Nhà báo Hồng Quang Năm, Phó Tổng Biên tập Báo và PT-TH Đà Nẵng. (annghedanang.org.vn)

Làm cùng nhau từ lúc bắt đầu

Trong làn sóng chuyển đổi số Ä‘ang lan rá»™ng toàn cầu, mô hình tòa soạn há»™i tụ được xem là chuẩn má»±c má»›i giúp các cÆ¡ quan báo chí thích ứng vá»›i thói quen tiêu thụ thông tin ngày càng phân mảnh của công chúng.

Không còn là các “ốc đảo” báo in, truyền hình hay phát thanh vận hành tách biệt, tòa soạn há»™i tụ hình thành má»™t khối tác chiến chung, nÆ¡i mọi hoạt Ä‘á»™ng từ thu thập, xá»­ lý, xuất bản đến phân phối thông tin được tối Æ°u trên má»™t chu trình liên thông.

Điểm cốt lõi của mô hình này không phải chỉ là đặt tất cả phóng viên vào má»™t phòng lá»›n. Bản chất của há»™i tụ, theo các nhà nghiên cứu truyền thông, là sá»± dung hợp của ba tầng: há»™i tụ không gian làm việc, há»™i tụ ná»™i dung và há»™i tụ phÆ°Æ¡ng thức truyền tin. Mạng xã há»™i được xem nhÆ° “chiếc ăng-ten mở rá»™ng”, cung cấp tín hiệu ban đầu và cÅ©ng là kênh lan tỏa mạnh nhất.

Nhà báo Hồng Quang Năm, Phó Tổng Biên tập Báo và PT-TH Đà Nẵng, lý giải:

“Nếu trÆ°á»›c Ä‘ây, má»™t tin bài phải ‘Ä‘i’ qua từng phòng ban riêng lẻ – từ phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật, xuất bản – thì trong tòa soạn há»™i tụ, mọi bÆ°á»›c được tích hợp trên má»™t đường truyền thống nhất. Người làm báo hôm nay không thể chỉ cầm bút: họ phải biết quay, dá»±ng, viết Ä‘a nền tảng, biết sá»­ dụng công cụ phân tích dữ liệu, thậm chí biết dá»± Ä‘oán xu hÆ°á»›ng lan tỏa trên mạng xã há»™i. Há»™i tụ bắt buá»™c chúng ta từ bỏ tÆ° duy ‘làm xong rồi má»›i giao’, thay bằng tÆ° duy ‘làm cùng nhau từ lúc bắt đầu’. Đây là thay đổi căn bản nhất”.

TÆ° duy Ä‘ó đặt ra yêu cầu rất cao về hạ tầng kỹ thuật: CMS thông minh, kho dữ liệu tập trung, hệ thống tích hợp audio – video – ảnh – đồ họa, đường truyền băng thông lá»›n và công cụ phân quyền chặt chẽ. “Chỉ khi phần cứng và phần mềm được đồng bá»™, tòa soạn há»™i tụ má»›i có thể vận hành Ä‘úng nghÄ©a”, ông Hồng Quang Năm nói.

"Tổ chức trÆ°á»›c - hạ tầng theo sau - công nghệ đồng bá»™ hóa cuối cùng"

Nhắc đến thá»±c tế tại tòa soạn, nhà báo Hồng Quang Năm cho biết, Ä‘iểm khác biệt lá»›n nhất trong chiến lược xây dá»±ng tòa soạn há»™i tụ của Đà Nẵng nằm ở cách tiếp cận “từ tổ chức trÆ°á»›c – hạ tầng theo sau – công nghệ đồng bá»™ hóa cuối cùng”. Trong Ä‘ó, Há»™i đồng Biên tập được xem nhÆ° 'bá»™ não của tòa soạn', giữ vai trò Ä‘iều phối tất cả luồng thông tin.

Tại Ä‘ây, mọi dòng dữ liệu – từ phóng viên hiện trường, tín hiệu mạng xã há»™i, tin bài lÆ°u trong kho dữ liệu, đến các bản phân tích dài hÆ¡i được tập hợp lại trÆ°á»›c khi Ä‘i vào quá trình xá»­ lý sâu. Sá»± thay đổi không chỉ về quy mô tổ chức, mà còn ở năng lá»±c dá»± báo thông tin. Thay vì 'thấy gì làm nấy', tòa soạn phải nhận diện được chủ đề trọng tâm của ngày, của tuần, thậm chí của cả tháng.

