm YouTube gần 2 triệu người theo dõi, TikTok hÆ¡n 2,7 triệu, Zalo hÆ¡n 2 triệu, Fanpage hÆ¡n 1,3 triệu, cùng Instagram, Lotus, Gapo… Tổng lượt xem và tÆ°Æ¡ng tác trên các nền tảng đạt 5–6 triệu má»—i ngày. Ban Media Ä‘óng vai trò trung tâm kết nối, đảm bảo má»—i nền tảng có cấu trúc ná»™i dung riêng phù hợp thuật toán và hành vi người dùng.

Song song vá»›i ná»™i dung báo chí, tòa soạn mở rá»™ng mạnh sang lÄ©nh vá»±c dịch vụ truyền thông nhÆ° talkshow, diá»…n Ä‘àn, tọa Ä‘àm và các chÆ°Æ¡ng trình trách nhiệm xã há»™i. Nhiều sá»± kiện nhÆ° giải thưởng FairPlay hay chÆ°Æ¡ng trình “Cùng ngÆ° dân thắp sáng Ä‘èn trên biển” Ä‘ã cho thấy báo chí không chỉ làm tin, mà còn tạo ra giá trị cá»™ng đồng và ảnh hưởng xã há»™i rá»™ng lá»›n.

Dữ liệu là tài nguyên, công nghệ là bệ phóng, công chúng là trung tâm

Theo ông Thiện, tÆ°Æ¡ng lai của mô hình báo chí số nằm ở khả năng xây dá»±ng hệ sinh thái Ä‘a lá»›p, nÆ¡i má»—i nền tảng là má»™t Ä‘iểm chạm của Ä‘á»™c giả và má»—i sản phẩm là má»™t mắt xích trong chuá»—i giá trị thông tin. “Tòa soạn số phải coi dữ liệu là tài nguyên, coi công nghệ là bệ phóng và coi công chúng là trung tâm của mọi hoạt Ä‘á»™ng”, ông nói.

Các hoạt Ä‘á»™ng đổi má»›i tại Báo Pháp Luật TP.HCM – từ phát triển nền tảng số, tăng cường AI đến mở rá»™ng dịch vụ – đều hÆ°á»›ng tá»›i mục tiêu cuối cùng: tạo ra mô hình báo chí tá»± chủ, bền vững và có khả năng dẫn dắt dÆ° luận trong môi trường truyền thông cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Trong bối cảnh thông tin phân mảnh, nền tảng số bùng nổ và công nghệ thay đổi từng ngày, mô hình tòa soạn há»™i tụ không còn là lá»±a chọn, mà là con đường bắt buá»™c nếu báo chí muốn giữ vững vai trò dẫn dắt trong đời sống xã há»™i hiện đại.

Theo Phan Anh/Báo NB&CL

https://congluan.vn/xay-dung-he-sinh-thai-da-lop-noi-moi-nen-tang-la-mot-diem-cham-cua-doc-gia-10319014.html