Chatbot trong thói quen tiếp nhận tin tức

Theo báo cáo công bố vào mùa hè năm ngoái của Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters (RISJ), khoảng 7% người được hỏi tại Mỹ cho biết họ sá»­ dụng chatbot để cập nhật tin tức hằng tuần, trong khi tá»· lệ này tại Ấn Độ lên tá»›i gần 20%.

Cùng vá»›i sá»± phát triển nhanh của các sản phẩm AI, chatbot được Ä‘ánh giá có tiềm năng trở thành má»™t phần quen thuá»™c trong cách nhiều người tìm kiếm và tiếp nhận tin tức, đồng thời làm thay đổi dòng chảy truy cập từ các công cụ tìm kiếm truyền thống.

Má»™t báo cáo má»›i của Trung tâm Tin tức, Công nghệ và Đổi má»›i (CNTI) Ä‘ã Ä‘i sâu phân tích thói quen tiêu thụ tin tức của nhóm người dùng này. Nghiên cứu được thá»±c hiện thông qua phỏng vấn 53 người tại Mỹ và Ấn Độ, hai thị trường lá»›n nhất của ChatGPT, cÅ©ng là những nÆ¡i ghi nhận sá»± Ä‘ón nhận sá»›m đối vá»›i các sản phẩm chatbot AI khác.

Những người tham gia nghiên cứu đều sá»­ dụng chatbot ít nhất má»™t lần má»—i tuần và tá»± Ä‘ánh giá là có theo dõi các vấn đề, sá»± kiện thời sá»±. Các công cụ được nhắc đến nhiều nhất gồm ChatGPT, Copilot của Microsoft và các sản phẩm AI của Google nhÆ° Gemini hay AI Mode trong tìm kiếm.

Theo CNTI, việc xác định ranh giá»›i giữa “đọc tin tức” và “tìm kiếm thông tin” qua chatbot không hề Ä‘Æ¡n giản, khiến các khảo sát tá»± khai báo gặp nhiều khó khăn. Để khắc phục, các nhà nghiên cứu yêu cầu người tham gia mô tả chi tiết các tình huống sá»­ dụng cụ thể và cung cấp lịch sá»­ trò chuyện vá»›i chatbot.

Jay Barchas-Lichtenstein, quản lý nghiên cứu cấp cao tại CNTI và đồng tác giả báo cáo, cho biết nhiều người dùng không coi hoạt Ä‘á»™ng của mình là “Ä‘á»c tin tức”, dù kết quả chatbot trả về có trích dẫn hàng chục bài báo.

Người dùng thường tìm thông tin gì từ chatbot AI?

Nghiên cứu cho thấy ngay cả những người sá»­ dụng chatbot thường xuyên cÅ©ng không hoàn toàn dá»±a vào chúng để cập nhật tin tức. Phần lá»›n vẫn duy trì thói quen theo dõi các nguồn tin truyền thống và xem chatbot nhÆ° công cụ bổ trợ. Má»™t người được phỏng vấn tại Mỹ cho biết họ vẫn dùng Google News làm nguồn tổng hợp chính, đồng thời trả phí đăng ký New York Times và hai tờ báo địa phÆ°Æ¡ng.

Cả ở Mỹ và Ấn Độ, chatbot hiếm khi được sá»­ dụng để tóm tắt tin tức chung. Trong số những người được phỏng vấn, chỉ 6 người tại Ấn Độ từng yêu cầu chatbot cung cấp “tin nổi bật”, còn tại Mỹ chỉ có má»™t người thường xuyên hỏi về “tin má»›i nhất tại khu vá»±c sinh sống”. Thay vào Ä‘ó, chatbot chủ yếu được dùng để tìm thông tin phục vụ quyết định cá nhân, từ đầu tÆ° tài chính, mua sắm, du lịch cho tá»›i xá»­ lý các thủ tục hành chính.

Người tham gia khảo sát tại Mỹ cho biết họ từng hỏi chatbot cách ứng phó vá»›i việc Chính phủ liên bang Ä‘óng cá»­a, tác Ä‘á»™ng của thay đổi thuế quan tá»›i công việc, thậm chí xin gợi ý về lá»±a chọn bầu cá»­. Má»™t số người kết hợp ChatGPT, Gemini và các trang web của hãng luật để hiểu rõ hÆ¡n về quyền lợi của mình khi lá»±c lượng thá»±c thi di trú hoạt Ä‘á»™ng tại khu vá»±c họ sinh sống.

Ở Ấn Độ, người dùng có xu hÆ°á»›ng yêu cầu chatbot Ä‘Æ°a ra dá»± Ä‘oán trá»±c tiếp, nhÆ° giá Bitcoin, phân tích chiêm tinh hay dá»± báo lÄ©nh vá»±c chứng khoán dá»±a trên báo cáo tài chính, ngay cả khi có người thừa nhận từng chịu thua lá»— vì làm theo lời khuyên từ chatbot.

Các nhà nghiên cứu nhận định cách sá»­ dụng này gần vá»›i “báo chí dịch vụ”, tập trung cung cấp thông tin và lời khuyên thá»±c tế để há»— trợ hành Ä‘á»™ng, hÆ¡n là giúp người dùng theo dõi tin nóng.

Vì sao người dùng tin tưởng chatbot AI?

Má»™t phát hiện Ä‘áng chú ý khác là mức Ä‘á»™ tin tưởng tÆ°Æ¡ng đối cao mà người dùng dành cho chatbot. Dù thường xuyên nhận ra sai sót hoặc việc thiếu cập nhật, họ vẫn dá»… dàng bỏ qua và tiếp tục sá»­ dụng.

Điều này trái ngược vá»›i thái Ä‘á»™ khắt khe dành cho truyền thông tin tức truyền thống. Những người được phỏng vấn bày tỏ lo ngại về thiên lệch chính trị của báo chí tại Mỹ, cÅ©ng nhÆ° xu hÆ°á»›ng giật gân và sá»± gắn kết vá»›i lợi ích doanh nghiệp của truyền thông tại Ấn Độ. Báo cáo Tin tức Kỹ thuật số RISJ công bố năm ngoái cho thấy chỉ 43% người được hỏi tại Ấn Độ và 30% tại Mỹ cho biết họ tin tưởng báo chí nói chung.

Ngược lại, chatbot thường được xem là nguồn thông tin “trung lập” và cân bằng. Nhiều người coi việc chatbot trích dẫn nguồn là má»™t bảo chứng cho Ä‘á»™ chính xác, dù hiếm khi nhấp vào kiểm tra lại ná»™i dung gốc. Má»™t người tham gia tại Mỹ thừa nhận “luôn có thể kiểm tra lại nếu muốn”, song cho biết họ chÆ°a từng cảm thấy cần thiết.

CNTI cÅ©ng chỉ ra yếu tố tÆ°Æ¡ng tác Ä‘óng vai trò quan trọng trong mức Ä‘á»™ hài lòng của người dùng. Việc có thể liên tục Ä‘iều chỉnh câu hỏi, yêu cầu làm rõ hoặc sá»­a lại câu trả lời giúp người dùng cảm thấy mình có quyền chủ Ä‘á»™ng trong quá trình tiếp cận thông tin.

Trong bối cảnh môi trường thông tin ngày càng quá tải, cảm giác kiểm soát này Ä‘ã giúp chatbot bù đắp cho những hạn chế về Ä‘á»™ chính xác.

Theo NgoÌ£c Ánh (theo Nieman Lab)/Báo NB&CL

https://congluan.vn/chatbot-dan-tro-thanh-nguon-tin-tuc-moi-bao-chi-phai-lam-gi-10328106.html

•