Äá»“ng chí Tạ Văn Hạ. 

Vì sao bệnh hình thức vẫn tồn tại dai dẳng trong hệ thống chính trị? Làm gì để khắc phục thá»±c trạng nhức nhối Ä‘ó? Để làm rõ vấn đề này, phóng viên Ä‘ã có cuá»™c trao đổi vá»›i đồng chí Tạ Văn Hạ, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã há»™i của Quốc há»™i.

Bệnh hình thức tồn tại dai dẳng làm suy giảm niềm tin của dân vào bá»™ máy công quyền

Phóng viên (PV): Theo đồng chí, vì sao Đảng ta ban hành Kết luận 226 về việc chấn chỉnh lề lối làm việc trong hệ thống chính trị vào thời Ä‘iểm hiện nay?

Đồng chí Tạ Văn Hạ: Sau khi thá»±c hiện mô hình chính quyền địa phÆ°Æ¡ng hai cấp, chúng ta có rất nhiều việc phải làm. Muốn cho bá»™ máy vận hành thông suốt theo mô hình má»›i thì cùng vá»›i đổi má»›i tÆ° duy, việc đổi má»›i lề lối, tác phong làm việc của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền và Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™, đảng viên, công chức nhằm làm chuyển biến căn bản cả về nhận thức và việc làm, thái Ä‘á»™ và hành vi, tÆ° tưởng và hành Ä‘á»™ng, qua Ä‘ó thá»±c hiện quyết tâm chính trị của Đảng ta là chuyển mạnh từ nói sang làm, từ ban hành nghị quyết sang thá»±c thi nghị quyết, để bảo đảm cho nghị quyết của Đảng thá»±c sá»± Ä‘i vào cuá»™c sống.

Mặt khác, khi tình hình Ä‘ã thay đổi hằng ngày, hằng giờ mà chúng ta vẫn còn bám vào cái cÅ©, làm việc theo lối cÅ©, lối mòn thì mọi chủ trÆ°Æ¡ng, chính sách dù Ä‘úng đến mấy cÅ©ng khó đạt hiệu quả nhÆ° mong muốn của Đảng đề ra.

Tôi cÅ©ng được biết, trÆ°á»›c khi ban hành Kết luận 226, Ban Bí thÆ° Ä‘ã dá»±a trên cÆ¡ sở báo cáo khảo sát tình hình thá»±c tế ở nhiều nÆ¡i, nhất là căn cứ vào Đề án chấn chỉnh lề lối làm việc; phòng, chống hình thức, lãng phí và chuẩn hóa các hoạt Ä‘á»™ng trong hệ thống chính trị do Văn phòng Trung Æ°Æ¡ng Đảng chuẩn bị.
PV: Tại sao Kết luận 226 nhấn mạnh đến việc phải chấn chỉnh lề lối làm việc để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt Ä‘á»™ng của hệ thống chính trị?

Đồng chí Tạ Văn Hạ: Kết luận 226 Ä‘ã nhìn thẳng vào sá»± thật, nêu ra hai vấn đề nhức nhối, tồn tại dai dẳng nhiều năm qua là công tác ban hành văn bản và công tác tổ chức các há»™i nghị. Đây là những vấn đề tưởng nhÆ° rất quen thuá»™c nhÆ°ng lại tác Ä‘á»™ng trá»±c tiếp đến hiệu quả hoạt Ä‘á»™ng của bá»™ máy và chất lượng phục vụ nhân dân.

Văn bản là công cụ Ä‘iều hành, phản ánh chất lượng, phÆ°Æ¡ng pháp làm việc của cán bá»™, công chức, của các cÆ¡ quan chức năng và người có thẩm quyền. Hiện nay, công tác ban hành văn bản ở nÆ°á»›c ta Ä‘ang tồn tại nhược Ä‘iểm là chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, không Ä‘úng thẩm quyền, không thật sá»± cần thiết, thậm chí có khi cài cắm lợi ích nhóm để tham nhÅ©ng chính sách. Khi việc ban hành văn bản không nhằm đến tác dụng, hiệu quả thá»±c sá»± thì không chỉ tích tụ thành “núi” văn bản mà còn rÆ¡i vào bệnh hình thức, lãng phí.

Trong khi Ä‘ó vẫn tồn tại tình trạng tổ chức há»™i nghị, họp hành tràn lan, ná»™i dung trùng lặp, thời gian kéo dài, thành phần tham dá»± Ä‘ông nhÆ°ng chÆ°a cần thiết; có những cuá»™c họp thiên về báo cáo, người ngồi dá»± phải nghe lại những ná»™i dung Ä‘ã có trong văn bản.

Việc nhấn mạnh chấn chỉnh lề lối làm việc không chỉ là khắc phục hạn chế trÆ°á»›c mắt mà còn là Ä‘á»™ng lá»±c quan trọng để củng cố, nâng tầm hiệu lá»±c, hiệu quả hoạt Ä‘á»™ng của hệ thống chính trị, góp phần thá»±c hiện thắng lợi các nghị quyết của Đảng, phục vụ mục tiêu phát triển đất nÆ°á»›c nhanh và bền vững.

