Tiếng Việt Ä‘ang “vẩn đục”

Há»™i thảo do Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) phối hợp vá»›i Há»™i Ngôn ngữ học Việt Nam, Há»™i Nhà báo Việt Nam tổ chức nhân dịp ká»· niệm 50 năm Thủ tÆ°á»›ng Phạm Văn Đồng phát Ä‘á»™ng phong trào “Giữ gìn sá»± trong sáng của tiếng Việt” (1966- 2016). Lãnh đạo VOV cÅ©ng khẳng định há»™i thảo khoa học lần này được coi là há»™i nghị toàn quốc lần thứ 3, sau hai há»™i nghị về “Giữ gìn sá»± trong sáng của tiếng Việt” tổ chức năm 1966 và 1979, đồng thời tập trung nhiều hÆ¡n cho việc sá»­ dụng tiếng Việt ở lÄ©nh vá»±c thông tin đại chúng.

Phát biểu tại há»™i thảo, Phó Thủ tÆ°á»›ng VÅ© Đức Đam cho rằng thá»±c tế hiện nay ngoài xã há»™i, trên các diá»…n Ä‘àn, trong má»™t số tài liệu, báo cáo, trên các ấn phẩm thông tin đại chúng, kể cả trong sách giáo khoa có nhiều biểu hiện thiếu chuẩn má»±c trong sá»­ dụng tiếng Việt, quá dá»… dãi trong phát triển, làm má»›i tiếng Việt. Hiện tượng lạm dụng, sá»­ dụng ngôn từ, từ tiếng nÆ°á»›c ngoài Ä‘ang ngày càng nhiều. Đáng báo Ä‘á»™ng là không có nhiều, không có đủ sá»± phân tích, nhắc nhở, phê phán những biểu hiện Ä‘ó.

Phó Thủ tÆ°á»›ng nhấn mạnh: "Tôi nghÄ© rằng các nhà báo cần phải thấm thía vai trò và trách nhiệm trong việc gìn giữ sá»± trong sáng của tiếng Việt vì má»—i má»™t phát ngôn, má»—i câu văn của nhà báo có tính định hÆ°á»›ng, lan tỏa sâu rá»™ng trong xã há»™i và rất nhanh trên cá»™ng đồng mạng".

Tham dá»± há»™i thảo có rất nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu ngôn ngữ, nhà quản lý, lãnh đạo và phóng viên các cÆ¡ quan báo chí. HÆ¡n 230 tham luận được gá»­i tá»›i há»™i thảo Ä‘ã Ä‘ánh giá, nhìn nhận, nêu quan Ä‘iểm về việc giữ gìn sá»± trong sáng của tiếng Việt trên các phÆ°Æ¡ng tiện thông tin đại chúng hiện nay.

Trong khuôn khổ há»™i thảo có 3 phòng thảo luận nhóm về: Những vấn đề chung trong việc giữ gìn sá»± trong sáng của tiếng Việt; Tiếng Việt trên sóng phát thanh, truyền hình; Tiếng Việt trên báo Việt (báo giấy, báo Ä‘iện tá»­). Những vấn đề bất cập, lệch lạc, yếu kém của việc dùng tiếng Việt trên truyền thông Ä‘ã được Ä‘Æ°a ra nhÆ°: Cách viết, cách nói, cách truyền đạt chÆ°a thật Ä‘úng, chÆ°a thật chuẩn (cách dùng từ, đặt câu, cách sá»­ dụng các nghi thức lời nói, cách thể hiện văn bản và thể hiện thông Ä‘iệp truyền thông bằng văn bản và tiếng nói, vấn đề phÆ°Æ¡ng ngữ trên truyền thông đại chúng, chính tả và chuẩn chính tả, việc xá»­ lý tên nÆ°á»›c ngoài trên báo chí và đặc biệt trên sóng phát thanh, truyền hình; Cách sá»­ dụng ngôn ngữ trong việc đặt tít, rút tít, trình bày ma-két, thiết kế và giao diện báo Ä‘iện tá»­…; Việc giữ gìn bản sắc tiếng Việt qua truyền thông trong bối cảnh toàn cầu hóa vá»›i trào lÆ°u tiếng Anh Ä‘ang thâm nhập mạnh mẽ ở mọi lÄ©nh vá»±c…

Cần xây dá»±ng bá»™ Luật ngôn ngữ Tiếng Việt

CÅ©ng tại há»™i thảo, nhiều kiến nghị Ä‘ã được Ä‘Æ°a ra để tìm giải pháp hiệu quả nhất nhằm “gạn đục khÆ¡i trong” lại tiếng Việt. Phần Ä‘ông ý kiến cho rằng rất cần xây dá»±ng má»™t bá»™ Luật ngôn ngữ tiếng Việt để quản lý và có cÆ¡ sở xá»­ phạt các trường hợp nói sai, viết sai.

