Thay vì phải trình bày những thông tin nhÆ° cách làm báo truyền thống, việc tường thuật và phân tích những sá»± kiện thời sá»± bằng con số và hình họa Ä‘ang dần tạo nên má»™t món ăn “lạ vị” cho bạn đọc. Điều này Ä‘òi hỏi má»—i người làm báo không ngừng tiếp cận những kiến thức, kÄ© năng má»›i để Ä‘áp ứng ngày má»™t tốt hÆ¡n nhu cầu thông tin của Ä‘á»™c giả.

Cùng vá»›i báo chí thị giác, báo chí dữ liệu Ä‘ang là má»™t trong hai xu hÆ°á»›ng lá»›n nhất hiện nay của báo Ä‘iện tá»­. Báo chí dữ liệu được sá»­ dụng trong hầu hết tất cả lÄ©nh vá»±c phản ánh của thá»±c tiá»…n cuá»™c sống bằng việc thể hiện các dữ liệu má»™t cách phong phú, Ä‘a dạng và Ä‘á»™c Ä‘áo thông qua các biểu bảng, hình ảnh sinh Ä‘á»™ng, hấp dẫn, giúp bạn đọc có cái nhìn bao quát, rõ ràng, thấu Ä‘áo những vấn đề mà nhà báo đề cập.

Ở Việt Nam, báo chí dữ liệu Ä‘ã xuất hiện trên má»™t số báo Ä‘iện tá»­ từ gần 10 năm trở lại Ä‘ây, tuy nhiên, Ä‘a phần báo Ä‘iện tá»­ ở nÆ°á»›c ta chÆ°a có sá»± Ä‘a dạng về chất lượng cÅ©ng nhÆ° hình thức sản xuất những ná»™i dung thông tin liên quan đến báo chí dữ liệu.

Đặc biệt, nhiều phóng viên quen vá»›i lối viết “nhiều chữ” truyền thống, phụ thuá»™c hoàn toàn vào những đồng nghiệp có khả năng sá»­ dụng những phÆ°Æ¡ng tiện kÄ© thuật hiện đại để sản xuất các tác phẩm báo chí dữ liệu thông qua những thông tin do mình thu thập được. NhÆ° vậy, thay vì trá»±c tiếp sản xuất, nhiều người chỉ Ä‘óng vai trò tổng hợp những thông tin “thô” và kiểm tra lại nó khi sản phẩm Ä‘ã cÆ¡ bản thành hình.

TrÆ°á»›c yêu cầu của thá»±c tiá»…n, việc tiếp cận công nghệ là Ä‘iều vô cùng cần thiết đối vá»›i má»—i nhà báo, nhằm tăng tính Ä‘á»™c Ä‘áo cho ná»™i dung bài viết thông qua sá»­ dụng báo chí dữ liệu. Để sản xuất được những tác phẩm báo chí dữ liệu, phóng viên phải sá»­ dụng phần mềm đặc biệt phân tích số liệu và xác minh tính chính xác của sá»± việc trong thá»±c tế, nhằm há»— trợ cho các bài viết của mình.

Đồng thời, má»—i người cÅ©ng cần trang bị sức “đề kháng” cần thiết trÆ°á»›c vấn nạn tin giả trong quá trình thu thập thông tin, nhằm đảm bảo rằng những dữ liệu của mình hoàn toàn chính xác và phù hợp vá»›i những gì bài viết đề cập. Bên cạnh Ä‘ó, việc lá»±a chọn thông tin và những hình thức trình bày sao cho vừa đảm bảo được chất lượng thông tin, vừa thu hút được sá»± theo dõi của bạn đọc cÅ©ng là má»™t vấn đề gây khó khăn cho nhiều nhà báo.

Báo chí dữ liệu - Cách kể chuyện hiện đại

Tạp chí Người Làm Báo ghi lại má»™t số ý kiến xung quanh vấn đề này:

NHÀ BÁO NGUYỄN HOÀNG NHẬT

PHÓ Tá»”NG BIÊN TẬP BÁO VIETNAMPLUS:

Báo Ä‘iện tá»­ VietnamPlus Ä‘ã có 7 năm liên tiếp giành giải Báo chí quốc gia, trong Ä‘ó 3 năm gần Ä‘ây đều Ä‘oạt đủ các giải A, B, C ở thể loại báo Ä‘iện tá»­. Má»™t trong những nguyên nhân tạo nên thành công Ä‘ó chính là việc tích hợp báo chí dữ liệu vào trong những sản phẩm báo chí Ä‘oạt giải. Điều Ä‘ó cho thấy, VietnamPlus Ä‘ã nhận thức được từ rất sá»›m xu thế nổi bật của báo chí dữ liệu, nên Ä‘ã có sá»± chuẩn bị kỹ càng về khâu Ä‘ào tạo phóng viên, triển khai các công cụ để phục vụ cho xu thế nói trên.

