Quang cảnh phiên khai mạc Đại há»™i đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Ảnh: TTXVN 

Tổng Bí thÆ° Tô Lâm nhiều lần thẳng thắn chỉ rõ: Thể chế chính là “Ä‘iểm nghẽn của Ä‘iểm nghẽn”. Nhận diện rõ vấn đề này, thời gian qua, Đảng ta Ä‘ã ban hành nhiều nghị quyết vá»›i tÆ° duy đổi má»›i, Ä‘á»™t phá nhằm tháo gỡ rào cản từ thể chế. Tuy nhiên, thá»±c tiá»…n cho thấy, để những chủ trÆ°Æ¡ng, quan Ä‘iểm trong từng nghị quyết Ä‘i vào cuá»™c sống và phát huy hiệu quả, lại Ä‘ang vÆ°á»›ng phải má»™t Ä‘iểm nghẽn khác, thậm chí còn khó tháo gỡ hÆ¡n, Ä‘ó là: Năng lá»±c tổ chức thá»±c thi nghị quyết.

Từ “hệ Ä‘iều hành” lá»—i thời đến cuá»™c cách mạng về thể chế

Đại há»™i XIV của Đảng xác định nhiều mục tiêu lá»›n và đầy thách thức: Đến năm 2030, nÆ°á»›c ta trở thành nÆ°á»›c Ä‘ang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thá»±c hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nÆ°á»›c phát triển, thu nhập cao, là má»™t nÆ°á»›c Việt Nam xã há»™i chủ nghÄ©a hòa bình, Ä‘á»™c lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Phấn đấu đạt tốc Ä‘á»™ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nÆ°á»›c (GDP) bình quân cho giai Ä‘oạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500USD/năm.

Để đạt được các mục tiêu đầy tính bứt phá này là Ä‘iều không dá»… dàng, nhất là trong bối cảnh tình hình thế giá»›i Ä‘ang có những biến Ä‘á»™ng khó lường. Do Ä‘ó, cần phải có những ná»— lá»±c vượt bậc của cả hệ thống chính trị. Nghị quyết Đại há»™i XIV của Đảng Ä‘ã thẳng thắn chỉ ra rằng: “Công tác tổ chức thá»±c hiện các nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nÆ°á»›c có nhiều đổi má»›i, cách làm hay, song vẫn chÆ°a bắt kịp vá»›i yêu cầu phát triển bứt phá của đất nÆ°á»›c”. Đây là má»™t hạn chế kéo dài nhiều năm, khiến không ít mục tiêu lá»›n trong từng nghị quyết của Đảng các nhiệm kỳ trÆ°á»›c Ä‘ây không đạt được kỳ vọng. Nghị quyết Đại há»™i Đảng XIV xác định 3 Ä‘á»™t phá chiến lược là Ä‘òn bẩy quyết định cho cả giai Ä‘oạn 2026-2030; trong Ä‘ó, “Ä‘á»™t phá mạnh mẽ về thể chế phát triển, nâng cao năng lá»±c hoạch định và tổ chức thá»±c hiện chủ trÆ°Æ¡ng, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nÆ°á»›c để khÆ¡i thông, giải phóng và phát huy hiệu quả mọi nguồn lá»±c” được xác định ở vị trí đầu tiên.

Phấn khởi trÆ°á»›c những chủ trÆ°Æ¡ng Ä‘úng đắn và những mục tiêu lá»›n mà Nghị quyết Đại há»™i XIV của Đảng đề ra, tuy nhiên, PGS, TS Nguyá»…n Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sá»­ Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng: Thá»±c thi là "thÆ°á»›c Ä‘o" giá trị của nghị quyết. Má»™t nghị quyết dù hay đến Ä‘âu, má»™t đạo luật dù tiến bá»™ thế nào, nếu không Ä‘i vào cuá»™c sống thì vẫn chỉ nằm trên giấy. Năng lá»±c cầm quyền của Đảng không chỉ thể hiện ở việc ban hành các quyết sách Ä‘úng đắn, mà quan trọng hÆ¡n là ở khả năng biến các quyết sách Ä‘ó thành kết quả thá»±c tế: Tăng trưởng kinh tế, sá»± hài lòng của người dân và sức mạnh tổng hợp của quốc gia. Nếu khâu thá»±c thi yếu, sẽ dẫn đến tình trạng "trên nóng dÆ°á»›i lạnh", làm xói mòn niềm tin của nhân dân vào các chủ trÆ°Æ¡ng của Đảng. Do Ä‘ó, thá»±c thi chính là bài kiểm tra thá»±c tế nhất đối vá»›i uy tín và năng lá»±c lãnh đạo của Đảng.