PV: Theo đồng chí, gốc rá»… của bệnh hình thức nhìn từ công tác ban hành văn bản và tổ chức họp hành xuất phát từ Ä‘âu?

Đồng chí Tạ Văn Hạ: Bệnh hình thức trong hoạt Ä‘á»™ng của hệ thống chính trị tồn tại dai dẳng nhiều năm qua, nhìn thẳng vào thá»±c tế có thể thấy nhiều nguyên nhân.

Về khách quan, trÆ°á»›c hết là do khối lượng công việc của hệ thống chính trị ngày càng lá»›n, phạm vi quản lý ngày càng rá»™ng, nhất là trong bối cảnh chúng ta Ä‘ang đẩy mạnh quyết liệt đổi má»›i, sắp xếp lại bá»™ máy hành chính nhà nÆ°á»›c, trong khi quy trình, thủ tục ở má»™t số lÄ©nh vá»±c vẫn còn nhiều tầng nấc trung gian. Đó là căn nguyên dẫn đến tình trạng công việc bị “hành chính hóa”, nặng về thủ tục, giấy tờ, báo cáo. Bên cạnh Ä‘ó, cÆ¡ chế phối hợp giữa các cÆ¡ quan trong má»™t số trường hợp còn chồng chéo, dẫn tá»›i phải tổ chức nhiều cuá»™c họp để trao đổi, xin ý kiến, làm cho há»™i họp trở thành má»™t khâu quen thuá»™c trong quy trình xá»­ lý công việc.

NhÆ°ng theo tôi, nguyên nhân chủ quan Ä‘áng lÆ°u ý hÆ¡n. Nhiều nÆ¡i trong bá»™ máy công quyền vẫn còn tÆ° duy làm việc theo lối cÅ©, coi trọng hình thức, nặng về quy trình mà chÆ°a thật sá»± đặt hiệu quả công việc lên hàng đầu. Có khi việc tổ chức há»™i nghị, cuá»™c họp hay các hoạt Ä‘á»™ng mang tính nghi thức được xem nhÆ° má»™t cách thể hiện sá»± “đầy đủ, sang trọng” trong lãnh đạo quản lý, trong khi ná»™i dung thá»±c chất lại chÆ°a được quan tâm chu Ä‘áo.

Hoàn thiện thể chế, tăng cường ká»· luật công vụ và cá thể hóa trách nhiệm

PV: Chấn chỉnh lề lối làm việc không phải là vấn đề má»›i. Cách nay gần 8 thập ká»·, trong “ThÆ° gá»­i các đồng chí Bắc Bá»™” ngày 1-3-1947, Bác Hồ phê phán nghiêm khắc bệnh ham chuá»™ng hình thức, phô trÆ°Æ¡ng, làm việc lối bàn giấy. Nếu không quyết liệt khắc phục, loại bỏ bệnh hình thức trong hệ thống chính trị sẽ dẫn đến những hệ lụy gì?

Đồng chí Tạ Văn Hạ: Có thể khẳng định, Bác Hồ là người đầu tiên phát hiện và phê bình rất sá»›m, rất sâu sắc những căn bệnh trong bá»™ máy công quyền nhÆ° tác phong quan liêu, phô trÆ°Æ¡ng, hình thức.

Gần 80 năm trôi qua, tình hình cách mạng, thế giá»›i và đất nÆ°á»›c Ä‘ã có nhiều thay đổi, nhÆ°ng thá»±c tế hiện nay, nhiều biểu hiện của bệnh hình thức vẫn còn tồn tại ở nhiều nÆ¡i trong bá»™ máy công quyền. Nếu bệnh hình thức không được chấn chỉnh kịp thời, quyết liệt thì hệ quả nhãn tiền là làm giảm hiệu lá»±c, hiệu quả hoạt Ä‘á»™ng của bá»™ máy. Khi công việc bị cuốn vào các thủ tục, há»™i họp hay báo cáo mang tính hình thức, cán bá»™ sẽ có ít thời gian hÆ¡n cho những nhiệm vụ cốt lõi nhÆ° nghiên cứu chính sách, xá»­ lý công việc thá»±c tiá»…n hay Ä‘i cÆ¡ sở bám nắm tình hình, giải quyết công việc cho dân, doanh nghiệp.

Hệ quả tiếp theo là cÆ¡ chế vận hành, chất lượng quyết sách và năng lá»±c quản trị sẽ bị suy giảm, thậm chí tắc nghẽn. Nếu thông tin phản ánh từ cÆ¡ sở không đầy đủ, nếu những vấn đề thá»±c tiá»…n không được thảo luận thẳng thắn mà chỉ dừng ở các báo cáo mang tính tổng hợp thì rất khó để ban hành những chính sách thật sá»± mang hÆ¡i thở sinh Ä‘á»™ng của cuá»™c sống. Nguy hại hÆ¡n, nếu hoạt Ä‘á»™ng của bá»™ máy nặng về hình thức thì khoảng cách giữa chính sách và đời sống sẽ ngày càng lá»›n, từ Ä‘ó làm suy giảm niềm tin của người dân đối vá»›i bá»™ máy công quyền.

