Tranh của MẠNH TIẾN

Có vụ việc thì... miá»…n xét khen thưởng!

Đó là quy định rõ ràng trong quy chế, hoặc thông lệ mang tính mặc định ở nhiều cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị, địa phÆ°Æ¡ng khi xem xét TĐKT. Bất hợp lý nhất là, ngay cả khi vụ việc, khuyết Ä‘iểm và nguyên nhân do khách quan thì tập thể, cá nhân Ä‘ó cÅ©ng bị loại ngay từ đầu, không được Ä‘Æ°a vào danh sách xem xét khen thưởng.

Những năm qua, ở nhiều nÆ¡i Ä‘ã có những trường hợp nhÆ° trên. Ví dụ: Anh A là nhân viên của cÆ¡ quan Ä‘ang Ä‘i trên đường thì bị ô tô Ä‘âm vào. Dù cÆ¡ quan chức năng kết luận nguyên nhân gây tai nạn giao thông là do người lái xe ô tô cố tình vượt ẩu, lấn làn đường; người Ä‘i xe máy bị thÆ°Æ¡ng là nạn nhân; thế nhÆ°ng cả cá nhân anh A và cÆ¡ quan của anh vẫn bị loại khỏi danh sách bình xét thi Ä‘ua cuối năm vá»›i lý do có vụ việc tai nạn giao thông. Cách làm này khiến cả cÆ¡ quan của anh A không "tâm phục, khẩu phục" bởi trong năm cÆ¡ quan hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ; tai nạn giao thông thuá»™c trường hợp khách quan. Sau việc này, Ä‘iều anh A cảm thấy buồn nhất không phải vì mình bị tai nạn dẫn đến chấn thÆ°Æ¡ng, mà vì thủ trưởng cÆ¡ quan thi thoảng lại ná»­a Ä‘ùa ná»­a thật trách rằng: Vì vụ tai nạn của cậu mà bao công sức của cả tập thể bị đổ xuống sông, xuống bể.

Thá»±c tế, má»—i khi ở các cÆ¡ quan, Ä‘Æ¡n vị, địa phÆ°Æ¡ng (nhất là cấp cÆ¡ sở) có vụ tai nạn giao thông hay vi phạm ká»· luật, Ä‘Æ¡n thÆ° khiếu nại, tố cáo... dù chÆ°a biết Ä‘úng-sai thế nào thì cả tập thể đều than vãn vì bị coi nhÆ° Ä‘ã “có án”, thành tích của cả năm “mất trắng”. Tâm lý “đằng nào cÅ©ng không được khen thưởng” làm cho nhiều người buông xuôi, mất Ä‘á»™ng lá»±c phấn đấu; thủ trưởng thường cáu giận, trách mắng nhân viên khiến không khí cÆ¡ quan nặng nề và người trá»±c tiếp liên quan đến vụ việc dá»… chán chường, tiêu cá»±c.

Má»™t khuyết Ä‘iểm... xóa hết thành tích cả quá trình (?)

Thổi phồng khuyết Ä‘iểm vá»›i cách nhìn phiến diện cÅ©ng là “căn bệnh” không phải hiếm, khiến không ít tập thể, cá nhân vốn có bề dày thành tích và sá»± cống hiến cảm thấy bị oan ức, bị xúc phạm, làm nảy sinh sá»± bức xúc, tiêu cá»±c.

Thá»±c tế có những tập thể, cá nhân nhiều năm liền ná»— lá»±c phấn đấu, đạt kết quả cao trong công việc, được cấp trên và mọi người ghi nhận. Thế nhÆ°ng, khi không may mắc khuyết Ä‘iểm, dù chỉ do sÆ¡ suất, không phải lá»—i cố ý vẫn bị thổi phồng khuyết Ä‘iểm lên, bị coi nhÆ° là “tá»™i đồ”. Việc xem xét sá»± việc theo kiểu thổi phồng, quy chụp, thiếu khách quan, toàn diện, lịch sá»­, cụ thể sẽ đẩy tập thể, cá nhân vốn rất tốt... vào “ngõ cụt”. Đây là má»™t trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến sá»± chán nản, người thiếu bản lÄ©nh sẽ bất mãn, thậm chí “tá»± diá»…n biến”, “tá»± chuyển hóa”.

Bên cạnh Ä‘ó, việc xem xét, Ä‘ánh giá theo kiểu “má»™t khuyết Ä‘iểm xóa hết các thành tích cả quá trình” còn tạo ra bệnh giấu khuyết Ä‘iểm và tâm lý an phận thủ thường, tÆ° tưởng “an toàn”, né làm việc khó, việc má»›i, bởi không muốn rÆ¡i vào cảnh “ôm rÆ¡m rặm bụng”. Thá»±c trạng nhiều tập thể che giấu khuyết Ä‘iểm và má»™t bá»™ phận cán bá»™, đảng viên có biểu hiện “nín thở chờ thời”, hoặc cả tập thể làm việc ở mức bình thường, không có gì nổi bật nhÆ°ng vẫn được khen thưởng chỉ vì các Ä‘Æ¡n vị khác bị loại do sÆ¡ suất để xảy ra vụ việc không nghiêm trọng (nguyên nhân khách quan) làm nhiều người không khỏi trăn trở trÆ°á»›c sá»± bất hợp lý của quy chế, thông lệ bình xét TĐKT và Ä‘ánh giá các tập thể, cá nhân.

