áº¢nh minh họa: vov.vn 

Bóc mẽ thủ thuật lợi dụng AI để tung tin, hình ảnh giả mạo

AI ra đời mang lại những lợi ích thiết thá»±c cho con người trong nhiều lÄ©nh vá»±c, nhất là trong giáo dục, nghệ thuật, giải trí, y tế, nghiên cứu khoa học, giao thông vận tải... Các ứng dụng của AI Ä‘ã dần thay thế má»™t số hoạt Ä‘á»™ng, kỹ năng của con người và tiệm cận đến đời sống thá»±c tế khiến chúng ta Ä‘ôi khi khó có thể phân biệt được Ä‘âu là sản phẩm của công nghệ AI và Ä‘âu là đời sống thá»±c. Nhiều sản phẩm của ứng dụng AI tạo ra hình ảnh, âm thanh, video, bản tin má»™t cách tinh xảo, sát thá»±c tế đến kinh ngạc. Hiện nay, các ứng dụng AI này được quảng cáo hÆ°á»›ng dẫn sá»­ dụng má»™t cách công khai trên các trang mạng xã há»™i, nhất là các website, Facebook, Zalo, TikTok... Do dá»… dàng tiếp cận và sá»­ dụng các ứng dụng công nghệ của AI nên người dùng có thể tá»± tạo ra cho mình những hình ảnh, video theo ý muốn từ những hình ảnh, video Ä‘ã chụp, quay từ trÆ°á»›c hoặc tạo ra những hình ảnh, video hoàn toàn má»›i nếu người dùng cung cấp mô tả má»™t cách chi tiết hình ảnh, video hoặc bản tin mà mình muốn tạo ra.

Thời gian qua, má»™t số đối tượng Ä‘ã lợi dụng hình ảnh quân nhân nhằm mục Ä‘ích câu view, câu like hoặc xuyên tạc, vu khống, nhất là khi có vụ việc Ä‘ang trong quá trình Ä‘iều tra, xá»­ lý. Họ sá»­ dụng các ứng dụng AI để chỉnh sá»­a, cắt ghép hình ảnh quân nhân vá»›i khuôn mặt bầm tím, bị thÆ°Æ¡ng,... sau Ä‘ó tung lên mạng xã há»™i. Những hình ảnh này thường Ä‘i kèm vá»›i thông tin sai lệch, vu khống quân nhân bị đồng Ä‘á»™i hoặc cấp trên hành hung. Vá»›i các kỹ thuật xá»­ lý Ä‘Æ¡n giản, không khó để các đối tượng sá»­ dụng công nghệ AI tạo nên các video clip cảnh Ä‘ánh nhau “nhÆ° thật” giữa hai quân nhân sau Ä‘ó tung lên không gian mạng khiến người xem không thể phân biệt được thật-giả. Hoặc thủ thuật tạo dá»±ng hình ảnh, video giả mạo (deepfake) để tạo ra video có hình ảnh và giọng nói của quân nhân vá»›i các phát ngôn tiêu cá»±c hoặc thá»±c hiện những hành vi không tốt tạo nên sá»± quan tâm của dÆ° luận xã há»™i.

Ngoài ra, các đối tượng có thể sá»­ dụng Chatbot AI để tạo ra các cuá»™c há»™i thoại giữa quân nhân vá»›i nhau hoặc vá»›i người thân nhằm truyền bá tÆ° tưởng lệch lạc, xuyên tạc chủ trÆ°Æ¡ng, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nÆ°á»›c và ká»· luật Quân Ä‘á»™i. Bên cạnh Ä‘ó, đối tượng xấu có thể sá»­ dụng AI để viết bài, tạo tin tức giả nhằm bôi nhọ nhân phẩm, đạo đức của quân nhân hoặc thổi phồng, bóp méo sá»± việc liên quan đến mâu thuẫn giữa chiến sÄ© cÅ© vá»›i chiến sÄ© má»›i nhằm chia rẽ Ä‘oàn kết ná»™i bá»™ Ä‘Æ¡n vị. Nguy hại hÆ¡n, lợi dụng việc quân nhân tá»­ vong do bệnh tật gần Ä‘ây, má»™t số đối tượng Ä‘ã sá»­ dụng công nghệ AI để tạo ra hình ảnh, video clip, Ä‘oạn ghi âm giả mạo, các bản tin... làm “bằng chứng” và vu khống rằng quân nhân bị cấp trên, bị đồng Ä‘á»™i hành hung nhằm thu hút sá»± quan tâm của dÆ° luận xã há»™i, kích Ä‘á»™ng người dân gây rối.

