Đằng sau câu chuyêÌ£n laÌ€ sÆ°Ì£ cố gắng, phấn Ä‘ấu hy sinh của môÌ£t tâÌ£p thể những nhaÌ€ báo trẻ. Tác phẩm được Há»™i đồng Chung khảo Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XIV - năm 2019 Ä‘ánh giá cao.

Đối với ngÆ°Æ¡Ì€i phóng viên, sÆ°Ì£ dấn thân maÌ£o hiểm vá»›i mục tiêu phải thể hiện được câu chuyêÌ£n dÆ°á»›i hình thức Ä‘a phÆ°Æ¡ng tiện, nhóm phóng viên Báo Lao Động Ä‘ã không lường trÆ°á»›c được những khó khăn, vất vả trong “cuá»™c chiến” Ba Vàng. Qua tiÌ€m hiểu, chúng tôi có cuôÌ£c gặp gỡ troÌ€ chuyêÌ£n với má»™t trong số thaÌ€nh viên nhóm tác giả tác phẩm truyêÌ€n bá “vong báo oán” chuÌ€a Ba VaÌ€ng, nhaÌ€ báo Nguyễn HoaÌ€ng Long - Ban ThÆ¡Ì€i sÆ°Ì£ Báo Lao ĐôÌ£ng. Câu chuyêÌ£n vêÌ€ chuÌ€a Ba vaÌ€ng Ä‘ã taÌ£o nên cÆ¡n sốt dÆ° luâÌ£n, Ä‘em laÌ£i thaÌ€nh công lớn Ä‘ối với nhóm vaÌ€ cũng nhÆ° cá nhân anh.

Anh kể, trong năm 2019, anh vaÌ€ nhóm thÆ°Ì£c hiêÌ£n hai, ba tuyến baÌ€i Ä‘iêÌ€u tra, bản thân laÌ€ môÌ£t phóng viên laÌ€m vêÌ€ mảng Ä‘iêÌ€u tra vaÌ€ các thaÌ€nh viên nhóm cũng thÆ°Æ¡Ì€ng xuyên chung Ä‘êÌ€ taÌ€i. Khi qua nghiên cứu vaÌ€ choÌ£n loÌ£c thÆ°Ì£c tế, bản thân anh thấy tuyến baÌ€i chuÌ€a Ba VaÌ€ng laÌ€ tâm đắc nhất, thÆ°Ì£c tế Ä‘ã chứng minh Ä‘êÌ€ taÌ€i vêÌ€ chuÌ€a Ba VaÌ€ng Ä‘ể laÌ£i hiêÌ£u ứng nhất Ä‘iÌ£nh trong loÌ€ng côÌ£ng Ä‘ôÌ€ng, vaÌ€ có tác Ä‘ôÌ£ng rất lớn Ä‘ối với xã hôÌ£i.

ViêÌ£c choÌ£n Ä‘êÌ€ taÌ€i laÌ€ quyết Ä‘iÌ£nh cả cÆ¡ quan không riêng cá nhân nhóm. Ở góc Ä‘ôÌ£ cá nhân anh, Ä‘êÌ€ taÌ€i chuÌ€a Ba VaÌ€ng khá đặc biêÌ£t. ViÌ€ PhâÌ£t giáo ở ViêÌ£t Nam xÆ°a nay laÌ€ vấn Ä‘êÌ€ nhaÌ£y cảm. Có những câu chuyêÌ£n trong chuÌ€a ai cũng nghe, cũng biết, không phải cÆ¡ quan báo chí naÌ€o dám nói lên sÆ°Ì£ thâÌ£t Ä‘ang tôÌ€n taÌ£i. Bản thân anh thấy Ä‘êÌ€ taÌ€i chuÌ€a Ba VaÌ€ng có tính phát hiêÌ£n cao, xÆ°a nay có rất ít baÌ€i báo Ä‘êÌ€ câÌ£p tới, nói vêÌ€ mặt trái của Ä‘iÌ€nh chuÌ€a. Nhắc laÌ£i quá triÌ€nh tác nghiêÌ£p trong hoaÌ€n cảnh laÌ€ nÆ¡i phâÌ£t giáo thanh tiÌ£nh, nÆ¡i maÌ€ ngÆ°Æ¡Ì€i dân luôn tin vào Ä‘ó Ä‘ể câÌ€u may, câÌ€u biÌ€nh an haÌ£nh phúc cho gia Ä‘iÌ€nh, thiÌ€ ngÆ°Æ¡Ì£c laÌ£i nó laÌ£i chính laÌ€ nÆ¡i Ä‘ang gây nên sÆ°Ì£ mê tín, hoang mang cho moÌ£i ngÆ°Æ¡Ì€i.

