áº¢nh minh họa: TTXVN 

Những hệ lụy khôn lường từ diá»…n ngôn “đồng phục tÆ° tưởng”

Diá»…n ngôn chính trị là kiểu diá»…n ngôn đề cập đến các vấn đề quản lý xã há»™i, khi nó thể hiện mối quan tâm của con người đối vá»›i các vấn đề quản lý nhà nÆ°á»›c. Diá»…n ngôn chính trị không chỉ giá»›i hạn trong phát biểu của các chính trị gia mà còn được thể hiện qua các văn kiện pháp lý, chiến dịch truyền thông, các cuá»™c tranh luận công khai và hiện nay nó tồn tại cả ở các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông đại chúng, trên các nền tảng mạng xã há»™i hiện đại. Do tính Ä‘a nghÄ©a, linh hoạt và dá»… bị “diá»…n giải lại” bởi các chủ thể khác nhau nên diá»…n ngôn chính trị luôn chứa Ä‘á»±ng cả yếu tố tích cá»±c và tiêu cá»±c.

“Đồng phục tÆ° tưởng” là má»™t diá»…n ngôn chính trị Ä‘ã xuất hiện từ lâu, nhÆ°ng gần Ä‘ây nhất nó được các thế lá»±c thù địch và những người bất đồng chính kiến mang tâm thế chống phá “diá»…n lại” qua má»™t số bài viết trên mạng xã há»™i. Ẩn chứa đằng sau cụm từ gợi hình này là những chiêu trò mang vẻ “khoa học giả định” nhÆ°ng lại nhằm mục Ä‘ích phê phán, xuyên tạc Chủ nghÄ©a Mác-Lênin, tÆ° tưởng Hồ Chí Minh và vai trò lãnh đạo của Đảng Cá»™ng sản Việt Nam.

Khi nhắc đến “đồng phục tÆ° tưởng”, nhiều người, nhất là những người thiếu nhãn quan chính trị sắc bén sẽ dá»… dàng chấp nhận nó và xem Ä‘ó là cách “đặt lại vấn đề” về sá»± Ä‘a dạng tÆ° tưởng, dung nạp chính trị và sá»± tôn trọng lịch sá»­ Ä‘a chiều, mà Ä‘âu biết rằng nó Ä‘ã và Ä‘ang tạo ra những hệ lụy hết sức nguy hại trên nhiều phÆ°Æ¡ng diện.

Thứ nhất, tạo ra sá»± hoài nghi đối vá»›i Chủ nghÄ©a Mác-Lênin, tÆ° tưởng Hồ Chí Minh. Khi sá»­ dụng diá»…n ngôn “đồng phục tÆ° tưởng”, các thế lá»±c thù địch Ä‘ã cố tình dùng lối nói bóng bẩy nhằm gán ghép sá»± lãnh đạo tÆ° tưởng của Đảng thành thứ gì Ä‘ó “áp đặt”, “Ä‘á»™c Ä‘oán”. Đây là cách họ tiêm nhiá»…m công chúng, khiến má»™t số người, nhất là giá»›i trẻ và những người chÆ°a có hiểu biết lý luận dần nghi ngờ và không còn tin tưởng vào hệ tÆ° tưởng của Đảng. Má»™t khi sá»± nghi ngờ len lỏi, họ sẽ nghÄ© rằng Chủ nghÄ©a Mác-Lênin, tÆ° tưởng Hồ Chí Minh “Ä‘ã lá»—i thời” hoặc “không còn phù hợp” và dần mất niềm tin. Khi gán nhãn “đồng phục tÆ° tưởng” lên Chủ nghÄ©a Mác-Lênin và tưởng Hồ Chí Minh, các thế lá»±c thù địch còn hÆ°á»›ng tá»›i phủ định công lao và ná»— lá»±c phát triển lý luận của Đảng Cá»™ng sản Việt Nam.

Không tỉnh táo trÆ°á»›c diá»…n ngôn này, người dân sẽ ngá»™ nhận rằng Đảng và Nhà nÆ°á»›c Việt Nam không có sá»± đổi má»›i trong tÆ° duy, tÆ° tưởng mà chỉ có sá»± rập khuôn máy móc, chỉ có “má»™t màu duy nhất”, và khi Ä‘ó, niềm tin vào ná»— lá»±c đổi má»›i của Đảng bị suy giảm, không chỉ trong nhân dân, mà thậm chí còn cả trong chính ná»™i bá»™ Đảng.