Những hệ lụy khôn lường

Việc các đối tượng xấu lợi dụng công nghệ AI để xuyên tạc, bôi nhọ mối quan hệ giữa quân nhân vá»›i nhau hoặc giữa quân nhân vá»›i người dân gây ra những hệ lụy hết sức phức tạp.

Thứ nhất, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý đối vá»›i quân nhân Ä‘ang tại ngÅ©. Khi thông tin xuyên tạc được lan truyền, có thể khiến các quân nhân hiểu lầm, nghi kỵ lẫn nhau, gây nên tâm lý e dè giữa chiến sÄ© cÅ© vá»›i chiến sÄ© má»›i và giữa hạ sÄ© quan, chiến sÄ© đối vá»›i cán bá»™ chỉ huy Ä‘Æ¡n vị. Ngoài ra, thông tin xuyên tạc còn gây tâm lý hoang mang, lo sợ đối vá»›i thanh niên đến tuổi thá»±c hiện nghÄ©a vụ quân sá»± dẫn đến má»™t số trường hợp trốn tránh nghÄ©a vụ quân sá»±. 

Thứ hai, làm tổn hại danh dá»±, uy tín cá nhân và tập thể. Những thông tin, hình ảnh, video... mà những kẻ xấu sá»­ dụng công nghệ AI tạo ra có thể nhằm vào cá nhân, tập thể cụ thể, thêu dệt những hành vi vi phạm ká»· luật, đạo đức, lối sống... Từ Ä‘ó, làm tổn thÆ°Æ¡ng sâu sắc đến danh dá»±, uy tín, gây áp lá»±c tâm lý cho quân nhân và gia Ä‘ình họ.

Thứ ba, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối vá»›i Quân Ä‘á»™i. Các thông tin giả mạo, xuyên tạc có thể khiến người dân hiểu sai về Quân Ä‘á»™i, về quan hệ đồng chí, đồng Ä‘á»™i trong quân ngÅ©, cho rằng ná»™i bá»™ Ä‘Æ¡n vị có mâu thuẫn, mất Ä‘oàn kết, “thanh trừng” lẫn nhau, cán bá»™ suy thoái phẩm chất đạo đức, lối sống, từ Ä‘ó gây hoang mang dÆ° luận, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh Bá»™ Ä‘á»™i Cụ Hồ trong lòng nhân dân.

Thứ tÆ°, tạo dÆ° luận xấu trong xã há»™i về chính sách nghÄ©a vụ quân sá»±. Những vụ việc giả mạo, xuyên tạc trên không gian mạng có thể bị “thổi phồng” nhằm kích Ä‘á»™ng, tạo làn sóng dÆ° luận tiêu cá»±c, gây tâm lý hoài nghi của người dân đối vá»›i chính sách nghÄ©a vụ quân sá»±, nhất là các gia Ä‘ình có con em trong Ä‘á»™ tuổi thá»±c hiện nghÄ©a vụ quân sá»±. Điều Ä‘ó làm ảnh hưởng không nhỏ đến công tác tuyển quân của các địa phÆ°Æ¡ng.

Chủ Ä‘á»™ng kiểm soát, phòng ngừa, đấu tranh

Lợi dụng các ứng dụng của AI để thá»±c hiện các hành vi bôi nhọ, xuyên tạc đời sống quân nhân trong quân ngÅ© là má»™t trong những thủ Ä‘oạn nham hiểm, tinh vi của âm mÆ°u “diá»…n biến hòa bình” nhằm tiến công trá»±c tiếp làm suy yếu sức mạnh Ä‘oàn kết ná»™i bá»™ của Quân Ä‘á»™i và Ä‘oàn kết quân dân trong giai Ä‘oạn hiện nay.

Để phòng, chống, đấu tranh vá»›i âm mÆ°u Ä‘ó, trÆ°á»›c hết cần thường xuyên giáo dục tinh thần giữ gìn Ä‘oàn kết, yêu thÆ°Æ¡ng, gắn bó vá»›i nhau, nhất là giữa chiến sÄ© cÅ© vá»›i chiến sÄ© má»›i, giữa cán bá»™ vá»›i chiến sÄ©. Bên cạnh Ä‘ó, tăng cường giáo dục quân nhân về ý thức chấp hành ká»· luật Quân Ä‘á»™i và trách nhiệm của từng quân nhân trong việc giữ gìn hình ảnh Bá»™ Ä‘á»™i Cụ Hồ ở mọi lúc, mọi nÆ¡i.

