Không gian số Ä‘ang mở rá»™ng biên Ä‘á»™ hoạt Ä‘á»™ng của báo chí, từ xuất bản Ä‘a nền tảng, Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện đến kết nối trá»±c tiếp vá»›i công chúng và phát triển những sản phẩm, giá trị má»›i. Ảnh: AI.

Không gian số Ä‘ang định hình lại báo chí

Văn kiện Đại há»™i XIV của Đảng xác định rõ định hÆ°á»›ng: “Trong thời gian tá»›i, cần tập trung tạo bÆ°á»›c Ä‘á»™t phá Ä‘i đầu về chuyển đổi số trong công tác truyền thông, bảo đảm nền Báo chí Cách mạng hoạt Ä‘á»™ng chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, thật sá»± phục vụ lợi ích của Tổ quốc và Nhân dân”.

Theo PGS.TS Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Báo chí Cách mạng Việt Nam là công cụ tÆ° tưởng sắc bén của Đảng, là cầu nối gắn bó mật thiết giữa Đảng vá»›i Nhân dân, đồng thời là Ä‘iểm tá»±a tinh thần của xã há»™i. Trong bối cảnh cuá»™c cách mạng công nghiệp lần thứ tÆ° và tiến trình chuyển đổi số quốc gia Ä‘ang diá»…n ra mạnh mẽ, lÄ©nh vá»±c báo chí, xuất bản, truyền thông cÅ©ng Ä‘ang chứng kiến sá»± tái định hình sâu sắc của lá»±c lượng sản xuất.

“Không gian truyền thống Ä‘ang dịch chuyển mạnh mẽ sang không gian số, không gian dữ liệu và không gian thuật toán”, PGS.TS Trần Quang Diệu nhận định.

Theo ông, AI và dữ liệu lá»›n hiện nay không còn chỉ là những công cụ há»— trợ kỹ thuật thông thường, mà “Ä‘ang thá»±c sá»± trở thành tác nhân định hình lại toàn bá»™ quy trình sản xuất, phân phối và thụ hưởng thông tin”. Cùng vá»›i Ä‘ó, sá»± bùng nổ của các mô hình ngôn ngữ lá»›n, các nền tảng số xuyên biên giá»›i và xu hÆ°á»›ng cá nhân hóa ná»™i dung Ä‘ang tạo ra cuá»™c cạnh tranh ngày càng quyết liệt để giành sá»± chú ý của công chúng số.

Những biến đổi Ä‘ó Ä‘ang diá»…n ra trên má»™t không gian có quy mô ngày càng lá»›n, vá»›i mức Ä‘á»™ tham gia ngày càng sâu của công chúng. Việc gần 80 triệu tài khoản của người dân thường xuyên tiếp xúc vá»›i môi trường internet, theo PGS.TS Trần Quang Diệu, là má»™t thá»±c tế khách quan “Ä‘òi hỏi tÆ° duy quản trị má»›i”.

 

TÆ° duy quản trị ấy không chỉ nhằm khai thác hiệu quả các cÆ¡ há»™i phát triển mà không gian số mang lại, mà còn phải Ä‘áp ứng yêu cầu bảo vệ, định hÆ°á»›ng và làm chủ không gian truyền thông má»›i. Không gian mạng vừa là không gian phát triển rá»™ng lá»›n để Báo chí Cách mạng Việt Nam phát huy sức mạnh mềm văn hóa, vừa là má»™t trận địa cam go trong đấu tranh bảo vệ nền tảng tÆ° tưởng của Đảng. Trong môi trường ấy, báo chí phải đồng thời giữ vững bản lÄ©nh chính trị, nâng cao năng lá»±c tá»± chủ chiến lược và làm chủ công nghệ nền tảng.

“Có nhÆ° vậy, Báo chí Cách mạng Việt Nam má»›i bảo đảm giữ vững vai trò dòng chảy chủ lÆ°u, củng cố vững chắc đồng thuận xã há»™i và niềm tin sắt son của Nhân dân trong ká»· nguyên vÆ°Æ¡n mình của dân tá»™c”, PGS.TS Trần Quang Diệu nhấn mạnh.

Không gian pháp lý mở thêm dÆ° địa phát triển

Sá»± dịch chuyển của báo chí không chỉ diá»…n ra ở công nghệ hay hành vi công chúng, mà còn được thúc đẩy từ những thay đổi về chính sách, pháp luật, tạo Ä‘iều kiện để cÆ¡ quan báo chí mở rá»™ng sá»± hiện diện và phÆ°Æ¡ng thức hoạt Ä‘á»™ng trên môi trường số.

Ông Nguyá»…n Văn Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bá»™ VHTT&DL cho biết, trong môi trường số, ranh giá»›i giữa các loại hình báo chí ngày càng trở nên linh hoạt. Má»™t sản phẩm báo Ä‘iện tá»­ có thể đồng thời được đọc, nghe, xem; các chuyên mục video, media ngày càng mang những đặc Ä‘iểm của sản phẩm phát thanh, truyền hình.

Từ thá»±c tế Ä‘ó, Luật Báo chí 2025 Ä‘ã mở thêm không gian hoạt Ä‘á»™ng cho các cÆ¡ quan báo chí trên môi trường mạng. CÆ¡ quan báo chí có thể mở các kênh trên Facebook, TikTok và nhiều nền tảng khác theo cÆ¡ chế thông báo vá»›i cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c. Những ná»™i dung do cÆ¡ quan báo chí thá»±c hiện và đăng tải trên các kênh này được công nhận là sản phẩm báo chí.

