TrÆ°á»›c những thay đổi của báo chí hiện đại, cách tiếp cận thông tin của công chúng, những người làm công tác Ä‘ào tạo Ä‘ã trăn trở rất nhiều vá»›i câu chuyện: Làm sao để xây dá»±ng được những ná»™i dung, phÆ°Æ¡ng thức Ä‘ào tạo phù hợp, thiết thá»±c nhất để má»—i há»™i viên, nhà báo trẻ được bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và ứng dụng má»™t cách hiệu quả trong thá»±c tế. Và rõ ràng, trong môi trường số hóa, sá»± đổi má»›i là tất yếu.

Tạo sá»± khác biệt trong đổi má»›i ná»™i dung và phÆ°Æ¡ng thức

BÆ°á»›c vào cuá»™c cách mạng công nghiệp 4.0, bên cạnh những thuận lợi, người làm báo cÅ©ng đối mặt vá»›i không ít thách thức Ä‘òi hỏi phải làm chủ được công nghệ, không ngừng sáng tạo để Ä‘áp ứng được yêu cầu ngày càng cao của công chúng. Rõ ràng là, hÆ¡n lúc nào hết, các cÆ¡ sở Ä‘ào tạo, bồi dưỡng Ä‘á»™i ngÅ© làm báo cần sát cánh vá»›i các nhà báo và các cÆ¡ quan báo chí để tận dụng cÆ¡ há»™i, vượt qua thách thức, phát huy được các thế mạnh của báo chính thống, khẳng định vị thế của báo chí trong cuá»™c chiến thông tin trên nền tảng công nghiệp 4.0. Cuối tháng 11 vừa qua, Trung tâm Bồi dưỡng Nghiệp vụ Báo chí - HNBVN Ä‘ã tổ chức được má»™t cuá»™c Há»™i thảo đầy ý nghÄ©a vá»›i chủ đề: “Những yêu cầu đặt ra đối vá»›i công tác bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí trong môi trường số và quy hoạch báo chí”. Sá»± bắt nhịp vá»›i tình hình thá»±c tế Ä‘ã cho thấy ná»— lá»±c của những người làm công tác Ä‘ào tạo hiện nay là rất lá»›n. Bởi song song vá»›i những thay đổi chóng mặt của báo chí, áp lá»±c cạnh tranh thông tin vá»›i các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông xã há»™i, công tác Ä‘ào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ vừa phải không ngừng cập nhật, đổi má»›i vừa phải cố gắng sáng tạo, khác biệt để thu hút được Ä‘ông đảo học viê

Tại cuá»™c há»™i thảo này, nhà báo Hồ Quang Lợi –Phó Chủ tịch Thường trá»±c Há»™i Nhà báo Việt Nam Ä‘ã nhấn mạnh rằng, về ná»™i dung Ä‘ào tạo bồi dưỡng, phải tăng cường cập nhật cho các nhà báo những kỹ năng thời công nghệ 4.0, xây dá»±ng tòa soạn há»™i tụ, làm báo Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện, kỹ năng sá»­ dụng công cụ làm báo má»›i, ứng dụng mạng xã há»™i. Không chỉ chạy theo lượng view mà còn phải phù hợp vá»›i trách nhiệm của các cÆ¡ quan báo chí. Công nghệ rất quan trọng nhÆ°ng kiến thức làm báo cÆ¡ bản là rất cần thiết. Tinh thần chỉ đạo này cÅ©ng chính là định hÆ°á»›ng hoạt Ä‘á»™ng của Trung tâm Bồi dưỡng Nghiệp vụ báo chí thời gian qua.

