+ Những ngày cuối năm tôi lại nghÄ© đến những người làm báo ở khu vá»±c biên giá»›i bởi má»™t phần ở thời tiết khắc nghiệt, phần nữa là bởi những bận rá»™n của họ gắn vá»›i những hối hả của nhịp giao thÆ°Æ¡ng khu vá»±c đặc thù... Chị có thể chia sẻ về những công việc của những phóng viên thường trú nhÆ° chị trong ngày này không? 

- Áp Tết, vùng núi biên giá»›i rét đậm rét hại tấn công vá»›i mật Ä‘á»™ dày, gia súc, cây trồng, kể cả sức khỏe con người cÅ©ng là mối quan tâm cần chăm sóc bảo vệ. Bên cạnh Ä‘ó, áp tết cÅ©ng là dịp mua bán giao thÆ°Æ¡ng ở các chợ đầu mối, chợ vùng cao, vùng giáp ranh biên giá»›i có thể nói cứ “nóng” lên từng ngày, nhất là tình trạng mua bán vận chuyển pháo nổ, hàng lậu, hàng cấm qua các lối mở trên dọc chiều dài biên giá»›i gần 200km… Đó là chÆ°a kể những cuá»™c thăm thân chúc tết của các cÆ¡ quan, chính khách dịp trÆ°á»›c, trong và sau Tết. Việc gì cÅ©ng quan trọng, cÅ©ng cần Ä‘Æ°a tin, mà số lượng các phóng viên thường trú thì ít. Mặc dù cÆ¡ quan thường trú Ä‘ã chủ Ä‘á»™ng trù tính được khối lượng công việc lên lịch phân công công tác cho từng cá nhân theo dõi sát từng mảng công việc, nhÆ°ng cái “Ä‘á»™t xuất” bất ngờ vẫn cứ khiến các phóng viên thường trú địa bàn phải căng ra mà làm việc. Đó là chÆ°a kể việc gia Ä‘ình dịp này ai cÅ©ng bận rá»™n lo cho cái tết bằng vá»›i bạn bè hàng xóm.

Ở Ä‘âu Ä‘ó còn mÆ¡ hồ về khái niệm “biến đổi khí hậu”, nhÆ°ng ở vùng núi nÆ¡i tôi thường trú hằng năm vẫn xảy ra những khô hạn, cháy rừng, lÅ© ống, lÅ© quét sạt lở đất gây thiệt hại lá»›n về người và tài sản của Nhà nÆ°á»›c và nhân dân. Để tiếp cận hiện trường và có được bức ảnh chân thá»±c, dòng tin nóng hổi, bản thân Ä‘ã phải nhiều lần Ä‘i bá»™ hoặc thuê xe ôm dẫn đường… Nhiều khi có được tác phẩm thì Ä‘iều kiện truyền tin lại không có, bởi vùng sâu, vùng lõm Ä‘âu có kết nối được mạng. Vậy là Ä‘ành phải mất thêm má»™t “cuốc” xe ôm từ trong rừng về thị trấn má»›i có tín hiệu đường truyền. Mất thêm thời gian, công sức và… tiền xe ôm. NhÆ°ng Ä‘iều Ä‘ó không quan trọng. Xong việc, được việc là vui rồi.

+ Được biết, chị Ä‘ã thường trú hÆ¡n 10 năm ở các tỉnh trung du và miền núi, vá»›i má»™t nữ nhà báo, chắc hẳn là những trải nghiệm Ä‘ã cho chị rất nhiều những “ngọt - đắng” vá»›i nghề?

- Trong má»™t chuyến công tác, tình cờ tôi đọc được dòng tâm sá»± ghi ở cuốn nhật ký của má»™t đồng nghiệp nam khiến tôi quan tâm: “Làm phóng viên vốn vất vả, làm phóng viên thường trú còn cá»±c nhọc hÆ¡n rất nhiều”. Sau gần 5 năm thường trú tại Phân xã Phú Thọ (nay gọi là cÆ¡ quan thường trú TTXVN tại tỉnh Phú Thọ), năm 2010 tôi được Ä‘iều chuyển lên thường trú tại tỉnh miền núi biên giá»›i Lào Cai. 13 năm gắn bó vá»›i nghề làm báo cho đến nay tôi đều làm ở các cÆ¡ quan thường trú từ trung du đến miền núi biên giá»›i. Thá»±c tế cuá»™c sống và tác nghiệp tại các tỉnh trung du, miền núi, vùng sâu vùng xa mà tôi từng gặp lại khá xa vá»›i lý thuyết và những Ä‘iều tôi học ở trường Ä‘òi hỏi mình phải ứng phó linh hoạt má»›i hoàn thành được tác phẩm và thậm chí má»›i bảo vệ được an toàn cho tính mạng và trang thiết bị mình mang theo. Phóng viên thường trú phải tác nghiệp Ä‘á»™c lập. Để phục vụ tốt cho vai trò phóng viên Ä‘a năng, “ba trong má»™t”, má»—i chuyến Ä‘i tôi mang theo không dÆ°á»›i 10kg các trang thiết bị nhÆ° máy ảnh, máy quay phim, máy tính xách tay và các tÆ° trang cần thiết khác.

