áº¢nh minh họa: TTXVN

Ká»· luật nghiêm minh là yêu cầu sống còn

Đối vá»›i Đảng ta, chấp hành ká»· luật, ká»· cÆ°Æ¡ng là yêu cầu sống còn, nguyên tắc cốt lõi bảo đảm sá»± tồn tại, phát triển và nâng cao năng lá»±c lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh Ä‘ã khẳng định, ká»· luật của Đảng là ká»· luật sắt, nghÄ©a là tá»± giác và nghiêm minh. Người cÅ©ng chỉ rõ, Đảng có những Ä‘iều kiện ká»· luật bắt buá»™c má»—i đảng viên phải theo. Đảng Ä‘ã chỉ thị nghị quyết là phải làm. Không làm thì Ä‘uổi ra khỏi Đảng...

Nhìn lại các đại án lá»›n xảy ra trong những năm qua, không ít cán bá»™ cấp cao vÆ°á»›ng vòng lao lý là vì làm trái các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nÆ°á»›c. Khi đứng trÆ°á»›c há»™i đồng xét xá»­, có người biện minh rằng, vì nóng vá»™i, mong muốn nhân dân sá»›m được thụ hưởng thành quả; có người viện cá»› vì sá»± phát triển của địa phÆ°Æ¡ng... Những lời tá»± bào chữa này là sá»± ngụy biện, thật khó chấp nhận, không Ä‘úng bản chất vụ án, vì những cán bá»™ ấy không hành Ä‘á»™ng vì lợi ích chung mà chỉ vì lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm. Vì thế, dÆ° luận xã há»™i từng có câu nói hàm ý đầy mỉa mai “cán bá»™ nói thì hay nhÆ°ng làm thì dở, nói Ä‘úng nghị quyết nhÆ°ng làm trái pháp luật”...

NhÆ° ở bài trÆ°á»›c chúng tôi Ä‘ã chỉ ra, hiện nay, có má»™t bá»™ phận cán bá»™, đảng viên ngại việc khó, không dám làm, vì sợ làm sai, rồi né tránh, Ä‘ùn đẩy trách nhiệm, làm việc cầm chừng, vá»›i lập luận “làm nhiều thì sai nhiều, làm ít thì sai ít, không làm thì không sai”; hoặc “thà đứng trÆ°á»›c há»™i đồng ká»· luật còn hÆ¡n đứng trÆ°á»›c há»™i đồng xét xá»­”...

Cán bá»™, đảng viên thận trọng trong công tác để không vi phạm ká»· luật của Đảng, không vi phạm pháp luật là rất cần thiết. NhÆ°ng, không thể viện lý do sợ sai để bào chữa cho việc cố tình chây ì, thờ Æ¡, thiếu trách nhiệm vá»›i công việc theo chức trách, nhiệm vụ của mình, theo kiểu “sống chết mặc bay”. Đây chính là dấu hiệu của má»™t loại “tá»± diá»…n biến”, là biểu hiện của suy thoái về tÆ° tưởng chính trị, làm cản trở nghiêm trọng sá»± phát triển.

Cần thấu cảm và đồng hành vá»›i Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™

NhÆ°ng cÅ©ng sẽ là thiếu thá»±c tế, nếu tổ chức cứ buá»™c cán bá»™ phải liều mình vá»›i công việc, trong khi không tính đến những rủi ro do những thiếu sót, những Ä‘iểm chÆ°a phù hợp vá»›i thá»±c tiá»…n của các quy định pháp luật. Thá»±c tế là, ai là người ký văn bản, ai trá»±c tiếp thá»±c hiện sẽ là người chịu trách nhiệm chính trÆ°á»›c pháp luật. Vì thế, nếu quy định của pháp luật Ä‘ang có những cách hiểu khác nhau, hoặc chÆ°a có các quy định pháp luật hÆ°á»›ng dẫn xá»­ lý má»™t tình huống cụ thể phát sinh thì người thá»±c hiện sẽ chịu má»™t sức ép và rủi ro không nhỏ. Tổ chức và người lãnh đạo cấp trên cần thấu cảm Ä‘iều này để có những hÆ°á»›ng dẫn phù hợp, tạo ra sá»± vững tin cho cán bá»™ thá»±c thi.