Điều may mắn đối vá»›i Trung tâm Bồi dưỡng Nghiệp vụ báo chí Há»™i Nhà báo Việt Nam  là Ä‘ã mời được Ä‘á»™i ngÅ© các nhà báo, chuyên gia báo chí có chuyên môn nghiệp vụ, có bản lÄ©nh chính trị vững vàng, phần lá»›n đều là những người luôn bắt nhịp vá»›i xu hÆ°á»›ng báo chí hiện đại. Họ Ä‘ã mang đến những buổi giảng dạy, tập huấn tại Trung tâm “hÆ¡i thở của đổi má»›i”. Thêm vào Ä‘ó, gần Ä‘ây, nhiều tổ chức nÆ°á»›c ngoài Ä‘ã đến “gõ cá»­a” Trung tâm vá»›i mong muốn được hợp tác để mở các lá»›p học giúp cho các học viên có thể tiếp cận và mở rá»™ng kiến thức từ cách làm báo tiên tiến trên thế giá»›i. Giám đốc Trung tâm Äinh Thị Thuý Hằng cho biết, trong 4 - 5 năm trở lại Ä‘ây, má»—i năm Trung tâm Bồi dưỡng Nghiệp vụ báo chí - Há»™i Nhà báo Việt Nam Ä‘ã tổ chức hÆ¡n 100 khóa học vá»›i các chủ đề khác nhau, cho các loại hình báo chí khác nhau và ở các địa Ä‘iểm trên cả nÆ°á»›c. NhÆ° vậy, má»—i năm Trung tâm cần có hÆ¡n 100 lượt giảng viên là các nhà báo có kinh nghiệm Ä‘ang làm việc tại các cÆ¡ quan báo chí, và các cÆ¡ sở Ä‘ào tạo báo chí tham gia giảng dạy. Sá»± tồn tại của Trung tâm chính là nhờ Ä‘á»™i ngÅ© các nhà báo - giảng viên kiêm nhiệm tâm huyết, sẵn sàng chia sẻ vá»›i mong muốn được Ä‘óng góp vì má»™t nền báo chí chuyên nghiệp và chất lượng để phục vụ công chúng.

Sá»± đổi má»›i từ những người giảng dạy để mang đến những đổi má»›i trong phÆ°Æ¡ng thức và ná»™i dung Ä‘ào tạo chính là Ä‘iều cốt lõi của sá»± “bắt nhịp” này.  Bởi những giảng viên Ä‘ó đều là những người Ä‘ang hoạt Ä‘á»™ng tại các cÆ¡ quan báo chí, là những người quản lý báo chí có nghề, có uy tín. Chính vì vậy, chia sẻ của họ về câu chuyện Ä‘ào tạo bồi dưỡng sẽ là những “túi kinh nghiệm” quý báu để Trung tâm ứng dụng hiệu quả nhất.

Theo Ä‘ó, các giảng viên đều cho rằng, căn cứ trên tình hình thá»±c tế và những nhu cầu của cÆ¡ quan báo chí, và các nhà báo, các cÆ¡ sở Ä‘ào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí cần rà soát lại chÆ°Æ¡ng trình Ä‘ào tạo để xây dá»±ng được những ná»™i dung Ä‘ào tạo, bồi dưỡng thá»±c sá»± thiết thá»±c và kịp thời, ở các mặt: Quản lý báo chí, Nghiệp vụ báo chí và Đạo đức người làm báo. Đặc biệt, PGS. TS. Nguyá»…n Thành Lợi - Ủy viên Ban Chấp hành Há»™i Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Người làm báo khẳng định: “Môi trường truyền thông má»›i Ä‘òi hỏi phải có cÆ¡ chế má»›i trong việc bồi dưỡng và Ä‘ào tạo nhà báo. Các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông má»›i có nhiều tính năng, vừa có chữ viết, âm thanh, vừa có hình ảnh, là sá»± tổng hợp của tất cả các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông truyền thống. Đối vá»›i nhà báo Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện, phải biết ứng dụng các kỹ thuật truyền thông má»›i, biết quay phim, viết lách, xá»­ lý âm thanh, hình ảnh, đồng thời phải nắm bắt các kỹ thuật thông tin hiện đại nhÆ° Skype, MSN, blog, Podcasting. Điều này cho thấy, mô hình Ä‘ào tạo nhà báo truyền thống Ä‘ã trở nên lạc hậu, khó Ä‘áp ứng được nhu cầu trong môi trường truyền thông má»›i. Chính vì vậy, yêu cầu công tác Ä‘ào tạo nhà báo cần phải cải tiến má»™t cách mạnh mẽ, vừa khoa học, nhÆ°ng phải mang tính hệ thống,... để thích ứng vá»›i nhu cầu của các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông Ä‘ang trong quá trình đổi má»›i, từ Ä‘ó Ä‘ào tạo ra Ä‘á»™i ngÅ© nhà báo Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện chuyên nghiệp, phù hợp vá»›i nhu cầu phát triển của các phÆ°Æ¡ng tiện truyền thông hiện nay”.

Chung tay  giải “bài toán” công chúng

BÆ°á»›c vào thời đại 4.0, việc làm báo Ä‘ang gặp rất nhiều thách thức. Mà trong Ä‘ó thách thức cÆ¡ bản nhất Ä‘ó là việc công chúng Ä‘ang bị phân tán, thu hút vào các trang mạng xã há»™i, đặc biệt là Facebook. Bài toán đặt ra trong công tác Ä‘ào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ cho các nhà báo là làm thế nào để có được những tác phẩm thu hút được công chúng, “Ä‘ánh bật” sá»± phân tán của họ? 

