Tuy vậy, không ít há»™i viên, nhà báo của chúng ta chÆ°a (hoặc vẫn hiểu) phân biệt rõ thể loại tác phẩm báo và chí đăng tải trên từng loại ấn phẩm

Xin má»™t lần nữa tìm hiểu, cắt nghÄ©a, định nghÄ©a về báo và chí để từ Ä‘ó dá»… thá»±c hiện. Theo Bách khoa toàn thÆ° (Wikipedia) hay bài viết của tác giả Bùi Khiêm Ä‘ang có trên mạng thì báo và chí có sá»± giống và khác nhau. Giống là cùng thu thập, xá»­ lý và Ä‘Æ°a thông tin. Khác là báo thì thông tin thời sá»± (sá»± việc Ä‘ang xảy ra, vừa xảy ra) phải bảo đảm các yếu tố: Kịp thời, chính xác, đầy đủ. Ná»™i dung của báo là những vấn đề, hiện tượng mang tính tức khắc, nóng hổi cần giá»›i thiệu, thông báo, hÆ°á»›ng dẫn dÆ° luận...

Còn tạp chí là cÆ¡ quan lý luận, học thuật, khoa học của má»™t tổ chức, Ä‘oàn thể nào Ä‘ó, chủ yếu Ä‘i sâu nghiên cứu, hÆ°á»›ng dẫn, trao đổi nghiệp vụ khoa học về má»™t lÄ©nh vá»±c cụ thể, thuá»™c phạm vi má»™t ngành, địa phÆ°Æ¡ng, định kỳ tuần, tháng , quý, 6 tháng, má»™t năm. Có thể phân tạp chí thành 2 loại: Thông tin ngôn luận và chuyên ngành nghiệp vụ.

Tạp chí thông tin ngôn luận giá»›i thiệu về những vấn đề chính trị, kinh tế, xã há»™i, văn hóa... vá»›i đối tượng phục vụ rá»™ng. Tạp chí chuyên ngành thì hẹp hÆ¡n, đăng tải những vấn đề có tính nghiên cứu của ngành, nghề và lÄ©nh vá»±c, phạm vi phục vụ cÅ©ng tÆ°Æ¡ng ứng. Định kỳ của tạp chí cÅ©ng nói lên tính nghiên cứu dài lâu, chuyên sâu của bài viết.

Công chúng theo dõi báo và tạp chí cÅ©ng khác nhau. Bạn đọc báo là để thỏa mãn nhu cầu nắm bắt thông tin thời sá»±, trình Ä‘á»™ tiếp thu phổ thông, phổ biến. Còn tạp chí chuyên lÄ©nh vá»±c, chuyên ngành thì người đọc phải am hiểu hoặc ít nhất có ý định tìm hiểu và trao đổi về lÄ©nh vá»±c Ä‘ó... Tính thuyết phục của tạp chí còn ở chất hàn lâm và hiệu quả nghiên cứu khoa học của tác phẩm; cÅ©ng là ấn phẩm để công bố các công trình nghiên cứu chuyên ngành, má»™t công việc hết sức cần thiết của khoa học...

NhÆ° vậy, đặc trÆ°ng và nhiệm vụ của hai loại hình (Hai dạng thức chuyển tải) truyền thông Ä‘ã rất rõ.

Tạp chí in truyền thống cÅ©ng nhÆ° báo in hiện Ä‘ã giảm vai trò do công nghệ mạng internet và thông tin Ä‘iện tá»­ chiếm vị trí Ä‘á»™c tôn nhiều năm. Để bảo đảm việc lan tỏa ná»™i dung của tạp chí, Nhà nÆ°á»›c cho phép nối dài ná»™i dung tạp chí in trên giấy qua truyền dẫn Ä‘iện tá»­ (trang thông tin Ä‘iện tá»­). Có nghÄ©a, trang thông tin Ä‘iện tá»­ không đăng tải, sản xuất, cập nhật tin, bài thời sá»± nhÆ° báo Ä‘iện tá»­. CÅ©ng có ý kiến cho rằng nếu chỉ thuần túy là chuyển tiếp tác phẩm từ trang in bằng giấy sang mạng thì vai trò nhanh nhạy của Ä‘iện tá»­ ở Ä‘âu?  Phải hiểu thế này: Sản xuất ná»™i dung là ná»™i dung của tạp chí in, định kỳ ná»­a tháng, má»™t tháng... Còn mạng chỉ là phÆ°Æ¡ng tiện chuyển tải tác phẩm tạp chí Ä‘ã in để phục vụ người đọc, người nghiên cứu để thêm tiện ích nhÆ° góp ý, sá»­a chữa, in ra tài liệu... hiệu quả thiết thá»±c.

