“Theo tôi, các cÆ¡ quan báo chí chính danh Ä‘ã ná»— lá»±c đầu tÆ° tiền của, nhân lá»±c, kỹ thuật, chất xám để bảo đảm thá»±c hiện vai trò nhiệm vụ thông tin tuyên truyền, bám sát tôn chỉ mục Ä‘ích, đồng thời nâng chất lượng ná»™i dung để cạnh tranh, thì ná»— lá»±c Ä‘ó cần được tôn trọng và bảo vệ. Khi chính họ chÆ°a “tá»± vệ” toàn diện được thì rất cần đến bàn tay can thiệp của các cÆ¡ quan quản lý Nhà nÆ°á»›c về báo chí”, nhà báo DÆ°Æ¡ng Quang - Phó Tổng Biên tập báo Người Lao Động khẳng định bày tỏ quan Ä‘iểm trÆ°á»›c việc thá»±c trạng “báo hóa” trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp Ä‘ang ngày càng phổ biến.

Họ sao chép rất nhanh, nhÆ° thể canh sẵn...

+ Theo quy Ä‘ịnh về đối tượng và Ä‘iều kiện thiết lập trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp trên internet (NĐ 72/2013 Quản lý, cung cấp, sá»­ dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng), các tổ chức, doanh nghiệp không phải là cÆ¡ quan báo chí cÅ©ng được cấp phép thiết lập trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp (website), xuất bản thông tin báo chí lên internet vá»›i Ä‘iều kiện được 3 cÆ¡ quan báo chí cho phép dẫn nguồn... Quan Ä‘iểm của ông về vấn đề này nhÆ° thế nào?

- Về mặt quy định pháp lý, chắc rằng các cÆ¡ quan quản lý Nhà nÆ°á»›c về báo chí nắm rõ, nhìn thấy rõ thá»±c trạng này hÆ¡n. DÆ°á»›i góc Ä‘á»™ là má»™t cÆ¡ quan báo chí tá»± chủ tài chính hoàn toàn hàng chục năm nay, chúng tôi không đồng tình vá»›i việc các website “tá»± do” lấy thông tin báo chí Ä‘ã xuất bản (từ các báo chính danh) về và tái xuất bản trên trang của mình. Có trang lấy và dẫn nguồn, tôn trọng bản gốc; nhÆ°ng cÅ©ng lắm trang lấy về “xào nấu”, đăng lại không thèm dẫn nguồn, xem nhÆ° là của mình, thậm chí việc đăng lại Ä‘ó là nhằm chủ Ä‘ích khác.

Theo Luật Báo chí 2016 và các Ä‘iều luật khác liên quan, chúng tôi có quyền yêu cầu các Ä‘Æ¡n vị khai thác lại thông tin của chúng tôi phải tôn trọng tuyệt đối quyền sở hữu trí tuệ. NhÆ°ng thá»±c tế, mình không thể theo dõi và nắm bắt được hết những website nào lấy lại tin, bài của mình; lấy về và sá»­ dụng ra sao; dùng vào mục Ä‘ích gì… bởi số trang web nhÆ° thế quá nhiều, hiện trạng “sao chép”, “xào nấu” thời gian qua cÅ©ng khá lá»™n xá»™n.

+ Sá»± Ä‘ánh Ä‘ồng khái niệm “cung cấp thông tin lên internet” nói chung vá»›i khái niệm “xuất bản thông tin báo chí trên nền tảng internet”, dẫn đến tình trạng website trá hình báo chí, không chỉ tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp mà ngay cả má»™t số cÆ¡ quan nhà nÆ°á»›c cÅ©ng không phân biệt được, thÆ°a ông?

- Đúng nhÆ° vậy, thá»±c tế thì có má»™t bá»™ phận không nhỏ Ä‘á»™c giả không phân biệt được Ä‘âu là báo Ä‘iện tá»­, Ä‘âu là trang tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp, Ä‘âu là trang được phép hay không được phép xuất bản thông tin báo chí, Ä‘âu là những trang “fake”… Do Ä‘ó, sá»± thiết kế giao diện và tính năng “na ná” các báo chính thống của các website Ä‘ó là có chủ Ä‘ích. Việc chọn những cái tên về loại hình nhÆ° news, daily, online… làm manchette cÅ©ng nhằm nhÆ° thế. Mục Ä‘ích là nhằm “đồng dạng” vá»›i các báo chính thống, tạo niềm tin từ bạn đọc, từ Ä‘ó lôi kéo Ä‘á»™c giả, giữ chân Ä‘á»™c giả và có thể kiếm được tiền từ quảng cáo. Đây là dạng trá hình nguy hiểm cho hoạt Ä‘á»™ng báo chí - xuất bản và đời sống xã há»™i. Nếu thiếu kiểm soát chặt chẽ, để những trang này tung tin sai sá»± thật, tin giả… gây hoang mang dÆ° luận, rối loạn xã há»™i hoặc gây thiệt hại kinh tế cho nhóm đối tượng nào Ä‘ó thì hoàn toàn không ổn. Mà chuyện này Ä‘ã từng xảy ra vài lần rồi…

+ Trên thá»±c tế, được biết báo Người Lao Động thời gian qua cÅ©ng là “nạn nhân” của các trang thông tin Ä‘iện tá»­ tổng hợp kiểu này. Xung quanh vấn đề này, Ban Biên tập Ä‘ã có những Ä‘á»™ng thái gì, thÆ°a ông?

