Không gian phát triển má»›i không chỉ mở rá»™ng sá»± hiện diện của báo chí trên các nền tảng số, mà còn mở ra dÆ° địa để kiến tạo những giá trị má»›i. Ảnh: AI

Mở rá»™ng không gian phát triển, kiến tạo những giá trị má»›i

Nếu ở giai Ä‘oạn đầu của chuyển đổi số, câu chuyện của nhiều cÆ¡ quan báo chí chủ yếu xoay quanh việc Ä‘Æ°a ná»™i dung lên website, mở rá»™ng hiện diện trên mạng xã há»™i hay chuyển đổi phÆ°Æ¡ng thức xuất bản, thì không gian phát triển má»›i Ä‘ang đặt ra má»™t yêu cầu rá»™ng hÆ¡n. Đó là khả năng tham gia và làm chủ má»™t hệ sinh thái truyền thông mà ở Ä‘ó dữ liệu, công nghệ, nền tảng và nhu cầu công chúng cùng tác Ä‘á»™ng đến cách báo chí tạo ra giá trị.

PGS,TS Nguyá»…n Thành Lợi, Ủy viên BCH Há»™i Nhà báo Việt Nam, Phó Giám đốc CÆ¡ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Ná»™i cho rằng, chủ đề “Báo chí cách mạng Việt Nam - CÆ¡ há»™i trong không gian phát triển má»›i” có ý nghÄ©a quan trọng, bởi đặt vấn đề từ chính sá»± thay đổi trong tÆ° duy quản trị báo chí truyền thông.

Theo ông, báo chí hiện đại không còn vận hành trong những ranh giá»›i truyền thống của các kênh phân phối ná»™i dung, mà Ä‘ang đặt mình trong má»™t hệ sinh thái số chịu tác Ä‘á»™ng mạnh của dữ liệu lá»›n, Ä‘iện toán Ä‘ám mây và các thuật toán phân phối tá»± Ä‘á»™ng. “Vì vậy “không gian phát triển má»›i” không Ä‘Æ¡n thuần là việc mở rá»™ng sang các nền tảng mạng xã há»™i xuyên biên giá»›i, mà là má»™t không gian kiến tạo giá trị toàn diện, bao gồm kinh tế dữ liệu, kinh tế chia sẻ, tÆ°Æ¡ng tác thông minh Ä‘a chiều và hạ tầng số Ä‘á»™c lập”, ông nói.

Cách tiếp cận này cÅ©ng làm thay đổi cách nhìn về công chúng. Khi người dùng chủ Ä‘á»™ng lá»±a chọn, tÆ°Æ¡ng tác và Ä‘òi hỏi trải nghiệm cá nhân hóa, lợi thế của má»™t cÆ¡ quan báo chí không thể chỉ được Ä‘o bằng số lượng ná»™i dung hay Ä‘á»™ phủ trên má»™t nền tảng. Giá trị nằm ở khả năng hiểu công chúng, tạo ra sản phẩm phù hợp và xây dá»±ng mối quan hệ bền vững vá»›i Ä‘á»™c giả.

Đây cÅ©ng là ý nghÄ©a quan trọng của Diá»…n Ä‘àn Tổng Biên tập 2026. Ông Nguyá»…n Thành Lợi cho rằng, diá»…n Ä‘àn là cÆ¡ há»™i để lãnh đạo các cÆ¡ quan báo chí, các nhà quản lý báo chí và các chuyên gia công nghệ cùng đối thoại về những bài toán căn cÆ¡, từ thá»±c hiện tôn chỉ, mục Ä‘ích đến nâng cao năng lá»±c cạnh tranh trong môi trường truyền thông số. “Quan trọng hÆ¡n, Ä‘ó là quá trình chuyển từ tâm thế đối phó trÆ°á»›c những biến Ä‘á»™ng trên truyền thông xã há»™i sang chủ Ä‘á»™ng định vị báo chí nhÆ° má»™t “mỏ neo” niềm tin của xã há»™i”, ông nhấn mạnh.

Công nghệ thay đổi, giá trị cốt lõi không thay đổi

Nếu công nghệ và hệ sinh thái truyền thông Ä‘ang mở ra những khả năng má»›i, báo chí cÅ©ng đứng trÆ°á»›c yêu cầu phải xác định rõ Ä‘âu là những giá trị không thể Ä‘ánh đổi.

Nhà báo TrÆ°Æ¡ng Thành Trung, Ủy viên Ủy ban Trung Æ°Æ¡ng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bí thÆ° Đảng uá»·, Tổng Biên tập Báo Đại Đoàn Kết nhìn nhận Diá»…n Ä‘àn Tổng Biên tập lần thứ 8 diá»…n ra trong thời Ä‘iểm công nghệ, AI và các nền tảng truyền thông Ä‘ang làm thay đổi sâu sắc cách thông tin được tạo ra, phân phối và tiếp nhận.

NhÆ°ng theo ông, sá»± thay đổi về phÆ°Æ¡ng thức không làm thay đổi bản chất và sứ mệnh của báo chí cách mạng. “Báo chí không chỉ Ä‘Æ°a tin về những gì Ä‘ang xảy ra. Báo chí phải giúp công chúng hiểu Ä‘úng bản chất sá»± việc, nhận diện vấn đề, củng cố niềm tin và hình thành đồng thuận xã há»™i”, ông TrÆ°Æ¡ng Thành Trung nhấn mạnh.