Hiện nay nÆ°á»›c ta có gần 700 tạp chí in chuyên ngành, lÄ©nh vá»±c được Nhà nÆ°á»›c cấp phép; cÅ©ng gần từng Ä‘ó tạp chí có thêm trang thông tin Ä‘iện tá»­ cùng hàng vạn địa chỉ cổng thông tin của các ngành, các cấp, Websitc của doanh nghiệp, cá nhân.

Thá»±c hiện tôn chỉ mục Ä‘ích trong hoạt Ä‘á»™ng báo chí hiện nay cÅ©ng chÆ°a tốt, thậm chí còn không ít cÆ¡ quan báo chí vi phạm. Đây là má»™t thá»±c tế nảy sinh trong thá»±c tiá»…n sinh Ä‘á»™ng của nền kinh tế thị trường mà chúng ta Ä‘ang phải tháo gỡ, giải quyết...

Để mở rá»™ng cung cấp thông tin, công cụ ngôn luận, báo chí những năm qua rất phát triển, bá»™ ngành, địa phÆ°Æ¡ng, Ä‘oàn thể đều có báo chí, số đầu báo, chí, kênh phát thanh, truyền hình, thông tin Ä‘iện tá»­ được cấp phép lên đến trên 1.000, riêng tạp chí có gần 700.  Äiều cần nói là, trong Ä‘ó có đến hÆ¡n 80% tá»± tìm kiếm kinh phí hoạt Ä‘á»™ng xuất bản, phát sóng. Số lao Ä‘á»™ng hưởng lÆ°Æ¡ng, thu nhập làm việc trong cÆ¡ quan báo chí trên 45.000 người, chÆ°a tính má»™t số lượng Ä‘ông đảo sinh viên các cÆ¡ sở Ä‘ào tạo báo chí, các trường ngoài báo chí ra trường chÆ°a tìm kiếm được việc làm tham gia lao Ä‘á»™ng tại các cÆ¡ quan báo chí. Buá»™c phải lao vào làm tin, bài thời sá»±, Ä‘iều tra vụ việc để từ Ä‘ó có người đọc, nguồn thu cao để có tiền là việc "Cá»±c chẵng Ä‘ã" đối vá»›i hầu hết cÆ¡ quan báo chí. Tình trạng cạnh tranh thông tin không lành mạnh, bão hòa tin tức, trùng lặp thông tin, vi phạm đạo đức, vi phạm tôn chỉ, suy giảm uy tín và nhiều bất cập xuất phát từ Ä‘ó.

Cùng vá»›i quy hoạch báo chí, cÅ©ng cần má»™t lần nữa rà soát lại tôn chỉ, cụ thể hóa tôn chỉ, tạo thế và lá»±c cho phát triển báo chí nhÆ°ng cÅ©ng cần quy định Ä‘iều kiện cần và đủ để thành lập cÆ¡ quan báo chí cụ thể hÆ¡n. Trong Ä‘ó có ná»™i dung tiên quyết là cÆ¡ quan chủ quản phải có ngân sách đặt hàng cÆ¡ quan báo chí của mình... Vì sao vây? Bởi bản thân tạp chí hay tờ báo sinh ra là để phục vụ cho nhiệm vụ chính trị và chuyên môn của ngành, địa phÆ°Æ¡ng Ä‘ó. Nên trách nhiệm chi phí bảo đảm hoạt Ä‘á»™ng của cÆ¡ quan chủ quản cÅ©ng Ä‘ã được quy định rõ khi cấp phép xuất bản.

Chủ trÆ°Æ¡ng của Nhà nÆ°á»›c trong quy hoạch báo chí chúng ta Ä‘ang thá»±c hiện là yêu cầu từng bÆ°á»›c tá»± chủ, xóa bỏ cấp phát chung chung mà thay đổi hình thức đầu tÆ° sang chế Ä‘á»™ đặt hàng sản xuất tác phẩm báo chí phục vụ cho ngành, địa phÆ°Æ¡ng. NhÆ° vậy, bản thân cÆ¡ quan báo chí cÅ©ng phải "bày bán" nhiều chủng loại hàng hóa và mời chào đặt hàng. Nếu cÆ¡ quan báo chí nào cÅ©ng thá»±c hiện Ä‘úng tôn chỉ, mục Ä‘ích, bức tranh hoạt Ä‘á»™ng báo chí của chúng ta sẽ sáng sủa, uy tín nghề nghiệp sẽ được nâng lên./.

Theo: Bắc Hà/ Báo Nhà báo và Công luận