Để thúc đẩy phát triển đất nÆ°á»›c, nâng cao năng lá»±c bá»™ máy, chỉ trong hÆ¡n má»™t năm vừa qua, Đảng ta Ä‘ã lãnh đạo thá»±c hiện rất nhiều công việc. Cùng vá»›i việc ra má»™t loạt nghị quyết Ä‘á»™t phá, tÆ° duy cởi mở nhÆ°: Nghị quyết số 57-NQ/TW; Nghị quyết số 59-NQ/TW; Nghị quyết số 66-NQ/TW; Nghị quyết số 68-NQ/TW; Nghị quyết số 71-NQ/TW; Nghị quyết số 72-NQ/TW..., Đảng ta Ä‘ã lãnh đạo thá»±c hiện cuá»™c cách mạng về tinh gọn bá»™ máy để loại bỏ bá»›t các rào cản, tối Æ°u hóa nguồn lá»±c. Tinh gọn bá»™ máy được xác định là phÆ°Æ¡ng thức quản trị xã há»™i má»›i.

Để thể chế hóa các nghị quyết của Đảng, Ä‘Æ°a ngay vào cuá»™c sống, thời gian qua, Quốc há»™i Ä‘ã làm việc vá»›i tinh thần hết sức khẩn trÆ°Æ¡ng. Tại Kỳ họp thứ mười, Quốc há»™i khóa XV, Quốc há»™i Ä‘ã xem xét, thông qua tá»›i 51 luật, 8 nghị quyết quy phạm pháp luật. Đây là con số luật, nghị quyết được xem xét, thông qua lá»›n nhất từ trÆ°á»›c đến nay tại má»™t kỳ họp Quốc há»™i. Điểm Ä‘áng chú ý nhất không chỉ là số lượng, mà là tÆ° duy lập pháp má»›i: “Má»™t luật sá»­a nhiều luật”. Vá»›i việc sá»­a đổi trá»±c tiếp nhiều luật liên quan đến đầu tÆ°, ngân sách, đất Ä‘ai... cho thấy má»™t cuá»™c đại Ä‘iều chỉnh của hệ Ä‘iều hành quốc gia, xóa bỏ tÆ° duy “không quản được thì cấm” và chuyển mạnh sang tÆ° duy “kiến tạo phát triển”.

PGS, TS Bùi Hoài SÆ¡n, đại biểu Quốc há»™i, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã há»™i của Quốc há»™i cho rằng: TÆ° duy Ä‘á»™t phá Ä‘ã thay đổi rất căn bản. Không chỉ làm luật, mà phải làm cho luật sống; không chỉ ban hành chính sách, mà phải biến chính sách thành tác Ä‘á»™ng thật trong đời sống. Và vì thế, Ä‘á»™t phá thể chế không thể chỉ Ä‘o bằng số lượng văn bản, mà phải Ä‘o bằng năng lá»±c tháo gỡ Ä‘iểm nghẽn, bằng sá»± thông suốt của môi trường đầu tÆ°-kinh doanh, bằng sá»± giảm thá»±c chất của chi phí tuân thủ, bằng niềm tin của người dân và doanh nghiệp đối vá»›i bá»™ máy công quyền. Có thể thấy rằng, thứ khác biệt không phải là tầm nhìn, mà là năng lá»±c chuyển tầm nhìn thành hành Ä‘á»™ng.

Năng lực thực thi - thước đo năng lực Đảng cầm quyền

Bức tranh thá»±c tế Ä‘ang có sá»± phân hóa rõ nét. Tại má»™t số tỉnh, thành phố, ngay sau khi các nghị quyết, các luật má»›i được thông qua, không khí làm việc thay đổi hẳn. Các dá»± án tồn đọng nhiều năm được khÆ¡i thông, thủ tục hành chính được cắt giảm tối Ä‘a, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tá»± chủ, tá»± chịu trách nhiệm theo tinh thần “địa phÆ°Æ¡ng quyết, địa phÆ°Æ¡ng làm, địa phÆ°Æ¡ng chịu trách nhiệm”. Những con số về tăng trưởng và thu hút đầu tÆ° tại các địa phÆ°Æ¡ng này là minh chứng sống Ä‘á»™ng cho việc khi thể chế được cởi trói, năng lượng xã há»™i sẽ bùng nổ.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, vẫn còn tình trạng “chờ hÆ°á»›ng dẫn”, “nghe ngóng”. Điều này cho thấy, Ä‘iểm nghẽn thá»±c thi vẫn là thứ không dá»… giải quyết. Vấn đề đặt ra là khả năng phối hợp giữa các bá»™, ngành, địa phÆ°Æ¡ng. Sá»± tắc nghẽn thường nằm ở các "mối nối", nÆ¡i các cÆ¡ quan Ä‘ùn đẩy trách nhiệm cho nhau.

