Đoàn thanh niên phường Hạc Thành tuyên truyền trên không gian mạng giúp người dân nhận diện thông tin chính thống.

Lệch chuẩn trên không gian số

Không gian mạng Ä‘ang dần trở thành “không gian sống thứ hai" của má»—i người. Nó có tác Ä‘á»™ng mạnh mẽ đến má»—i cá nhân và đời sống xã há»™i. Theo báo cáo Digital Vietnam 2025-2026 của DataReportal, Việt Nam có khoảng 85,6 triệu người sá»­ dụng internet (84,2% dân số); khoảng 79 triệu người dùng mạng xã há»™i, chiếm 77,6% dân số.

Những con số này cho thấy internet và mạng xã há»™i Ä‘ã trở thành không gian giao tiếp, trao đổi thông tin chủ đạo của xã há»™i. Tuy nhiên, khi việc tìm kiếm, đăng tải, chia sẻ lại quá dá»… dàng. Tình trạng “thấy gì đăng nấy”, “nghe gì nói Ä‘ó” diá»…n ra phổ biến, kéo theo hệ lụy không nhỏ. Đáng lo ngại hÆ¡n, má»™t bá»™ phận người dùng còn xem mạng xã há»™i là không gian có thể phát ngôn tùy ý mà không lường hết hệ quả.

Từ thá»±c tế đời sống, không khó để nhận thấy nhiều người dùng Ä‘ang bị cuốn vào dòng chảy thông tin thiếu kiểm chứng trên mạng xã há»™i. Anh N.V.T (trú tại phường Hạc Thành) cho biết, trong quá trình sá»­ dụng internet, anh thường xuyên bắt gặp các Ä‘oạn clip, bài viết được đặt tiêu đề gây chú ý, khai thác những ná»™i dung mang tính “thời sá»±”, nhạy cảm, thu hút lượng lá»›n tÆ°Æ¡ng tác. Có lần anh Ä‘ã vá»™i vàng like, bình luận khi thấy sá»± việc bức xúc trên mạng, nhÆ°ng sau Ä‘ó anh má»›i biết ná»™i dung đăng tải không Ä‘úng bản chất sá»± việc mà được cắt ghép, thổi phồng nhằm thu hút sá»± chú ý. Anh T chia sẻ: “Từ trải nghiệm Ä‘ó, tôi Ä‘ã cẩn trọng hÆ¡n, chỉ đọc và tiếp nhận thông tin có chọn lọc, không chia sẻ khi chÆ°a kiểm chứng”.

Trên không gian mạng, không ít ná»™i dung được sản xuất theo kiểu câu view, giật gân, Ä‘ánh vào tâm lý tò mò của người xem. Những tiêu đề gây sốc, những Ä‘oạn video vá»›i lượng tÆ°Æ¡ng tác tăng nhanh, dá»… khiến người tiếp nhận mất phÆ°Æ¡ng hÆ°á»›ng, khó phân biệt thật - giả. Nhiều vụ việc tưởng chừng nhỏ trong đời sống khi Ä‘Æ°a lên mạng xã há»™i Ä‘ã bị bóp méo, đẩy thành “drama” vá»›i hàng trăm nghìn lượt tÆ°Æ¡ng tác, ảnh hưởng trá»±c tiếp đến uy tín, danh dá»± của tổ chức, cá nhân, thậm chí tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c đến tình hình an ninh trật tá»±.

Không ít trường hợp người dân vô tình hoặc cố ý đăng tải thông tin chÆ°a được kiểm chứng, thậm chí sai sá»± thật, gây hoang mang dÆ° luận. Đáng chú ý, má»™t số hành vi tưởng nhÆ° “vô hại” nhÆ°ng lại vô tình tiếp tay cho vi phạm pháp luật, tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c đến trật tá»± xã há»™i. Điển hình, má»™t trường hợp tại xã Đồng Tiến Ä‘ã đăng tải thông tin “báo chốt” lá»±c lượng cảnh sát giao thông trên mạng xã há»™i, gây ảnh hưởng đến công tác bảo đảm trật tá»± an toàn giao thông; má»™t trường hợp ở phường Nghi SÆ¡n đăng tải ná»™i dung sai sá»± thật, gây hoang mang dÆ° luận, ảnh hưởng đến uy tín của cÆ¡ quan, tổ chức trên địa bàn.

Những biểu hiện lệch chuẩn ấy không chỉ phản ánh sá»± thiếu hụt kỹ năng số, mà còn cho thấy khoảng trống trong ý thức trách nhiệm của má»™t bá»™ phận người dùng. Má»™t lời bình luận thiếu kiểm soát, má»™t thông tin chÆ°a kiểm chứng có thể nhanh chóng lan rá»™ng, gây tổn thÆ°Æ¡ng cho người trong cuá»™c và tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c đến cá»™ng đồng.