Nhà báo Hồng Quang Năm chia sẻ rõ hÆ¡n: “Ở tòa soạn há»™i tụ, Ä‘iều quan trọng nhất là không ai làm việc Ä‘Æ¡n Ä‘á»™c. Khi má»™t phòng có tÆ° liệu, phòng khác phải biết để khai thác ngay. Khi má»™t phóng viên có tín hiệu nóng, người dá»±ng và bá»™ phận trá»±c sản xuất phải kích hoạt quy trình ngay lập tức. Điều này chỉ vận hành được khi có má»™t bá»™ phận trung tâm đủ năng lá»±c phân loại thông tin, đủ quyền hạn Ä‘iều phối và đặc biệt là đủ bản lÄ©nh để Ä‘ánh giá mức Ä‘á»™ Æ°u tiên của từng sá»± kiện”.

Hệ thống CMS má»›i Ä‘óng vai trò quan trọng: mọi sản phẩm, từ file thô đến bản dá»±ng hoàn chỉnh, đều được lÆ°u trong kho dữ liệu dùng chung. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là thay đổi văn hóa làm việc: dữ liệu không còn thuá»™c về má»™t phòng, mà thuá»™c về tòa soạn; sản phẩm không chỉ phục vụ má»™t bản tin, mà có thể tái cấu trúc thành nhiều dạng thức khác nhau.

Vá»›i cách tổ chức này, phóng sá»± truyền hình có thể trở thành bài phân tích dài cho báo Ä‘iện tá»­; file audio có thể được cắt thành podcast; hình ảnh được sá»­ dụng để tạo đồ họa; và tin nóng có thể đồng thời chạy trên màn hình truyền hình, website và nền tảng số. Ông Năm nhận định: “Tính Ä‘a Ä‘iểm chạm của thông tin được nâng lên rõ rệt”.

Ông cho biết, khi công nghệ dữ liệu trở thành trung tâm, quy trình kiểm duyệt cÅ©ng được siết chặt và số hóa. Má»—i sản phẩm đều Ä‘i qua hệ thống trình duyệt, giám sát, phân quyền và Ä‘ánh giá. Điều này giúp loại bỏ tình trạng chồng chéo, thiếu nhất quán và đặc biệt là tăng trách nhiệm cá nhân đối vá»›i chất lượng ná»™i dung.

Không chấp nhận sá»± trì trệ

Có má»™t thá»±c tế được nhiều chuyên gia truyền thông thừa nhận: xây dá»±ng tòa soạn há»™i tụ không khó ở công nghệ, mà khó nhất ở thay đổi vai trò, thói quen và cách hiểu về nghề báo. Khi yêu cầu phóng viên phải Ä‘a nhiệm, phải biết sản xuất tin bài cho cả truyền hình, radio, báo mạng và mạng xã há»™i, tòa soạn phải đối mặt vá»›i sá»± thay đổi sâu sắc trong văn hóa công việc.

Cùng lúc Ä‘ó, sá»± Ä‘a nền tảng của công chúng đặt ra bài toán khác: tốc Ä‘á»™ phải tăng nhÆ°ng chất lượng không được giảm. Những sai sót nhỏ có thể lan truyền rất nhanh trên mạng xã há»™i, gây rủi ro lá»›n cho cÆ¡ quan báo chí công lập.

Nhà báo Hồng Quang Năm nhấn mạnh: “Điều khó nhất trong há»™i tụ không phải là hệ thống CMS hay phần mềm dá»±ng phim. Điều khó nhất là thay đổi nhận thức của người làm báo. Khi không còn đường biên giữa các loại hình, người phóng viên phải chấp nhận vượt qua vùng an toàn của mình; người biên tập phải học cách kiểm soát ná»™i dung theo cách má»›i; và lãnh đạo tòa soạn phải học cách phân tích dữ liệu để Ä‘Æ°a ra quyết định. Tòa soạn há»™i tụ không chấp nhận sá»± trì trệ. Mọi thứ phải vận hành theo má»™t nhịp chung, minh bạch, Ä‘o được, Ä‘ánh giá được”.

Sá»± thay đổi này buá»™c tòa soạn phải đầu tÆ° mạnh cho Ä‘ào tạo, tái Ä‘ào tạo và đặc biệt là xây dá»±ng tinh thần “má»™t Ä‘á»™i ngÅ© – má»™t quy trình – má»™t hệ thống dữ liệu chung”. Đây là yếu tố sống còn để tiến tá»›i mục tiêu: không chỉ sản xuất tin tức, mà sản xuất hệ sinh thái ná»™i dung Ä‘a nền tảng.

Theo Phan Anh/Báo NB&CL

https://congluan.vn/khi-thong-tin-khong-con-bi-ngan-phong-chia-nen-tang-10321876.html