Cái tôi tích cá»±c, cái tôi tiêu cá»±c của nhà báo

Chính áp lá»±c từ MXH, sá»± phẳng hÆ¡n của thế giá»›i, sá»± phẳng hÆ¡n của thị trường báo chí Ä‘òi hỏi cần phải có những Ä‘iểm cao Ä‘á»™, có sá»± ghồ ghề, để người đọc có Ä‘iểm dừng, đứng lại, không bị trôi tuá»™t trên mặt phẳng thông tin. Bối cảnh Ä‘ó là má»™t bối cảnh thuận lợi cho các nhà báo tá»± làm cho mình trở nên đặc biệt hÆ¡n để tồn tại, để khẳng định bản thân. Tôi nghÄ© là hÆ¡n bao giờ hết giai Ä‘oạn này việc xây dá»±ng thÆ°Æ¡ng hiệu của người làm báo là rất quan trọng, khi mà việc cạnh tranh về mặt tin tức Ä‘ã không còn nhÆ° trÆ°á»›c kia nữa. TrÆ°á»›c kia các cÆ¡ quan báo chí chạy Ä‘ua vá»›i nhau về tốc Ä‘á»™. Các tờ báo nhìn vào thời Ä‘iểm lên tin bài của mình nhÆ° má»™t giá trị, khẳng định vị  trí, sức hấp dẫn vá»›i công chúng. Còn bây giờ thì không nhÆ° thế nữa bởi vì dù có chạy thế nào thì chúng ta cÅ©ng không thể nhanh bằng mạng xã há»™i, Ä‘ó là thá»±c tế. Vì thế, giá trị của má»™t tờ báo hiện giờ chính là việc có những sản phẩm đặc biệt. Các nhà báo không tách ra khỏi tờ báo của mình, giá trị của họ phải là những sản phẩm có dấu ấn. Nói Ä‘úng hÆ¡n là những nhà báo có phong cách, có dấu ấn cá nhân chính là má»™t thứ tài sản của các tòa soạn.

Điều này cÅ©ng đặt ra vấn đề là các tòa soạn phải quan tâm Ä‘ào tạo những nhà báo nhÆ° thế và ngay chính các nhà báo cÅ©ng phải tá»± Ä‘ào tạo mình để có được những phong cách đặc biệt, tôi nghÄ© chÆ°a lúc nào cần thiết nhÆ° lúc này. Chính áp lá»±c từ mạng xã há»™i, sá»± phẳng hÆ¡n của thế giá»›i, sá»± phẳng hÆ¡n của thị trường báo chí Ä‘òi hỏi cần phải có những Ä‘iểm cao Ä‘á»™, có sá»± ghồ ghề, để người đọc có Ä‘iểm dừng, đứng lại, không bị trôi tuá»™t trên mặt phẳng thông tin. Bối cảnh Ä‘ó là má»™t bối cảnh thuận lợi cho các nhà báo tá»± làm cho mình trở nên đặc biệt hÆ¡n để tồn tại, để khẳng định bản thân. Nếu không phải là người đặc biệt, không phải là những cây bút đặc biệt có dấu ấn cá nhân thì anh không thể có được những sản phẩm đặc biệt chinh phục công chúng. Nếu nhà báo không định hình được phong cách của mình thì sản phẩm của anh ta cÅ©ng sẽ na ná các sản phẩm xuất hiện hằng ngày, Ä‘iều này khó ở lại trong lòng người đọc, người nghe đồng nghÄ©a vá»›i việc tờ báo ấy cÅ©ng sẽ khó có được công chúng.

Báo chí Việt Nam vừa trải qua má»™t giai Ä‘oạn khủng hoảng do áp lá»±c cạnh tranh, đối vá»›i nhiều tòa soạn hiện nay cÆ¡n khủng hoảng Ä‘ó vẫn chÆ°a dứt, họ vẫn Ä‘ang loay hoay chiến đấu vá»›i mạng xã há»™i. Nhiều người bắt đầu nhận ra rằng, mạng xã há»™i không phải là má»™t con ngáo á»™p, không việc gì phải chiến đấu vá»›i nó, nó chỉ là má»™t phÆ°Æ¡ng tiện má»›i, công cụ má»›i. Điều quan trọng là bản thân mình, làm được những Ä‘iều mà mình cảm thấy giá trị thông qua những sản phẩm của mình. Chúng ta nên nhìn má»™t cách tích cá»±c hÆ¡n, thú vị hÆ¡n và phát triển những thứ mà chỉ có chúng ta làm được. Tôi nghÄ© rằng, trong tÆ°Æ¡ng lai gần, những tờ báo thành công sẽ phải trở lại vá»›i những giá trị truyền thống. Đặc biệt là xu hÆ°á»›ng về những bài viết mang tính Ä‘á»™c quyền, có góc nhìn tốt, Ä‘iều tra tốt, có tính chất giải thích và sá»± tin cậy. Rất nhiều tin tức trên facebook có nhiều người đọc nhÆ°ng rõ ràng người đọc Ä‘ang cần những thông tin có Ä‘á»™ tin cậy cao. Chúng ta neo vào Ä‘âu để tìm sá»± tin cậy nếu không phải là những tờ báo có uy tín, được kiểm chứng thông tin cẩn trọng. Chúng ta không thể vì cạnh tranh mà trở thành má»™t facebook phiên bản kém hÆ¡n được. Chúng ta sẽ phải trở về vá»›i những giá trị nền tảng mà lâu nay chúng ta Ä‘ang bỏ quên vì mải chạy theo cuá»™c Ä‘ua vá»›i mạng xã há»™i. 