Câu chuyện ở xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh LÆ°u, nay là xã Quỳnh Anh, tỉnh Nghệ An cho thấy rõ Ä‘á»™ “vênh” giữa tinh thần dám làm vì dân vá»›i khuôn khổ pháp lý còn nhiều ràng buá»™c. TrÆ°á»›c năm 2020, đất nông nghiệp bị bỏ hoang, nguồn lá»±c lãng phí, đời sống người dân khó khăn. Trên cÆ¡ sở chủ trÆ°Æ¡ng tích tụ ruá»™ng đất, phát triển kinh tế trang trại, lãnh đạo xã Ä‘ã linh hoạt tổ chức thá»±c hiện, tạo Ä‘iều kiện cho người dân xây dá»±ng các công trình phục vụ sản xuất. Từ cách làm này, nhiều mô hình trang trại hiệu quả Ä‘ã hình thành, khÆ¡i thông nguồn lá»±c đất Ä‘ai, cải thiện sinh kế và được thá»±c tiá»…n ghi nhận. Tuy nhiên, khi đối chiếu quy định, má»™t số công trình được xác định vượt giá»›i hạn cho phép, người đứng đầu chính quyền xã bị xá»­ lý ká»· luật.

Vấn đề đặt ra không chỉ là Ä‘úng-sai về quy định mà là khoảng cách giữa yêu cầu phát triển vá»›i Ä‘á»™ mở của thể chế. Thá»±c tiá»…n Ä‘ó Ä‘òi hỏi cách tiếp cận biện chứng hÆ¡n: Vừa bảo đảm ká»· cÆ°Æ¡ng pháp luật, vừa có cÆ¡ chế bảo vệ, khuyến khích cán bá»™ dám nghÄ©, dám làm. Bởi nếu chỉ “Ä‘úng quy định” mà thiếu tinh thần dấn thân, phát triển sẽ chững lại; nhÆ°ng nếu vượt khung mà không được dẫn dắt bởi thể chế phù hợp, những ná»— lá»±c vì dân cÅ©ng có thể phải trả giá.

Ngày 5-3-2026, làm việc vá»›i Ban Tổ chức Trung Æ°Æ¡ng về các giải pháp nâng cao chất lượng cán bá»™ cÆ¡ sở, Tổng Bí thÆ° Tô Lâm nhấn mạnh việc siết chặt kiểm soát quyền lá»±c, đồng thời tạo Ä‘á»™ng lá»±c để cán bá»™ dám nghÄ©, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Tổng Bí thÆ° cho rằng, cần quán triệt đầy đủ chủ trÆ°Æ¡ng khuyến khích và bảo vệ cán bá»™ năng Ä‘á»™ng, sáng tạo vì lợi ích chung; tuy nhiên cần phân biệt rõ giữa sáng tạo Ä‘úng quy định vá»›i làm ẩu, làm tắt hoặc lợi dụng sáng tạo để vi phạm, trục lợi. CÅ©ng theo Tổng Bí thÆ°, ở cấp cÆ¡ sở, có thể thiết kế danh mục việc khó cần người chịu trách nhiệm; cÆ¡ chế xin ý kiến nhanh đối vá»›i tình huống má»›i; Ä‘ánh giá riêng các sáng kiến có hiệu quả; biểu dÆ°Æ¡ng kịp thời cán bá»™ xá»­ lý tốt việc phức tạp, tồn đọng kéo dài.

Ý kiến của Tổng Bí thÆ° Tô Lâm là sá»± gợi mở quý giá cho các cấp ủy đảng, các ban, bá»™, ngành, địa phÆ°Æ¡ng trong việc đề ra phÆ°Æ¡ng hÆ°á»›ng, cách thức để tháo gỡ khó khăn cho cán bá»™ khi giải quyết công việc.