- Tin nóng, tin Ä‘á»™c quyền hay những bài Ä‘iều tra riêng của báo Người Lao Động mấy năm qua cÅ©ng chịu tình trạng bị sao chép vô tá»™i vạ. Họ sao chép rất nhanh, nhÆ° thể canh sẵn, chờ hiển thị là “copy & paste”! NhÆ° trên Ä‘ã nói, không ít website có kiểu làm việc rất coi thường đồng nghiệp. Họ lấy tin, bài hay của chúng tôi mà không thèm xin phép, không dẫn nguồn hoặc để nguồn rất mờ và nhỏ; có trường hợp họ dùng chính tin, bài của chúng tôi để gây sức ép vá»›i đối tượng bị phản ánh trong tin, bài Ä‘ó. Chúng tôi Ä‘a số tá»± phát hiện và chủ Ä‘á»™ng liên hệ yêu cầu họ xá»­ lý Ä‘úng Luật Báo chí, Luật Sở hữu trí tuệ. Má»™t phần cÅ©ng nhờ bạn đọc thân thiết và đồng nghiệp phát hiện và báo chúng tôi biết. Ngay sau Ä‘ó, chúng tôi có văn bản gá»­i đến họ, cảnh báo và yêu cầu tuân thủ pháp luật. Những trường hợp “quá Ä‘áng” thì chúng tôi báo cáo lên cÆ¡ quan bên trên bằng văn bản, đề nghị xá»­ lý.

Gần 10 năm nay, bên cạnh dòng cảnh báo về bản quyền trên trang chủ, chúng tôi thá»±c hiện phÆ°Æ¡ng thức hợp tác khai thác tin, bài vá»›i nhiều báo Ä‘iện tá»­, trang tin, website địa phÆ°Æ¡ng, bá»™, ngành qua con đường trao đổi công văn. Báo Người Lao Động sẵn sàng cho các báo đồng nghiệp hoặc các website chính danh, hợp pháp khai thác thông tin nhÆ°ng phải có văn bản gá»­i đến chúng tôi và được chúng tôi đồng ý bằng văn bản, theo thời hạn, thường là trong 01 năm. Những cÆ¡ quan, tổ chức, doanh nghiệp nào có văn bản đề nghị và được sá»± đồng ý của chúng tôi bằng văn bản thì má»›i được phép khai thác lại tin, bài từ báo Người Lao Động (nhÆ°ng không được quyền thay đổi ná»™i dung, sá»­a tít...), ngược lại tức là vi phạm bản quyền.

Cần đến bàn tay can thiệp của các cÆ¡ quan hữu trách

+ Thiết nghÄ©, Ä‘ã đến lúc sá»± lên tiếng từ phía các cÆ¡ quan báo chí phải quyết liệt và mạnh mẽ hÆ¡n nữa. Các lãnh đạo báo chí nên có văn bản chính thức gá»­i Bá»™ Thông tin và Truyền thông, Ban Tuyên giáo Trung Æ°Æ¡ng để sá»­a Ä‘iều bất hợp lý này. Quan Ä‘iểm của ông nhÆ° thế nào về việc này?

- Chúng tôi Ä‘ã lên tiếng về tình trạng này tại nhiều cuá»™c họp, há»™i nghị, há»™i thảo, diá»…n Ä‘àn… Đồng nghiệp - báo Pháp Luật TP.HCM - cÅ©ng Ä‘ã từng tổ chức chuyên đề và chúng tôi cÅ©ng tham gia có ý kiến về những bất cập Ä‘ó. Tất cả bắt nguồn từ quy định pháp lý và cÆ¡ chế, cách thức vận hành nó trong quá trình quản lý, Ä‘iều hành. Thá»±c tế cho thấy bất cập Ä‘ã lá»™ rõ, cần sá»›m sá»­a đổi quy định pháp lý để chấn chỉnh, phù hợp vá»›i định hÆ°á»›ng chung về Quy hoạch báo chí theo đề án Trung Æ°Æ¡ng Ä‘ã phê chuẩn. Theo tôi, các cÆ¡ quan báo chí chính danh Ä‘ã ná»— lá»±c đầu tÆ° tiền của, nhân lá»±c, kỹ thuật, chất xám để bảo đảm thá»±c hiện vai trò nhiệm vụ, bám sát tôn chỉ mục Ä‘ích, đồng thời nâng chất lượng ná»™i dung để cạnh tranh, thì ná»— lá»±c Ä‘ó cần được tôn trọng và bảo vệ. Khi chúng tôi chÆ°a thể “tá»± vệ” toàn diện được thì rất cần đến bàn tay can thiệp của các cÆ¡ quan quản lý Nhà nÆ°á»›c về báo chí. “Cây gậy” pháp lý Ä‘ang nằm trong tay những cÆ¡ quan này, thừa sức sá»­ dụng nó để chấn chỉnh, làm trong sạch tình hình.

+ Xin trân trọng cảm Æ¡n ông!

Theo: An Vinh/ Báo Nhà báo và Công luận