DÄ© nhiên là trong bối cảnh hiện nay, có nhiều người nghÄ© rằng, công nghệ Ä‘ang trở nên lÅ©ng Ä‘oạn, người làm báo vì thế cÅ©ng dá»… bị cuốn theo cÆ¡n lốc của việc Ä‘Æ°a tin nhanh. NhÆ°ng thá»±c tế Ä‘ã chứng minh rằng, Ä‘iều quan trọng không phải là các tờ báo có công nghệ gì, giá trị của các tờ báo không chỉ là bề dày truyền thống (vì mạng xã há»™i ra đời sau các tờ báo nhiều) mà tôi vẫn nghÄ© rằng, ná»™i dung phải là vua, thời nào cÅ©ng vậy. Công nghệ rất dá»… lạc hậu, và cÅ©ng rất dá»… mua. Các tòa soạn có phát triển đến Ä‘âu cÅ©ng không bằng các công ty công nghệ. Vấn đề là sá»­ dụng công nghệ Ä‘ó để làm gì, có gì để chúng ta chạy trên nền tảng công nghệ Ä‘ó. Cuối cùng thì vẫn là câu chuyện ná»™i dung, vẫn là những con người xây dá»±ng, tạo dá»±ng nên những ná»™i dung Ä‘ó.

Quan Ä‘iểm của tôi là má»™t tờ báo có 1.000 người vá»›i má»™t tờ báo có 10 người không khác gì nhau cả nếu 10 người Ä‘ó vá»›i 1.000 người giống hệt nhau. Số lượng không làm nên sá»± khác biệt. Điều quan trọng là trong 1.000 người có mấy người khác biệt. Nếu 10 người Ä‘ó đều là những người đặc biệt, có khả năng tạo ra những Ä‘iều đặc biệt thì dÄ© nhiên sẽ tốt hÆ¡n vá»›i má»™t tòa soạn 1.000 người mà chỉ có được 5 người đặc biệt. Thế nên tôi vẫn nhấn mạnh rằng, những nhà báo có khả năng đặc biệt là tài sản của tòa soạn. Vì thế tòa soạn phải gìn giữ, phải làm cách nào để tài sản Ä‘ó lá»›n hÆ¡n. Làm thế nào để họ có thể làm tốt nhất, thể hiện được phong cách, sá»± đặc biệt của bản thân họ má»™t cách hiệu quả nhất. Chứ không phải Ä‘Æ°a họ về để gò họ, để họ trở thành những thứ mà ông Tổng Biên tập hình dung. Phải để họ tạo ra sá»± khác biệt bằng sá»± sáng tạo và tÆ° duy khác biệt. Miá»…n là họ Ä‘áp ứng Ä‘úng luật và có nguyên tắc về đạo đức, luật pháp, văn hóa chung cÅ©ng nhÆ° quy chuẩn, quy định, tôn chỉ mục Ä‘ích của tòa soạn còn họ có quyền sáng tạo hết khả năng của mình trong những ràng buá»™c Ä‘ó.

Tóm lại là, thÆ°Æ¡ng hiệu cá nhân chính là giá trị được rèn luyện bằng ná»— lá»±c của má»—i người chứ không tá»± nhiên mà có. Trong bất cứ người làm báo nào cÅ©ng đều có giá trị Ä‘ó. Chúng ta sẽ bị chìm nghỉm nếu nhÆ° chúng ta không đặc biệt. Rõ ràng, thÆ°Æ¡ng hiệu cá nhân không phải là sá»± Ä‘ánh bóng bản thân mình mà là sá»± rèn luyện không ngừng của má»—i người cầm bút để giúp mình trở nên đặc biệt hÆ¡n. Sá»± đặc biệt ấy là ná»— lá»±c tạo ra các sản phẩm đặc biệt, từ Ä‘ó cung cấp cho công chúng những món ăn đặc biệt, ngon và lạ. Không gì tốt bằng việc rèn luyện, cập nhật kiến thức má»›i, đọc nhiều hÆ¡n, có những góc nhìn má»›i, hình thức thể hiện sáng tạo hÆ¡n. Má»™t giá trị mang thÆ°Æ¡ng hiệu được Ä‘o bằng sá»± hiểu biết rá»™ng, có góc nhìn Ä‘á»™c Ä‘áo, có cách thể hiện tốt.

Sông Mây (Ghi)/ Báo Nhà báo và Công luận