Coi trọng giáo dục pháp luật, ká»· luật Quân Ä‘á»™i, các quy định của Ä‘Æ¡n vị khi tham gia các hoạt Ä‘á»™ng trên không gian mạng, nhất là việc Ä‘Æ°a hình ảnh và hoạt Ä‘á»™ng của cá nhân và Ä‘Æ¡n vị lên không gian mạng, tránh để kẻ xấu lợi dụng. Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao trách nhiệm của quân nhân khi sá»­ dụng internet, mạng xã há»™i, không chia sẻ và bình luận đối vá»›i các thông tin chÆ°a được kiểm chứng trên mạng xã há»™i. Nâng cao “sức đề kháng”, hình thành khả năng “miá»…n nhiá»…m” của má»—i quân nhân trÆ°á»›c các tin giả, thông tin xấu, Ä‘á»™c và các quan Ä‘iểm sai trái, thù địch trên không gian mạng.

Trong bối cảnh mạng xã há»™i bùng nổ hiện nay, cần quan tâm bồi dưỡng cho quân nhân kỹ năng nhận diện chính xác những thủ Ä‘oạn lợi dụng công nghệ AI tạo ra những thông tin xuyên tạc, gây mất Ä‘oàn kết ná»™i bá»™ của các thế lá»±c thù địch, phản Ä‘á»™ng và phần tá»­ xấu. Chủ Ä‘á»™ng hÆ°á»›ng dẫn cho quân nhân về kỹ năng phân biệt thông tin thật-giả thông qua phân tích ná»™i dung, hình thức của bản tin; những kỹ xảo trong các hình ảnh, video, bản tin do công nghệ AI tạo ra. HÆ°á»›ng dẫn quân nhân cách nhận diện các website chính thức, chính thống vá»›i các website giả mạo; cách phân biệt tên miền ở trong nÆ°á»›c vá»›i tên miền ở nÆ°á»›c ngoài. Bồi dưỡng cho quân nhân về kỹ năng chọn lọc thông tin lành mạnh, tránh bị tin giả thao túng tâm lý, nhận thức.

Thá»±c hiện phÆ°Æ¡ng châm “lấy đẹp để dẹp xấu”, lấy tích cá»±c đẩy lùi tiêu cá»±c, thường xuyên lan tỏa hình ảnh tốt đẹp của Bá»™ Ä‘á»™i Cụ Hồ, về mối quan hệ đồng Ä‘á»™i keo sÆ¡n gắn bó, tình cảm đồng cam cá»™ng khổ, chia ngọt sẻ bùi... trên không gian mạng để không ngừng củng cố lòng tin của quân nhân tại ngÅ© và tình cảm của nhân dân đối vá»›i Quân Ä‘á»™i.

Nhận diện và đấu tranh vá»›i âm mÆ°u, thủ thuật lợi dụng công nghệ AI để bôi nhọ, xuyên tạc mối quan hệ quân nhân, xuyên tạc đời sống quân ngÅ© trên không gian mạng là việc làm thiết thá»±c, giải pháp quan trọng nhằm góp phần giữ vững những giá trị tốt đẹp của Bá»™ Ä‘á»™i Cụ Hồ và môi trường văn hóa lành mạnh trong quân ngÅ©. Qua Ä‘ó góp phần bảo vệ sá»± lãnh đạo trá»±c tiếp, tuyệt đối về mọi mặt của Đảng đối vá»›i Quân Ä‘á»™i, bảo vệ sức mạnh và truyền thống tốt đẹp của Quân Ä‘á»™i nhân dân Việt Nam.

Thượng tá NGÔ HOÀI PHƯƠNG, Khoa Khoa học xã há»™i và nhân văn, Trường SÄ© quan Thông tin

https://www.qdnd.vn/phong-chong-dien-bien-hoa-binh/tinh-tao-truoc-am-muu-loi-dung-tri-tue-nhan-tao-de-xuyen-tac-moi-quan-he-cua-quan-nhan-tren-khong-gian-mang-1028187