“Thế giá»›i có hÆ¡n má»™t nghìn bá»™ luật ngôn ngữ, thậm chí có những quốc gia ban hành nhiều luật ngôn ngữ để quản lý. Việt Nam nghìn năm văn hiến thì chÆ°a có gì. Ở ta hiện nay, tiếng Việt là ngôn ngữ quốc gia. Giữ gìn sá»± trong sáng của tiếng Việt, bảo tồn văn hóa dân tá»™c là Ä‘òi hỏi quốc dân. Định hÆ°á»›ng phát triển cÅ©ng nhÆ° tác Ä‘á»™ng ngoại lai Ä‘ã rõ, vấn đề là thể hiện thành văn bản pháp quy”- Nhà báo Phan Quang, nguyên TGĐ VOV nhấn mạnh. 

Ông cÅ©ng cho rằng cần rà soát việc dùng tiếng Việt trong các văn bản lập pháp, hành pháp của các cÆ¡ quan công quyền, dịch vụ, xã há»™i… xem Ä‘ã chuẩn má»±c hay chÆ°a, bởi những khiếm khuyết về ngôn từ, cấu trúc câu văn má»™t khi Ä‘ã được lÆ°u hành qua các văn bản công quyền thì rồi sẽ sá»›m phổ cập trong dân gian, thậm chí số Ä‘ông sẽ nghÄ© rằng phải viết theo cách ấy má»›i Ä‘úng ngôn ngữ chính thống.

Đồng ý vá»›i quan Ä‘iểm trên, nhà báo Hồ Quang Lợi (Phó chủ tịch Há»™i Nhà báo Việt Nam) cÅ©ng cho rằng cần phải có các bá»™ quy chuẩn, chuẩn má»±c ngôn ngữ dành riêng cho báo chí. “Tôi đề nghị sẽ không trao giải báo chí quốc gia hoặc các giải báo chí của ngành cho các tác phẩm không đạt chuẩn ngôn ngữ tiếng Việt, dù cho ná»™i dung có hay thế nào. Các cÆ¡ quan báo chí cần phải Ä‘i đầu làm gÆ°Æ¡ng và phối hợp chặt chẽ vá»›i các cÆ¡ quan ngôn ngữ, mở các lá»›p bồi dưỡng nghiệp vụ ngôn ngữ cho phóng viên”- đại diện Há»™i Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh.

“Rất cần luật nhÆ°ng luật thì cứ Ä‘à này không biết bao giờ má»›i có. Nên chúng ta cứ chuẩn hóa tiếng Việt từng bÆ°á»›c, trÆ°á»›c hết là ở các cÆ¡ quan báo chí, truyền thông rồi các trường học, cÆ¡ quan Ä‘oàn thể… Việc chuẩn hóa không nên Ä‘óng khung mà phải chuẩn hóa từng giai Ä‘oạn, phù hợp vá»›i tình hình đất nÆ°á»›c”- GS.TS Nguyá»…n Văn Khang (Viện Ngôn ngữ học Việt Nam) Ä‘óng góp quan Ä‘iểm.

GS.TS Nguyá»…n Văn Hiệp (Viện Ngôn ngữ học Việt Nam) còn kiến nghị nên có “Ngày Ngôn ngữ Việt Nam” để tôn vinh tiếng Việt và các ngôn ngữ dân tá»™c anh em trên cả nÆ°á»›c.

Các chuyên gia cÅ©ng phân tích rằng trong quá trình phát triển, việc tiếp thu thành tá»±u của văn minh nhân loại hay việc mượn tiếng nÆ°á»›c ngoài để làm cho tiếng Việt đầy đủ hÆ¡n là yêu cầu khách quan, tuy nhiên, sá»± tiếp thu phải có chọn lọc và không Ä‘ánh mất bản sắc. 

Nhà báo Phan Quang, nguyên TGĐ VOV:

Thế giá»›i có hÆ¡n má»™t nghìn bá»™ luật ngôn ngữ, thậm chí có những quốc gia ban hành nhiều luật ngôn ngữ để quản lý. Việt Nam nghìn năm văn hiến thì chÆ°a có gì. Định hÆ°á»›ng phát triển cÅ©ng nhÆ° tác Ä‘á»™ng ngoại lai Ä‘ã rõ, vấn đề là thể hiện thành văn bản pháp quy.

GS.TS Nguyá»…n Văn Hiệp (Viện Ngôn ngữ học Việt Nam):

Nên có “Ngày Ngôn ngữ Việt Nam” để tôn vinh tiếng Việt và các ngôn ngữ dân tá»™c anh em trên cả nÆ°á»›c.

Theo Báo Tiền Phong Ä‘iện tá»­