Hiện tất cả các phóng viên của VietnamPlus đều có thể chủ Ä‘á»™ng sản xuất được các Infographics dạng bảng biểu có tÆ°Æ¡ng tác, có khả năng phân tích dữ liệu để làm dài thêm cho tác phẩm báo chí của mình, đặc biệt là mảng phóng sá»± Ä‘iều tra, phân tích thị trường, tài chính doanh nghiệp...

PGS, TS TRƯƠNGTHỊ KIÊN

VIỆN PHÓ VIỆN BÁO CHÍ, HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN:

Báo chí dữ liệu là má»™t xu hÆ°á»›ng má»›i của báo chí hiện nay. Việc tiếp cận những ná»™i dung thông tin qua những con số và đồ họa góp phần giúp người đọc tiếp nhận ná»™i dung mà bài báo muốn đề cập trở nên dá»… dàng hÆ¡n. Tuy nhiên, do Ä‘ây là má»™t xu hÆ°á»›ng hoàn toàn má»›i ở Việt Nam nên việc Ä‘ào tạo Ä‘ang còn nhiều hạn chế. Giảng viên phải luôn tá»± học, tá»± Ä‘úc rút kinh nghiệm thá»±c tiá»…n để xây dá»±ng những bài giảng về báo chí dữ liệu có chất lượng, Ä‘áp ứng nhu cầu học hỏi của sinh viên.

Bên cạnh Ä‘ó, Viện Báo chí cÅ©ng liên tục mời các nhà báo chuyên nghiệp vào thỉnh giảng, chú trọng đến phần thá»±c hành, hoặc liên kết Ä‘Æ°a sinh viên ra trá»±c tiếp học tập - làm việc tại các môi trường báo chí chuyên nghiệp, nhằm trang bị những kinh nghiệm thá»±c tiá»…n cho sinh viên ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Ngược lại, ngoài việc được dạy ở trường, sinh viên cÅ©ng phải tích cá»±c tham gia các lá»›p bồi dưỡng, Ä‘ào tạo ngắn hạn về kÄ© thuật, kÄ© năng sá»­ dụng những ứng dụng, phần mềm để tá»± sản xuất ra được những sản phẩm báo chí dữ liệu có chất lượng tốt, Ä‘á»™c Ä‘áo và hấp dẫn, thu hút được sá»± chú ý của bạn đọc.

PHÓNG VIÊN THU TRANG

BÁO LAO ĐỘNG THỦ ĐÔ:

Đối vá»›i báo chí dữ liệu, việc lá»±a chọn, phân tích dữ liệu Ä‘óng vai trò quan trọng, quyết định đến câu chuyện phóng viên kể tá»›i Ä‘á»™c giả, qua những con số, phóng viên nêu bật vấn đề giúp Ä‘á»™c giả thấy được toàn bá»™ thông tin sá»± việc. Thá»±c tế cho thấy, báo chí dữ liệu Ä‘ang là má»™t trong những loại hình báo chí thu hút sá»± chú ý từ công chúng bằng hình ảnh trá»±c quan. Tuy nhiên, Ä‘a số phóng viên chÆ°a có nhiều kinh nghiệm trong phân tích dữ liệu phức tạp, dữ liệu Ä‘a chiều cÅ©ng nhÆ° cách thể hiện thông tin bằng hình ảnh cho những dữ liệu phức tạp.

Thời gian tá»›i, rất mong Há»™i Nhà báo Việt Nam phối hợp cùng các cÆ¡ quan báo chí, cÆ¡ sở Ä‘ào tạo báo chí tổ chức các khoá Ä‘ào tạo, trao đổi nghiệp vụ ngắn hạn về phÆ°Æ¡ng pháp phân tích dữ liệu má»›i, cách lên ý tưởng, trình bày các tác phẩm báo chí dữ liệu giúp phóng viên nâng cao nghiệp vụ về báo chí dữ liệu.

SINHVIÊN LÊ HUYỀN

LỚP BÁO CHÍ, TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÄ‚N HÓA NGHỆ THUẬT QUÂN ĐỘI:

Để tạo ra những sản phẩm dữ liệu báo chí, Ä‘iều tôi thá»±c sá»± quan tâm là làm thế nào để má»—i cách thức trình bày bắt kịp xu hÆ°á»›ng và nhu cầu của người đọc. Sinh viên khi sản xuất những tác phẩm báo chí dữ liệu thường gặp khó khăn trong việc lên ý tưởng thiết kế và cách cụ thể hóa những con số, dữ liệu sao cho thật rõ ràng, dá»… hiểu.

Đối vá»›i những sinh viên má»›i tiếp cận vá»›i các phần mềm thiết kế, việc tá»± học thường mất rất nhiều thời gian. Do Ä‘ó, tôi mong muốn các cÆ¡ sở Ä‘ào tạo báo chí không chỉ là nÆ¡i dạy những kiến thức chung về báo chí, mà còn cung cấp thêm bá»™ môn thiết kế cho sinh viên, giúp sinh viên có Ä‘iều kiện phát huy sức sáng tạo, cÅ©ng nhÆ° bắt kịp vá»›i xu hÆ°á»›ng phát triển của nền báo chí hiện đại./.

Theo Ngọc Huyền/Người làm báo