Thứ hai, chia rẽ và kích hoạt xung Ä‘á»™t nhận thức. Khi bị tiêm nhiá»…m vào cái gọi là “Ä‘á»“ng phục tÆ° tưởng”, nhiều người sẽ cho rằng sá»± thống nhất trong công tác tÆ° tưởng là “sá»± ép buá»™c” và không thấy được sá»± cần thiết của tính thống nhất trong đường lối cách mạng. Diá»…n ngôn này Ä‘ã và Ä‘ang tạo ra sá»± xung Ä‘á»™t, phân hóa giữa các thế hệ và các vùng miền. Chẳng hạn, má»™t bá»™ phận những người từng gắn bó vá»›i chế Ä‘á»™ cÅ© (hoặc thế hệ kế cận họ), khi nghe đến cụm từ “đồng phục tÆ° tưởng”, họ dá»… liên tưởng đến hình ảnh bị “áp đặt”.

Trong khi Ä‘ó, má»™t số người hoặc các thế hệ trẻ lá»›n lên trong thời bình, ít va chạm trá»±c tiếp vá»›i quá khứ lại không chia sẻ cảm xúc hoặc ít đồng cảm. Hệ quả là, thay vì tìm thấy mẫu số chung để hòa giải ký ức và tăng cường gắn kết, các bên lại sa vào những tranh luận không Ä‘áng có, nhất là khi lại dá»±a trên cảm xúc lịch sá»­ nhiều hÆ¡n lý trí và sá»± thấu hiểu toàn diện. Điều này vô tình “Ä‘óng băng” những mâu thuẫn lịch sá»­ vốn có thể được hóa giải qua đối thoại và xây dá»±ng niềm tin. Diá»…n ngôn “đồng phục tÆ° tưởng” Ä‘ã lợi dụng chính những vết rạn lịch sá»­ và cảm xúc chia rẽ, biến nó thành chất xúc tác cho xung Ä‘á»™t ý thức hệ, từ Ä‘ó kích Ä‘á»™ng và khÆ¡i dậy những nghi ngờ đối vá»›i vai trò lãnh đạo của Đảng.

Thứ ba, tạo ra nguy cÆ¡ “phân mảnh” hệ giá trị trong má»™t xã há»™i Ä‘ang cần sá»± đồng thuận cao. Trong bối cảnh toàn cầu hiện nay, khi những biến Ä‘á»™ng địa-chính trị, xung Ä‘á»™t lợi ích, khủng hoảng giá trị và âm mÆ°u “diá»…n biến hòa bình” len lỏi vào mọi ngóc ngách đời sống, thì sá»± nhất quán trong hệ giá trị cốt lõi càng trở nên cấp thiết hÆ¡n bao giờ hết. Vá»›i Việt Nam, hệ giá trị Ä‘ó chính là Chủ nghÄ©a Mác-Lênin, tÆ° tưởng Hồ Chí Minh và mục tiêu Ä‘á»™c lập dân tá»™c gắn vá»›i chủ nghÄ©a xã há»™i. Đây không phải là khuôn mẫu khép kín, mà là nền tảng linh hoạt, dẫn dắt tiến trình đổi má»›i tÆ° duy và hành Ä‘á»™ng má»™t cách kiên định... Vậy nên, diá»…n ngôn “đồng phục tÆ° tưởng” chính là thủ Ä‘oạn nhằm gieo rắc sá»± hoài nghi đối vá»›i tính chính danh và khả năng quy tụ niềm tin vào nền tảng tÆ° tưởng của Đảng.