Nghị định số 172/2025/NĐ-CP của Chính phủ cÅ©ng Ä‘ã quy định má»™t số tình tiết cán bá»™, công chức vi phạm sẽ được miá»…n ká»· luật nhÆ°: Vi phạm trong tình thế cấp thiết, do sá»± kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo quy định của Bá»™ luật Dân sá»± và pháp luật về tình trạng khẩn cấp khi thi hành công vụ; Ä‘ã thá»±c hiện theo Ä‘úng quy định về thẩm quyền, trình tá»±, thủ tục, không vụ lợi trong quá trình thá»±c hiện nhiệm vụ nhÆ°ng có gây ra thiệt hại vì lý do khách quan; thá»±c hiện đề xuất về đổi má»›i, sáng tạo được cÆ¡ quan có thẩm quyền cho phép và được cấp có thẩm quyền xác định Ä‘ã thá»±c hiện Ä‘úng chủ trÆ°Æ¡ng, có Ä‘á»™ng cÆ¡ trong sáng, vì lợi ích chung nhÆ°ng có thiệt hại xảy ra...

TrÆ°á»›c mắt, có má»™t số việc cần làm để cán bá»™ đỡ "bệnh" sợ trách nhiệm: Thứ nhất, tiếp tục phân cấp, phân quyền cụ thể, rõ ràng xem cấp nào được phép làm gì. Thứ hai, cần minh bạch trách nhiệm. Thứ ba, phải có cÆ¡ chế bảo vệ cán bá»™ làm Ä‘úng vì lợi ích chung.

Cấp ủy đảng các cấp cần đồng hành vá»›i Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™, cần xây dá»±ng cÆ¡ chế để xin ý kiến nhanh đối vá»›i tập thể cấp ủy, xin ý kiến nhanh cấp trên đối vá»›i những vấn đề má»›i phát sinh mà chÆ°a có thông lệ, chÆ°a có hÆ°á»›ng dẫn pháp luật để giải quyết. Nếu vấn đề gì có thể vận dụng ngay thì giải quyết ngay. Vấn đề gì quá lá»›n, vượt thẩm quyền cho phép, cần phải sá»­a luật, sá»­a quy định thì cần có cÆ¡ chế đề xuất để sá»›m Ä‘iều chỉnh, tránh vì chậm trá»…, trì trệ mà gây nguy hại cho việc chung. 

 Thời gian qua, công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát được đề cao trong việc phát hiện những sai phạm của quá trình thá»±c thi công vụ. Điều này là rất cần thiết để bảo đảm pháp luật của Nhà nÆ°á»›c, ká»· luật của Đảng được thá»±c hiện nghiêm minh. Tuy nhiên, có lẽ nên xác định rằng, kiểm tra, giám sát không phải để cứ chăm chăm vào việc phát hiện sai phạm, xá»­ lý cán bá»™, gây những căng thẳng và áp lá»±c không cần thiết cho Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™; mà qua công tác kiểm tra, giám sát cần phát hiện những vÆ°á»›ng mắc, khó khăn khách quan, từ Ä‘ó đồng hành, giúp đỡ Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™, đề xuất lên cấp trên những giải pháp để giúp cán bá»™ thá»±c hiện tốt hÆ¡n nhiệm vụ, tránh được những rủi ro pháp luật.

Suy cho cùng thì các biện pháp quản lý cÅ©ng nhằm để hệ thống chính trị, hệ thống hành chính thá»±c hiện tốt hÆ¡n nhiệm vụ của mình. Do Ä‘ó, tăng cường năng lá»±c thá»±c thi thì phải tạo ra má»™t môi trường quản lý mà trong Ä‘ó ká»· luật nghiêm minh và đổi má»›i, sáng tạo không đối lập nhau, hay nói cách khác, ká»· luật nghiêm minh không làm triệt tiêu sá»± sáng tạo. Để từ Ä‘ó, cán bá»™ thá»±c sá»± vững tin rằng khi dám nghÄ©, dám làm, đổi má»›i, sáng tạo vì lợi ích chung sẽ được tổ chức và pháp luật bảo vệ.

Ká»· luật nghiêm minh là nền tảng của bá»™ máy, tuy nhiên nếu thiếu cÆ¡ chế bảo vệ người dám nghÄ©, dám làm vì lợi ích chung thì ká»· luật có thể vô tình làm triệt tiêu Ä‘á»™ng lá»±c hành Ä‘á»™ng.

NHÓM PHÓNG VIÊN/Báo QĐND

https://www.qdnd.vn/phong-chong-tu-dien-bien-tu-chuyen-hoa/thuc-thi-nghi-quyet-thuoc-do-quyet-dinh-nang-luc-lanh-dao-bai-4-ky-luat-nghiem-nhung-khong-triet-tieu-dong-luc-hanh-dong-1033551