Rất cần công, tá»™i phân minh

Khách quan, toàn diện, lịch sá»­, cụ thể và phát triển là yêu cầu có tính nguyên tắc của Chủ nghÄ©a Mác-Lênin khi xem xét mọi sá»± vật, hiện tượng, vấn đề. Về việc này, Chủ tịch Hồ Chí Minh cÅ©ng nhiều lần căn dặn: Trong Ä‘ánh giá và phê bình phải thấy cả Æ°u Ä‘iểm và khuyết Ä‘iểm; phê bình việc chứ không phê bình người; mục Ä‘ích của phê bình là giúp nhau sá»­a chữa khuyết Ä‘iểm và tiến bá»™; công tác TĐKT phải Ä‘úng người, Ä‘úng việc, bảo đảm chính xác, công bằng, kịp thời và có tác dụng giáo dục...

Nói tóm lại, khi xem xét, Ä‘ánh giá mọi vấn đề, nhất là khi Ä‘ánh giá kết quả hoàn thành nhiệm vụ, bình xét TĐKT và xem xét xá»­ lý vụ việc vi phạm đối vá»›i các tập thể, cá nhân thì cần phải làm cho cả đối tượng Ä‘ó cÅ©ng nhÆ° những người xung quanh nhận rõ sá»± có lý, có tình và “tâm phục, khẩu phục” bởi hiểu rằng Ä‘ây là quyết định hoàn toàn Ä‘úng đắn.

Chúng ta cần khẳng định: Mọi sai phạm đều phải được xá»­ lý nghiêm minh. NhÆ°ng xá»­ lý nghiêm minh không đồng nghÄ©a vá»›i máy móc, cá»±c Ä‘oan, phạt nặng hÆ¡n mức cần thiết, mà phải dá»±a trên sá»± Ä‘ánh giá khách quan, toàn diện, lịch sá»­, cụ thể để bảo đảm sá»± công bằng, mang tính nhân văn. Tất nhiên không được mượn cá»› nhân văn để xuê xoa, dá»… dãi và không lấy công để xóa tá»™i; nhÆ°ng cÅ©ng không được lấy má»™t lá»—i để xóa sạch cả quá trình phấn đấu, không tạo cÆ¡ há»™i phát triển, tiến bá»™.

Muốn tháo gỡ những bất hợp lý nêu trên, nên chăng, quy chế TĐKT cần quy định rõ Ä‘iểm thưởng, Ä‘iểm phạt, mức trừ Ä‘iểm lá»—i do chủ quan, khách quan... để bảo đảm sá»± công bằng; tránh tình trạng chỉ má»™t sÆ¡ suất, khuyết Ä‘iểm do nguyên nhân khách quan mà bị xóa hết bề dày thành tích?

Nên chăng, khi tập thể, cá nhân có sai lầm, khuyết Ä‘iểm, để xảy ra vụ việc thì các cán bá»™ và cÆ¡ quan có thẩm quyền phải nhìn nhận toàn diện cả quá trình, tính hết yếu tố chủ quan, khách quan, nguyên nhân, hoàn cảnh cụ thể và Ä‘á»™ng cÆ¡, các yếu tố tác Ä‘á»™ng, thái Ä‘á»™ thành khẩn, quyết tâm khắc phục... để không Ä‘ánh giá sai; tránh kiểu phiến diện chỉ thấy khuyết Ä‘iểm hoặc thổi phồng vi phạm, làm cho đối tượng buông xuôi, bất mãn?  

Cá nhân hay tập thể mắc lá»—i mà được xá»­ lý Ä‘úng quy định, thấu tình, đạt lý thì sẽ “tâm phục, khẩu phục” và có niềm tin, quyết tâm phấn đấu khắc phục lá»—i lầm. NhÆ°ng nếu bị đối xá»­ bất công, sá»± cố gắng không được ghi nhận thì họ sẽ thất vọng, mất niềm tin, chán nản. Người có trạng thái tâm lý tiêu cá»±c này rất dá»… bị những đối tượng có quan Ä‘iểm sai trái, thù địch tác Ä‘á»™ng, lôi kéo. Đây chính là Ä‘iều cần hết sức cảnh giác.

Vậy nên các cÆ¡ quan chức năng và cán bá»™ có thẩm quyền phải thấu triệt quan Ä‘iểm: Phòng, chống “tá»± diá»…n biến”, “tá»± chuyển hóa” không chỉ là đấu tranh vá»›i những luận Ä‘iệu xuyên tạc, phản Ä‘á»™ng từ bên ngoài mà còn phải chủ Ä‘á»™ng bịt những “kẽ hở” từ bên trong. Chỉ cần má»™t quyết định sai lầm, thiếu khách quan của tổ chức đối vá»›i má»™t cá nhân cÅ©ng tác Ä‘á»™ng tiêu cá»±c đến tâm lý, tÆ° tưởng của cả tập thể và những người biết chuyện.

Chúng ta không thể yêu cầu cán bá»™, đảng viên, quần chúng giữ vững niềm tin nhÆ°ng lại để những cách ứng xá»­ thiếu khách quan và công bằng làm tổn thÆ°Æ¡ng niềm tin ấy. Vì vậy, việc quán triệt và thá»±c hiện xem xét, Ä‘ánh giá, xá»­ lý các sá»± việc bảo đảm thật sá»± khách quan, toàn diện, lịch sá»­, cụ thể và phát triển để mọi người “tâm phục, khẩu phục” là vô cùng quan trọng. Đó chính là phÆ°Æ¡ng cách giữ thế trận ná»™i bá»™ vững chắc để ngăn ngừa tÆ° tưởng tiêu cá»±c từ bên trong, là biện pháp hàng đầu để giữ vững niềm tin, củng cố Ä‘oàn kết và chủ Ä‘á»™ng phòng ngừa “tá»± diá»…n biến”, “tá»± chuyển hóa” từ sá»›m, từ xa, không để các thế lá»±c thù địch lợi dụng lôi kéo, kích Ä‘á»™ng chống phá.