Cùng vá»›i mở rá»™ng hiện diện trên các nền tảng, pháp luật cÅ©ng tạo Ä‘iều kiện để cÆ¡ quan báo chí phát triển các hoạt Ä‘á»™ng, dịch vụ trá»±c tuyến trong những lÄ©nh vá»±c nhÆ° tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế... phù hợp vá»›i quy định pháp luật.

“NhÆ° vậy, không gian phát triển của báo chí Ä‘ang được mở rá»™ng theo cả chiều ngang và chiều sâu: nhiều nền tảng hÆ¡n, nhiều hình thức ná»™i dung hÆ¡n và nhiều khả năng tạo ra giá trị hÆ¡n”, ông Hiếu nhấn mạnh.

 

Theo ông Nguyá»…n Văn Hiếu, má»™t lợi thế lá»›n của các cÆ¡ quan báo chí khi bÆ°á»›c vào không gian này là thÆ°Æ¡ng hiệu và cá»™ng đồng Ä‘á»™c giả Ä‘ã được hình thành qua nhiều năm. Ông dẫn chứng Báo Thanh Niên hiện có khoảng 6,2 triệu người theo dõi trên má»™t nền tảng, trong khi Báo Tuổi Trẻ có khoảng 3,4 triệu người theo dõi.

Từ những cá»™ng đồng công chúng lá»›n này, các cÆ¡ quan báo chí có thể phát triển thêm sản phẩm, dịch vụ gắn vá»›i thế mạnh của mình. Chẳng hạn, vá»›i lợi thế về giáo dục, Báo Tuổi Trẻ có thể phát triển các kênh tÆ° vấn, ná»™i dung giáo dục, tra cứu thông tin, kết nối chuyên gia, nhất là trong mùa thi. Những dịch vụ Ä‘áp ứng Ä‘úng nhu cầu của người dùng có thể tạo thêm nguồn thu cho cÆ¡ quan báo chí.

Các chÆ°Æ¡ng trình tọa Ä‘àm, giao lÆ°u trên nền tảng số cÅ©ng có thể mở rá»™ng theo hÆ°á»›ng tÆ°Æ¡ng tác vá»›i công chúng, qua Ä‘ó hình thành thêm những sản phẩm và nguồn thu má»›i.

CÆ¡ há»™i chỉ trở thành hiện thá»±c khi có năng lá»±c làm chủ

Tuy nhiên, không gian càng mở thì yêu cầu đối vá»›i cÆ¡ quan báo chí càng lá»›n. Phát triển các sản phẩm, dịch vụ má»›i phải Ä‘i cùng yêu cầu về xác thá»±c, danh tính, chất lượng và trách nhiệm; hoạt Ä‘á»™ng trên các lÄ©nh vá»±c chuyên ngành cÅ©ng phải tuân thủ những quy định tÆ°Æ¡ng ứng.

Ông Nguyá»…n Văn Hiếu nhấn mạnh, cần khuyến khích các cÆ¡ quan báo chí phát triển truyền thông Ä‘a nền tảng, đồng thời xây dá»±ng và vận hành những nền tảng của chính mình. Bên cạnh nguồn lá»±c từ ngân sách Nhà nÆ°á»›c để bảo đảm nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền, các hoạt Ä‘á»™ng, dịch vụ má»›i có thể tạo thêm nguồn thu, bổ sung nguồn lá»±c cho cÆ¡ quan báo chí.

NhÆ° vậy, bài toán đặt ra không chỉ là có thêm không gian hoạt Ä‘á»™ng, mà là năng lá»±c khai thác và làm chủ không gian ấy. Cùng vá»›i công nghệ, các cÆ¡ quan báo chí cần đổi má»›i tÆ° duy sản phẩm, tổ chức sản xuất, quản trị dữ liệu và phÆ°Æ¡ng thức tiếp cận công chúng.

Đó cÅ©ng là vấn đề đặt ra tại Diá»…n Ä‘àn Tổng Biên tập lần thứ 8 – năm 2026 vá»›i chủ đề “Báo chí Cách mạng Việt Nam - CÆ¡ há»™i trong không gian phát triển má»›i”: nhận diện những cÆ¡ há»™i Ä‘ang mở ra, đồng thời tìm lời giải để báo chí Việt Nam có thể chủ Ä‘á»™ng nắm bắt và phát triển trong không gian ấy.

Diá»…n Ä‘àn Tổng Biên tập lần thứ 8 năm 2026 vá»›i chủ đề: “Báo chí Cách mạng Việt Nam - CÆ¡ há»™i trong không gian phát triển má»›i”.

- Thời gian: 13h30 ngày 25/9/2026 (Thứ 6)

- Địa Ä‘iểm: Phòng Quan Lạn, Tầng 2, Trung tâm há»™i nghị FLC Hạ Long, đường Nguyá»…n Văn Cừ, phường Hạ Long, thành phố Quảng Ninh.

theo Hòa Giang/báo nb&cl

https://congluan.vn/bao-chi-viet-nam-truoc-khong-gian-phat-trien-moi-post360166.html