Tôi thá»±c sá»± không thể quên được, các trận lÅ© quét lịch sá»­ ở Phìn Ngan (Bát Xát) và Bản Khoang (Sa Pa). Nhận tin từ cÆ¡ sở báo vào Ä‘êm muá»™n, tờ mờ sáng anh em báo chí các cÆ¡ quan thường trú lên chung má»™t chuyến xe ô tô vào hiện trường. ChÆ°a biết cụ thể Ä‘iểm xảy ra thiên tai, chỉ biết nó nằm ở thôn Z, xã Y của huyện B. Vừa Ä‘i vừa hỏi, cuối cùng cÅ©ng đến được nÆ¡i mình cần đến, nhÆ°ng ngặt má»™t ná»—i càng gần đến nÆ¡i mÆ°a lÅ© càng chia cắt đường mạnh, khiến má»™t số phÆ°Æ¡ng tiện nhÆ° xe con không thể cÆ¡ Ä‘á»™ng vượt qua để tiếp cận hiện trường. Trong hoàn cảnh Ä‘ó, để có thông tin nhanh và chính xác, anh em phóng viên phải vác máy, lá»™i bá»™. Ghi được hình ảnh và lấy được những thông tin cần thiết, rồi lá»™n trở ra xe làm tin, dá»±ng ảnh, dá»±ng hình vá»›i mong muốn Ä‘Æ°a tin sá»›m nhất về trung tâm, nhÆ°ng sóng yếu, không Ä‘iện, mất đường truyền lại phải Ä‘i hàng chục km má»›i truyền được tin và hình ảnh về Hà Ná»™i. Sau khi thông tin được phát Ä‘i, người dân vùng ảnh hưởng của thiên tai Ä‘ã nhận được sá»± thăm hỏi rất kịp thời của lãnh đạo Đảng, Nhà nÆ°á»›c và các tổ chức cá nhân trong, ngoài nÆ°á»›c. Những lúc ấy bản thân thấy quên hết sá»± mệt mỏi, thậm chí còn cảm thấy “vị ngọt” của nghề bởi mình Ä‘ã cống hiến cho đồng bào và chính quyền nÆ¡i mình Ä‘ang sống những việc làm có ích.

+ Phóng viên thường trú tại địa bàn miền núi Ä‘a dân tá»™c, kinh tế, giao thông còn nhiều khó khăn nhÆ° Lào Cai, rồi lại muôn kiểu văn hóa vùng miền chắc hẳn gặp rất nhiều khó khăn. Tôi rất muốn nghe cảm nhận của chị về những người chị từng gặp, những nÆ¡i chị từng đến. Tình cảm ấy, sá»± gắn bó ấy có phải là má»™t phần để chị yêu nghề hÆ¡n không?

- Dấn thân trong những vụ cháy rừng, lÅ© ống, lÅ© quét hay Ä‘á»™t kích vào khu vá»±c hoạt Ä‘á»™ng của bọn buôn lậu sẽ Ä‘em lại cho bạn rất nhiều trải nghiệm, giúp các bạn rút ra những kinh nghiệm quý và càng cảm thấy yêu nghề báo hÆ¡n. Phóng viên, nhất là thường trú phải Ä‘i nhiều, gặp gỡ nhiều người. Anh em cÆ¡ quan thường trú thường Ä‘ùa vui: phóng viên thường trú ở các tỉnh miền núi lâu năm không khác gì người bản địa. Bạn sẽ hiểu những phong tục, tập quán của từng dân tá»™c trên địa bàn. Thường trú tại địa bàn vùng núi, bạn phải Ä‘i rất nhiều. Đường Ä‘i tuy vất vả khó khăn nhÆ°ng bù lại, được vi vu trên những cung đường Ä‘èo núi, ngắm nhìn những mảnh ruá»™ng bậc thang chín vàng cÅ©ng là những trải nghiệm thú vị. Ba lần Ä‘i cÆ¡ sở vào ba bản Hà Nhì (Bát Xát), Mông (Bắc Hà) và Tày (NghÄ©a Đô Bảo Yên)… người dân quý mến khách theo cách riêng của họ. NhÆ°ng có má»™t Ä‘iểm chung Ä‘ó là không vồn vã xã giao mà trọng thị mời khách uống nÆ°á»›c, cạn vá»›i nhau vài chén rượu thÆ¡m Ä‘ã cất giữ lâu ngày, bởi theo quan niệm của đồng bào: “Khách đến còn là dấu hiệu mang lại sá»± may mắn cho gia Ä‘ình”. Khách vào thăm nhà là phải uống đủ ba chén rượu. “Uống xong má»›i nói chuyện sâu và má»›i hiểu cái bụng thật của nhau được”, anh Ma Seo Sùng ở thôn Cán Cấu I, huyện Si Ma Cai nói nhÆ° thế. Khách càng quý thì càng phải uống nhiều rượu, bởi đồng bào dân tá»™c quan niệm uống rượu phải thật say má»›i thật lòng, má»›i dá»… nói chuyện. Qua được cá»­a này coi nhÆ° chuyến Ä‘i của phóng viên Ä‘ã hoàn thành má»™t ná»­a công việc.  

+ Vâng, xin cảm Æ¡n chị!

Theo: Vân Hà/ Báo Nhà báo và Công luận