Nhà báo HoaÌ€ng Long nhớ laÌ£i những ngaÌ€y tác nghiêÌ£p Ä‘âÌ€y lo lắng, sÆ¡Ì£ hãi ở nÆ¡i cửa phâÌ£t thanh tiÌ£nh. Mới Ä‘âÌ€u phóng viên phải vượt qua ít nhất 3 cá»­a kiểm soát an ninh tại nhà chùa để vào được căn phòng cuối cùng, tận mắt thấy và ghi lại được những màn mặc cả, kỳ kèo, vòi tiền người Ä‘i thỉnh từ các vong.

Khó khăn chính laÌ€ viêÌ£c laÌ€m thế naÌ€o Ä‘ể giống nhất ngÆ°Æ¡Ì€i Ä‘ang say mê baÌ€i giảng, tác nghiêÌ£p rất khó viÌ€ phải kiểm duyêÌ£t, sÆ¡Ì€ túi, khó khăn chính laÌ€ ghi những hiÌ€nh ảnh. Được sÆ°Ì£ hỗ trÆ¡Ì£ tÆ°Ì€ phía cÆ¡ quan, những thiết biÌ£ quay lén trên thiÌ£ trÆ°Æ¡Ì€ng Ä‘êÌ€u được Ä‘âÌ€u tÆ°, kính Ä‘ôÌ€ng hôÌ€, cúc áo dây chuyêÌ€n, nhét Ä‘ủ nÆ¡i. Có đến 4 phóng viên cuÌ€ng vaÌ€o Ä‘ó ghi cảnh. Chỉ có má»™t cảnh Ä‘aÌ£t Ä‘Æ°Æ¡Ì£c vaÌ€ taÌ£o hiêÌ£u ứng cho baÌ€i báo.

“Khó khăn sau Ä‘ó chúng tôi gặp phải khi baÌ€i báo xuất bản, những phâÌ€n tử cuôÌ€ng tín hoÌ£ tiÌ€m moÌ£i cách tiếp câÌ£n, xúc phaÌ£m. MaÌ£ng xã hôÌ£i ngaÌ€y caÌ€ng phát triển, ngÆ°Æ¡Ì€i ta tiÌ€m Ä‘ến tác giả baÌ€i báo. Chúng tôi thÆ°Æ¡Ì€ng xuyên biÌ£ quấy nhiễu, laÌ€m phiêÌ€n rôÌ€i Ä‘ến tâÌ£n cÆ¡ quan kiêÌ£n tuÌ£ng từ Tổng Biên tâÌ£p Ä‘ến Trưởng ban… HoÌ£ tiÌ€m moÌ£i cách Ä‘ể gây áp lÆ°Ì£c cho chúng tôi”. Khó khăn laÌ€ vâÌ£y nhÆ°ng chúng tôi vẫn gắng vÆ°Æ¡Ì£t qua Ä‘ể Ä‘Æ°a những tin baÌ€i hay nhất cho Ä‘ôÌ£c giả.

Tiếp Ä‘ó, phóng viên trong má»™t buổi nhập vai thậm chí Ä‘ã bị yêu cầu ra khỏi khu thỉnh vong và không được “quay trở lại” trong vòng má»™t năm. Có thời Ä‘iểm nhóm phóng viên Ä‘ã nghÄ© đến việc từ bỏ vì không thể nào tìm được cách ghi hình những Ä‘iều diá»…n ra trong “căn phòng cuối”. Ngoài những phóng viên tác nghiệp “vòng trong”, nhóm có những người phụ trách “vòng ngoài” là những khu vá»±c khác tại chùa vá»›i mục tiêu ghi nhận cái nhìn toàn cảnh về các hoạt Ä‘á»™ng của chùa Ba Vàng.

Tất cả những chứng cứ, dữ liệu đều phải được cụ thể hoá bằng clip, hình ảnh rõ nét và lÆ°u trữ cẩn thận. Nhà báo HoaÌ€ng Long chia sẻ: “Sau hÆ¡n 2 tháng lăn lá»™n, nhóm phóng viên chúng tôi Ä‘ã thu thập được đầy đủ những chứng cứ cần thiết vá»›i gần 300GB dữ liệu. Trong khoảng thời gian này, nhóm phóng viên vẫn thá»±c hiện các công việc tại tòa soạn nhÆ° bình thường. Äá»ƒ có được video phóng sá»± dài hÆ¡n 6 phút, chúng tôi phải mất gần má»™t tuần để cùng nhau ngồi xem lại tất cả các dữ liệu, cắt gọt những Ä‘oạn video ngắn và đắt giá nhất”.