Trong môi trường thông tin ngày càng dồi dào, Ä‘iều Ä‘ó cho thấy giá»›i hạn của cuá»™c cạnh tranh thuần túy về tốc Ä‘á»™ và lượt xem. Khi công nghệ cho phép tạo ra lượng ná»™i dung lá»›n trong thời gian ngắn, việc sản xuất thêm má»™t ná»™i dung chÆ°a chắc đồng nghÄ©a vá»›i việc tạo thêm giá trị.

Theo ông TrÆ°Æ¡ng Thành Trung, thách thức lá»›n hÆ¡n đối vá»›i các tòa soạn không chỉ là cạnh tranh về công nghệ hay nguồn thu, mà còn là cuá»™c cạnh tranh về uy tín, bản lÄ©nh, năng lá»±c định hÆ°á»›ng và khả năng bảo vệ sá»± thật trong má»™t không gian thông tin nhiều nhiá»…u Ä‘á»™ng.

“Bởi vậy, đầu tÆ° cho thông tin gốc, Ä‘iều tra, dữ liệu, phân tích và những vấn đề lá»›n của đất nÆ°á»›c, của đời sống Nhân dân vẫn là nÆ¡i thể hiện rõ nhất năng lá»±c của báo chí”, ông Trung nhận định.

Từ Ä‘ó, công nghệ không phải Ä‘ích đến của đổi má»›i. AI có thể há»— trợ những công việc lặp lại, phân tích dữ liệu hay má»™t số khâu trong quy trình sản xuất, nhÆ°ng những phần việc cốt lõi của báo chí vẫn Ä‘òi hỏi con người: kiểm chứng, phân tích, phán Ä‘oán và chịu trách nhiệm về ná»™i dung. “Cách làm báo sẽ thay đổi. Công nghệ sẽ thay đổi. NhÆ°ng trách nhiệm chính trị, đạo đức nghề nghiệp và sứ mệnh phụng sá»± Tổ quốc, phục vụ Nhân dân không thay đổi”, ông TrÆ°Æ¡ng Thành Trung nói.

Không gian má»›i, yêu cầu má»›i vá»›i má»—i tòa soạn

Ở cấp Ä‘á»™ quản trị, ông Nguyá»…n Thành Lợi cho rằng cần tái cấu trúc mô hình kinh tế báo chí theo hÆ°á»›ng Ä‘a tầng, bền vững hÆ¡n; đồng thời đẩy nhanh việc làm chủ công nghệ, xây dá»±ng kiến trúc AI có trách nhiệm trong quy trình tác nghiệp và hÆ°á»›ng tá»›i những mô hình chia sẻ hạ tầng, dữ liệu.

Theo ông, các cÆ¡ quan báo chí cần quan tâm hÆ¡n đến dữ liệu Ä‘á»™c giả gốc, các mô hình thu phí đối vá»›i ná»™i dung chuyên sâu, dịch vụ truyền thông giải pháp và khả năng xây dá»±ng những liên minh về hạ tầng, công nghệ. Đây không chỉ là bài toán nguồn thu, mà còn liên quan đến khả năng tá»± chủ và bảo vệ giá trị ná»™i dung báo chí trong môi trường số.

Ở bên trong tòa soạn, Ä‘iều Ä‘ó Ä‘òi hỏi sá»± thay đổi về quản trị. Người đứng đầu không chỉ quản lý quy trình sản xuất ná»™i dung, mà phải nhìn cÆ¡ quan báo chí nhÆ° má»™t tổ chức sản xuất sản phẩm truyền thông, trong Ä‘ó ná»™i dung, công nghệ, dữ liệu, trải nghiệm người dùng và hiệu quả kinh tế có mối quan hệ chặt chẽ.

Trong khi Ä‘ó, ông TrÆ°Æ¡ng Thành Trung nhấn mạnh yêu cầu biến những trao đổi tại diá»…n Ä‘àn thành các lá»±a chọn cụ thể trong công việc hằng ngày: chọn đề tài, tổ chức nhân lá»±c, đầu tÆ° cho thông tin gốc, Ä‘ánh giá sản phẩm và sá»­ dụng AI.

Theo ông, má»—i tòa soạn có nhiệm vụ, Ä‘iều kiện và nguồn lá»±c riêng, vì vậy không thể có má»™t mô hình chung áp dụng cho tất cả. Điều quan trọng là sau diá»…n Ä‘àn, má»—i cÆ¡ quan báo chí phải xác định được mình cần thay đổi Ä‘iều gì.

Ý nghÄ©a của Diá»…n Ä‘àn Tổng Biên tập năm 2026 vì thế không chỉ nằm ở những vấn đề sẽ được đặt ra, mà ở khả năng mở ra những lá»±a chọn má»›i cho từng tòa soạn. Khi không gian phát triển Ä‘ã thay đổi, năng lá»±c tạo ra những giá trị má»›i trên nền tảng những giá trị cốt lõi của báo chí sẽ quyết định cÆ¡ há»™i ấy có thá»±c sá»± trở thành Ä‘á»™ng lá»±c phát triển hay không.

theo Hoà Giang/báo nb&cl

https://congluan.vn/dien-dan-tong-bien-tap-lan-thu-8-nam-2026-khong-gian-phat-trien-moi-cua-bao-chi-la-mot-he-sinh-thai-kien-tao-gia-tri-toan-dien-post360907.html