Trách nhiệm thật, chế tài thật

Thời gian qua, Công an Thanh Hóa Ä‘ã Ä‘iều tra và xá»­ phạt má»™t số trường hợp lan truyền thông tin sai sá»± thật gây hoang mang trong Nhân dân. Công an phường Nghi SÆ¡n Ä‘ã Ä‘iều tra và xá»­ phạt 7,5 triệu đồng đối vá»›i trường hợp đăng tải ná»™i dung sai sá»± thật trên facebook. Công an xã Trung Hạ Ä‘ã xá»­ phạt cá nhân cung cấp, chia sẻ thông tin sai sá»± thật, vu khống, xúc phạm danh dá»±, nhân phẩm cá nhân và uy tín của cÆ¡ quan, tổ chức.

Thá»±c tế cho thấy, các hành vi vi phạm trên môi trường số hoàn toàn có thể bị xá»­ lý theo quy định hiện hành. Cụ thể, theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP (sá»­a đổi, bổ sung tại Nghị định 14/2022/NĐ-CP) hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sá»± thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cÆ¡ quan, tổ chức, danh dá»±, nhân phẩm cá nhân bị phạt từ 10 - 20 triệu đồng đối vá»›i cá nhân; tổ chức vi phạm bị phạt từ 50 - 70 triệu đồng, đồng thời buá»™c gỡ bỏ thông tin sai lệch.

Trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng người vi phạm có thể bị xá»­ lý hình sá»± theo Bá»™ luật Hình sá»± 2015, được sá»­a đổi, bổ sung năm 2025. Cụ thể, Điều 288 quy định tá»™i Ä‘Æ°a hoặc sá»­ dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viá»…n thông bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc bị phạt tù từ 6 tháng đến 7 năm.

Song song vá»›i các chế tài xá»­ phạt, việc xây dá»±ng chuẩn má»±c ứng xá»­ trên môi trường số cÅ©ng Ä‘ang được đặc biệt quan tâm. Ngày 5/3/2026, Bá»™ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định 423/QĐ-BVHTTDL về bá»™ quy tắc ứng xá»­ văn hóa trên môi trường số. Qua Ä‘ó, định hÆ°á»›ng hành vi của người dùng theo các giá trị văn hóa, đạo đức và quy định pháp luật.

Trên cÆ¡ sở Ä‘ó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa Ä‘ã ban hành Công văn 1261/SVHTTDL-TTBCXB về việc triển khai bá»™ quy tắc ứng xá»­ văn hóa trên môi trường số nhằm xây dá»±ng không gian mạng an toàn, văn minh. Đồng thời đề nghị lồng ghép ná»™i dung bá»™ quy tắc vào các hoạt Ä‘á»™ng sinh hoạt, góp phần hình thành thói quen ứng xá»­ văn minh, có trách nhiệm trên không gian mạng.

Tại cÆ¡ sở, việc triển khai được cụ thể hóa bằng nhiều hình thức thiết thá»±c. Đoàn Thanh niên phường Hạc Thành Ä‘ã tích cá»±c tuyên truyền, phổ biến đến Ä‘oàn viên, thanh niên cách nhận diện thông tin xấu Ä‘á»™c, quy tắc ứng xá»­ văn hóa trên không gian mạng. Qua các buổi sinh hoạt, truyền thông trên nền tảng số và truyền thông trá»±c tiếp, Ä‘oàn viên thanh niên Ä‘ã nâng cao nhận thức, định hÆ°á»›ng hành vi ứng xá»­ văn minh, xây dá»±ng không gian mạng an toàn, lành mạnh.

Không gian mạng sẽ tiếp tục phát triển, len sâu vào mọi mặt của đời sống. NhÆ°ng càng “ảo” bao nhiêu, yêu cầu về trách nhiệm của người dùng lại càng “thật” bấy nhiêu. Trong bối cảnh chuyển đổi số diá»…n ra mạnh mẽ, xây dá»±ng văn hóa ứng xá»­ trên môi trường số không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mà còn là nền tảng cho má»™t xã há»™i số phát triển bền vững. Điều này không thể chỉ trông chờ vào cÆ¡ quan quản lý, mà phải bắt đầu từ ý thức của má»—i cá nhân. Bởi, má»™t cú nhấp chuá»™t có trách nhiệm, má»™t bình luận có chừng má»±c, má»™t sá»± tỉnh táo trÆ°á»›c thông tin chÆ°a kiểm chứng là “bức tường lá»­a” để xây dá»±ng môi trường mạng lành mạnh, văn minh.

Theo Bài và ảnh: Thùy Linh/Báo và PT, TH Thanh Hóa

https://baothanhhoa.vn/the-gioi-ao-trach-nhiem-that-286325.htm