Thứ tÆ°, làm lệch hÆ°á»›ng phản biện, dá»… dẫn tá»›i phản kháng cá»±c Ä‘oan hoặc thờ Æ¡ chính trị. Khi “Ä‘ánh đồng” tÆ° tưởng và công tác tÆ° tưởng là má»™t dạng “đồng phục”, các thế lá»±c thù địch Ä‘ã sá»­ dụng thủ pháp Ä‘ánh tráo khái niệm nhằm tầm thường hóa tÆ° tưởng (vốn là nền tảng nhận thức, lập trường và phÆ°Æ¡ng hÆ°á»›ng hành Ä‘á»™ng) nhÆ° má»™t dạng hình thức bề ngoài có thể thay đổi tùy hứng. Bởi trong lẽ thông thường, “đồng phục” thường gợi liên tưởng về sá»± đồng đều, thống nhất, nhÆ°ng đồng thời cÅ©ng ngầm ám chỉ sá»± đồng hóa, mất cá tính. Đây là cách họ dẫn dắt đến luận Ä‘iểm: Nếu tÆ° tưởng chỉ là “Ä‘á»“ng phục” thì nên được “đổi mẫu”, “thay má»›i” theo mùa, theo thời gian, vì thế, nó cÅ©ng khiến người dân rÆ¡i vào tình trạng thờ Æ¡ chính trị và cho rằng “tÆ° tưởng nào cÅ©ng được, không cần quan tâm”.

Thá»±c tiá»…n ở Việt Nam không có cái gọi là “Ä‘á»“ng phục tÆ° tưởng”

Về bản chất, diá»…n ngôn chính trị thường mang tính Ä‘a nghÄ©a, linh hoạt và dá»… bị “diá»…n giải lại”. Tuy nhiên, cái nguy hại không thể hiện ở diá»…n ngôn, mà nằm ở cách diá»…n ngôn Ä‘ó được dùng để Ä‘ánh tráo khái niệm. Vậy nên, chúng ta cần lý trí tỉnh táo để nhận diện, cần bản lÄ©nh để phản biện và cần tri thức để lý giải thấu Ä‘áo, khoa học.

TrÆ°á»›c hết, cần nói rằng, tÆ° tưởng không phải “đồng phục”, mà là cốt lõi của bản lÄ©nh dân tá»™c. TÆ° tưởng là những suy nghÄ©, quan Ä‘iểm, niềm tin mang tính cá nhân. NhÆ°ng khi vượt ra khỏi giá»›i hạn cá nhân để hòa quyện vá»›i những Ä‘òi hỏi sâu xa của thời đại, vá»›i nhu cầu vận Ä‘á»™ng của xã há»™i và lịch sá»­ thì nó không còn là tÆ° tưởng Ä‘Æ¡n lẻ mà trở thành hệ tÆ° tưởng. Hệ tÆ° tưởng không phải là sản phẩm tức thời hay ngẫu nhiên. Nó được hình thành qua quá trình kết tinh lịch sá»­: Từ Ä‘iều kiện vật chất-xã há»™i cụ thể, từ lợi ích và yêu cầu chính Ä‘áng của các giai cấp, từ chiều sâu văn hóa-lịch sá»­ và đặc biệt từ vai trò sáng tạo, tổng kết, lý giải thá»±c tiá»…n của con người. Vì thế, hệ tÆ° tưởng không thể bị giản lược, không thể xếp vào thứ “trang phục” tinh thần theo kiểu “khoác lên” rồi “cởi bỏ”. Ví von tÆ° tưởng là “Ä‘á»“ng phục” để rồi hô hào “cởi bỏ” là má»™t chiêu trò nhằm tầm thường hóa những gì thuá»™c về chiều sâu lý luận chính trị khoa học và bản lÄ©nh dân tá»™c. 

Vá»›i Việt Nam, Chủ nghÄ©a Mác-Lênin, tÆ° tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tÆ° tưởng mà Đảng, Nhà nÆ°á»›c và nhân dân Ä‘ã lá»±a chọn. Đây không phải là “bá»™ cánh của quá khứ” mà là kim chỉ nam, được kiểm nghiệm qua thá»±c tiá»…n và tiếp tục soi đường trong ká»· nguyên má»›i.