Vì vậy, việc Ban Bí thÆ° ban hành Kết luận 226 để chấn chỉnh lề lối làm việc có ý nghÄ©a rất quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Cốt lõi của việc kết luận này là xây dá»±ng văn hóa làm việc thá»±c chất, đề cao trách nhiệm cá nhân, lấy hiệu quả việc công là trên hết, trÆ°á»›c hết. 

PV: Trong bối cảnh chính trị-xã há»™i hiện nay, việc khắc phục, đẩy lùi bệnh hình thức trong hệ thống chính trị nói chung, trong lề lối, tác phong làm việc của cán bá»™, công chức nói riêng phải được coi là mệnh lệnh chính trị và cam kết văn hóa công vụ. Để hiện thá»±c hóa Ä‘iều này, chúng ta cần chú trọng những vấn đề gì? 

Đồng chí Tạ Văn Hạ: Nói đến bệnh hình thức thì không thể giải quyết ngày má»™t ngày hai là xong, vì nó có căn nguyên sâu xa từ tâm lý, truyền thống văn hóa của dân tá»™c tích tụ từ hàng nghìn năm qua vào từng con người, từng tổ chức trong hệ thống chính trị. Do Ä‘ó, cùng vá»›i việc đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, nâng cao ý thức chính trị cho Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™, đảng viên, công chức, chúng ta phải thá»±c hiện đồng bá»™ các giải pháp về thể chế, ká»· luật công vụ và cá thể hóa trách nhiệm cá nhân.

Kết luận 226 chỉ là bÆ°á»›c đầu, chúng ta cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về quy trình xá»­ lý công việc theo hÆ°á»›ng tinh gọn, rõ trách nhiệm, giảm các khâu trung gian không cần thiết. Má»—i nhiệm vụ cần xác định rõ cÆ¡ quan chủ trì, người chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành. Khi quy trình rõ ràng và minh bạch thì sẽ hạn chế được tình trạng ban hành nhiều văn bản, tổ chức nhiều cuá»™c họp không cần thiết.

Cùng vá»›i Ä‘ó, cần đổi má»›i mạnh mẽ cÆ¡ chế Ä‘ánh giá cán bá»™, công chức, chuyển từ cách Ä‘ánh giá nặng về thủ tục sang Ä‘ánh giá dá»±a trên kết quả công việc và hiệu quả phục vụ nhân dân. Khi kết quả thá»±c chất trở thành tiêu chí quan trọng nhất thì những biểu hiện hình thức sẽ giảm dần. Chúng ta cần quán triệt và thá»±c hiện nghiêm túc chỉ đạo của Tổng Bí thÆ°, Chủ tịch nÆ°á»›c Tô Lâm: Phải thay đổi thÆ°á»›c Ä‘o Ä‘ánh giá. Không thể tiếp tục lấy Ä‘á»™ dày của báo cáo hay số lượng cuá»™c họp làm căn cứ chủ yếu để Ä‘ánh giá mức Ä‘á»™ hoàn thành nhiệm vụ. Đánh giá má»™t tổ chức, má»™t cán bá»™ phải nhìn vào sản phẩm phát triển cụ thể, vào tiến Ä‘á»™ công việc, vào hiệu quả xã há»™i, vào mức Ä‘á»™ hài lòng của người dân và doanh nghiệp.

Má»™t vấn đề phải đặc biệt coi trọng là tăng cường ká»· luật, ká»· cÆ°Æ¡ng hành chính và đề cao trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu. Người đứng đầu cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị phải gÆ°Æ¡ng mẫu trong đổi má»›i lề lối làm việc, hạn chế há»™i họp không cần thiết, tập trung vào giải quyết công việc cụ thể. Đồng thời, cần có cÆ¡ chế kiểm tra, giám sát việc thá»±c hiện để kịp thời chấn chỉnh những biểu hiện hình thức trong hoạt Ä‘á»™ng công vụ.

Hiện nay, khi các hệ thống thông tin, dữ liệu và quy trình xá»­ lý công việc được số hóa, nhiều ná»™i dung trao đổi có thể thá»±c hiện trên môi trường Ä‘iện tá»­, qua Ä‘ó giảm Ä‘áng kể những cuá»™c họp mang tính thủ tục.

PV: Trân trọng cảm Æ¡n đồng chí!

Theo Nhóm phóng viên Văn hóa (thá»±c hiện)/Báo QĐND

https://www.qdnd.vn/phong-chong-tu-dien-bien-tu-chuyen-hoa/chan-chinh-tinh-trang-boi-thuc-van-ban-hoi-hop-va-benh-hinh-thuc-trong-he-thong-chinh-tri-bai-3-dao-tan-goc-troc-tan-re-benh-hinh-thuc-de-cai-thien-le-loi-lam-viec-tiep-theo-va-het-1035630