Trong bài phát biểu chỉ đạo tại Há»™i nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thá»±c hiện Nghị quyết Đại há»™i XIV của Đảng, Tổng Bí thÆ° Tô Lâm Ä‘ã Ä‘Æ°a ra những chỉ đạo rất sát Ä‘úng. Trong 5 Ä‘iểm then chốt có ý nghÄ©a quyết định để tổ chức thá»±c hiện Nghị quyết Đại há»™i XIV, ngay ở Ä‘iểm then chốt thứ hai, Tổng Bí thÆ° nhấn mạnh rõ về yêu cầu phải quyết liệt cải cách phÆ°Æ¡ng thức tổ chức thá»±c hiện và ká»· luật thá»±c thi. Ká»· luật thá»±c thi phải trở thành nguyên tắc hành Ä‘á»™ng của toàn hệ thống chính trị, chấm dứt tình trạng né tránh, trì trệ, Ä‘ùn đẩy trách nhiệm trong tổ chức thá»±c hiện nghị quyết.

Điều rõ ràng là, lãnh đạo các cấp phải gÆ°Æ¡ng mẫu, tiên phong trong đổi má»›i tÆ° duy và hành Ä‘á»™ng; dám nghÄ©, dám làm, dám Ä‘á»™t phá, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích quốc gia. Đây chính là mệnh lệnh hành Ä‘á»™ng. Trong ká»· nguyên má»›i, không có chá»— cho những “mắt xích” yếu làm chậm bÆ°á»›c tiến của cả dân tá»™c. Đất nÆ°á»›c và nhân dân không chỉ cần những cán bá»™ “Ä‘úng quy trình”, mà cần những cán bá»™ có năng lá»±c tổ chức thá»±c hiện hiệu quả.

Nếu xem các nghị quyết và luật má»›i ban hành thời gian qua là "bản thiết kế" cho má»™t tòa nhà vÄ© đại thì Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™, đảng viên chính là những "kỹ sÆ° và thợ xây". Tòa nhà có vững chãi, có đẹp đẽ hay không hoàn toàn phụ thuá»™c vào Ä‘ôi bàn tay, khối óc của những kỹ sÆ° và những người thợ này. Trận địa bây giờ không còn là bàn nghị sá»±, mà là ở các công trường, trong từng nhà máy, trên má»—i thá»­a ruá»™ng và ở má»—i quyết định, hành Ä‘á»™ng cụ thể của má»—i cán bá»™, đảng viên.

Thiếu tÆ°á»›ng, PGS, TS Nguyá»…n Văn Sáu, Phó viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sá»­ quốc phòng Việt Nam cho rằng: Trong lý luận chính trị, phÆ°Æ¡ng thức lãnh đạo được hiểu là tổng thể các cách thức, biện pháp, quy trình mà Đảng sá»­ dụng để tác Ä‘á»™ng, định hÆ°á»›ng, tổ chức hệ thống chính trị và toàn xã há»™i thá»±c hiện đường lối, mục tiêu Ä‘ã đề ra. Đối vá»›i má»™t đảng cầm quyền, phÆ°Æ¡ng thức lãnh đạo không chỉ phản ánh trình Ä‘á»™ lý luận mà còn thể hiện năng lá»±c tổ chức, khả năng biến chủ trÆ°Æ¡ng thành hiện thá»±c.

Bởi vậy, năng lá»±c thá»±c thi nghị quyết không chỉ là kỹ thuật mà là biểu hiện trá»±c tiếp của năng lá»±c cầm quyền. Điểm nghẽn không phải ở chủ trÆ°Æ¡ng mà ở năng lá»±c tổ chức thá»±c hiện.

(còn nữa)

NHÓM PHÓNG VIÊN/Báo QĐND

https://www.qdnd.vn/phong-chong-tu-dien-bien-tu-chuyen-hoa/thuc-thi-nghi-quyet-thuoc-do-quyet-dinh-nang-luc-lanh-dao-bai-1-khi-diem-nghen-phat-trien-khong-con-nam-o-chu-truong-1033056