Trong dòng chảy lịch sá»­, thế giá»›i từng chứng kiến nhiều mô hình chính trị khắc nghiệt, nÆ¡i tÆ° tưởng bị đồng hóa, sáng tạo bị trấn áp và phản biện trở thành Ä‘iều cấm kỵ. NhÆ°ng tại Việt Nam, thá»±c tiá»…n lãnh đạo của Đảng Cá»™ng sản Ä‘ã cho thấy má»™t hÆ°á»›ng Ä‘i khác: Không gian tÆ° tưởng không bị bóp nghẹt mà được nuôi dưỡng trong tinh thần đổi má»›i, khoa học và nhân văn. Đảng không chỉ kiên định vá»›i nền tảng tÆ° tưởng của Chủ nghÄ©a Mác-Lênin, tÆ° tưởng Hồ Chí Minh mà còn chủ Ä‘á»™ng cập nhật yêu cầu thời đại, mở rá»™ng cánh cá»­a cho phản biện xây dá»±ng và sáng tạo đổi má»›i. Phản biện không bị xem là đối lập mà được xem là nghÄ©a cá»­ có trách nhiệm vá»›i sá»± nghiệp phát triển đất nÆ°á»›c. Sáng tạo không bị gò bó, mà được khÆ¡i nguồn từ chính thá»±c tiá»…n đời sống sôi Ä‘á»™ng, từ tiếng nói của nhân dân, của trí thức, nhà khoa học, cán bá»™, đảng viên.

Thá»±c tiá»…n 40 năm đổi má»›i của Việt Nam Ä‘ã chứng minh rõ ràng: Đất nÆ°á»›c không ngừng hoàn thiện, tá»± Ä‘iều chỉnh và phát triển dá»±a trên má»™t nền tảng tÆ° tưởng vững chắc, linh hoạt, sáng tạo. Chủ nghÄ©a Mác-Lênin, tÆ° tưởng Hồ Chí Minh Ä‘ã trở thành má»™t nền tảng trụ cá»™t, định hÆ°á»›ng vững chắc cho sá»± phát triển bền vững của đất nÆ°á»›c. 

Những thành tá»±u phát triển kinh tế-xã há»™i ở Việt Nam trong thời gian qua không chỉ là sá»± tăng lên của các chỉ số, chỉ tiêu mà còn là chứng cứ sống Ä‘á»™ng cho thấy tÆ° duy lãnh đạo của Đảng không rập khuôn, không giáo Ä‘iều và luôn vận Ä‘á»™ng, sáng tạo để thích nghi và dẫn dắt Nhà nÆ°á»›c và xã há»™i. Từ má»™t quốc gia nghèo nàn, phụ thuá»™c vào viện trợ, sau 40 năm đổi má»›i, dÆ°á»›i sá»± lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nÆ°á»›c, Việt Nam Ä‘ã vÆ°Æ¡n mình trở thành má»™t trong những nền kinh tế năng Ä‘á»™ng vá»›i tốc Ä‘á»™ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nÆ°á»›c (GDP) duy trì ở mức ổn định, cÆ¡ cấu kinh tế chuyển dịch theo hÆ°á»›ng tích cá»±c; đời sống người dân không ngừng cải thiện, chỉ số phát triển con người (HDI) tăng liên tục. Những kết quả này là nhờ Đảng ta kịp thời nắm bắt những chuyển biến của tình hình và xá»­ lý thích ứng, linh hoạt vá»›i sá»± biến Ä‘á»™ng bất thường, tận dụng các cÆ¡ há»™i, vượt qua thách thức, lãnh đạo nhân dân xây dá»±ng và phát triển đất nÆ°á»›c, đạt được những thành tá»±u to lá»›n, có ý nghÄ©a lịch sá»­.

Những thành tá»±u mà chúng ta đạt được là những minh chứng rõ nét cho tính Ä‘úng đắn của đường lối đổi má»›i phát triển đất nÆ°á»›c theo con đường xã há»™i chủ nghÄ©a mà Đảng Cá»™ng sản Việt Nam và nhân dân ta Ä‘ã lá»±a chọn. Đồng thời Ä‘ó cÅ©ng là minh chứng để khẳng định, ở Việt Nam hoàn toàn không tồn tại cái gọi là “Ä‘á»“ng phục tÆ° tưởng” mà các thế lá»±c thù địch rêu rao, bịa đặt.

Theo TS BÙI TIẾN SỸ, Học viện Chính trị khu vá»±c III, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh/Báo QĐND

https://www.qdnd.vn/phong-chong-dien-bien-hoa-binh/tinh-tao-voi-chieu-tro-muon-cac-dien-ngon-chinh-tri-de-chong-pha-1020054