Vá»›i con mắt của người có nhiều năm nghiên cứu về truyền thông, quảng cáo, PGS.TS Đinh Thị Thúy Hằng cho rằng: “Có hai vấn đề lá»›n đặt ra trong nền báo chí thời đại 4.0. Thứ nhất là ná»™i dung, là Ä‘iểm quan trọng nhất bởi chỉ có ná»™i dung hay, liên quan đến cuá»™c sống thiết thá»±c hằng ngày thì công chúng má»›i tiêu thụ sản phẩm báo chí. Do Ä‘ó, Trung tâm Ä‘ã tăng cường bồi dưỡng kiến thức cho các nhà báo có kỹ năng tìm kiếm, khai thác, triển khai đề tài, cách kể má»™t câu chuyện thu hút Ä‘á»™c giả, cho họ biết nguyên nhân của những việc làm không tốt, những người chịu trách nhiệm và các giải pháp để làm tốt hÆ¡n… Điểm thứ hai là các cÆ¡ quan báo chí và người làm báo cần phải nhận thức sâu sắc về những thay đổi của công nghệ thông tin và thói quen tiêu thụ sản phẩm báo chí của công chúng để tìm ra các phÆ°Æ¡ng thức nhằm tiếp cận vá»›i Ä‘á»™c giả của mình trên tất cả các kênh, các hình thức truyền thông. Chính vì thế, Trung tâm Ä‘ã thá»±c hiện khảo sát ở nhiều cÆ¡ quan báo chí, nắm bắt những đổi má»›i trong công nghệ, cách thức làm báo má»›i và nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng để từ Ä‘ó xây dá»±ng được những chÆ°Æ¡ng trình Ä‘ào tạo phù hợp và bắt nhịp xu hÆ°á»›ng thời đại”.

CÅ©ng từ nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng mà giảng viên, nhà báo Lê Xuân Trung - Phó Tổng Biên tập Báo Tuổi trẻ TP. Hồ Chí Minh Ä‘Æ°a ra những góc nhìn khá thú vị xung quanh câu chuyện này. Ông đặt vấn đề rằng, phần lá»›n báo Ä‘iện tá»­ hiện nay đều chạy đề tài nóng để có tin nóng. Khi có tin nóng thì view tăng vọt. Khi hết tin nóng thì view rá»›t thảm. Có cách nào giữ được view khi Ä‘ã có tin nóng? Má»™t trong những cách Ä‘ó là phát triển “tin xanh” để giữ view bền vững.“Tin xanh” là gì? Đó là các loại tin kiến thức má»›i lạ, kỹ năng khác thường, phát minh khoa học, công nghệ… gắn liền đến cuá»™c sống hàng ngày, Ä‘áp ứng được nhu cầu hiểu biết, cách thức ứng xá»­, bảo vệ sức khỏe, kết nối cá»™ng đồng và thỏa mãn được nhu cầu muốn biết nhiều hÆ¡n những Ä‘iều Ä‘á»™c giả Ä‘ang quan tâm, khác vá»›i những hiểu biết thông thường của họ. “Tin nóng” giúp tăng view và “tin xanh” giúp giữ view, thậm chí còn giúp tăng chất lượng ná»™i dung cho báo Ä‘iện tá»­. Ông Trung nhấn mạnh: “Má»™t trong những yêu cầu Ä‘ào tạo cho Ä‘á»™i ngÅ© làm tòa soạn và phóng viên báo Ä‘iện tá»­ là làm thế nào để nâng cao chất lượng view, tức nâng cao chất lượng ná»™i dung để phát triển Ä‘á»™c giả, bảo đảm Æ°u thế thông tin trong ká»· nguyên số hiện nay”.

Có thể nói, những ná»— lá»±c đổi má»›i của Trung tâm Bồi dưỡng Nghiệp vụ báo chí, cùng sá»± đổi má»›i từ những giảng viên, nhà báo tham gia Ä‘ào tạo chắc chắn sẽ tạo nên sá»± sáng tạo, khác biệt để Ä‘ào tạo các há»™i viên, nhà báo hiệu quả nhất, giúp người làm báo thá»±c sá»± chủ Ä‘á»™ng tác nghiệp trong môi trường số hóa.

Theo: Hà Vân/Báo Nhà báo và Công luận