Đến ngày 20/3/2019, sÆ°Ì£ hấp dẫn của phóng sá»± “Truyền bá vong báo oán, chùa Ba Vàng má»—i năm thu trăm tá»·” treo cover trên Laodong.vn. ChÆ°a đầy 2 tiếng sau, nhiều tờ báo Ä‘iện tá»­ dẫn lại các bài viết, mạng xã há»™i lan truyền chóng mặt.

Nhà báo HoaÌ€ng Long tâm sÆ°Ì£: “Trên Facebook haÌ€ng loạt các nhóm, hôÌ£i Ä‘Æ°Æ¡Ì£c thaÌ€nh lâÌ£p nhằm muÌ£c Ä‘ích bêu xấu, thâÌ£m chí có những thông tin liên quan thuyết âm mÆ°u nhâÌ£n tiêÌ€n tÆ°Ì€ các chuÌ€a khác. Bởi viÌ€ tin tưởng tính Ä‘úng đắn của toÌ€a soaÌ£n, tin tưởng sá»± ủng hôÌ£ dÆ° luâÌ£n, đặc biêÌ£t là sÆ°Ì£ bảo vêÌ£ của Tổng Biên tâÌ£p Nguyễn NgoÌ£c Hiển maÌ€ tuyến baÌ€i naÌ€y mới truÌ£ Ä‘Æ°Æ¡Ì£c. Cá nhân baÌ€i viết của ê-kíp chúng tôi Ä‘ã Ä‘Æ°Æ¡Ì£c Giải Nhất trong Giải Báo chí vá»›i công tác phoÌ€ng, chống tham nhũng năm 2019, Ä‘ó cũng laÌ€ sÆ°Ì£ nỗ lÆ°Ì£c cố gắng của cá nhân vaÌ€ các thaÌ€nh viên trong nhóm cũng nhÆ° sÆ°Ì£ nỗ lÆ°Ì£c, Ä‘ôÌ£ng viên tÆ°Ì€ phía cÆ¡ quan”.

Khi bài báo được đăng tải, rất nhiều Ä‘á»™c giả bình luận về sá»± việc này rằng: “Trong thời đại mà người ta nói về 4.0, nói về phát triển kinh tế thì không thể hình dung được chính taÌ£i ngôi chùa nổi tiếng bậc nhất miền Bắc nhÆ° Ba Vàng lại tồn tại hình thức mê tín dị Ä‘oan, trục lợi trên sá»± u mê của người dân nhÆ° vậy. CÆ¡ quan chức năng Ä‘ã ở Ä‘âu trong suốt những năm qua để ngôi chùa này tác oai, tác quái nhÆ° vậy?”.

TaÌ£i thÆ¡Ì€i Ä‘iểm ngaÌ€y cuối tháng 3/2019, khi câu chuyện “gọi vong” chùa Ba Vàng vẫn Ä‘ang nóng rá»±c, nhóm phóng viên liên tục nhận được Ä‘iện thoại từ… người thân và đồng nghiệp.

Nhà báo HoaÌ€ng Long kể laÌ£i: “Thời Ä‘iểm nhóm phóng viên về quê nhà của sÆ° Thích Trúc Thái Minh tại Lâm Thao (LÆ°Æ¡ng Tài, Bắc Ninh), họ nhận được những tin nhắn của người dân ở Ä‘ây cảnh báo: Có người thuê giang hồ lấy mạng của phóng viên Báo Lao Động vá»›i giá 500 triệu đồng/người”. Thế nhÆ°ng, với niềm tin vào công lý, sá»± thật luôn là kim chỉ nam cho những phóng viên yêu nghề. Không vinh quang nào qua nhanh bằng vinh quang nghề báo. Để rồi, chùa Ba Vàng và câu chuyện “thỉnh vong” được bóc mẽ, Ä‘ã trở thành má»™t ví dụ Ä‘iển hình cho sá»± nhiệt huyết, sức trẻ, cái tâm và lòng yêu nghề của những phóng viên trẻ thích maÌ£o hiểm.

Càng tiếp xúc vá»›i nhà báo HoaÌ€ng Long, tôi cảm thấy anh là má»™t người yêu nghề có tinh thần trách nhiệm cao vá»›i công việc. Theo anh, để thaÌ€nh công thiÌ€ ngÆ°Æ¡Ì€i phóng viên luôn phải dấn thân Ä‘ể khai thác Ä‘Æ°Æ¡Ì£c những cái hay, những mặt trái của xã hôÌ£i. ThaÌ€nh công của loạt bài về chuÌ€a Ba VaÌ€ng ngaÌ€y hôm nay laÌ€ công sức không chỉ riêng cá nhân anh maÌ€ Ä‘ó laÌ€ công sức của môÌ£t tâÌ£p thể, môÌ£t ê-kíp những ngÆ°Æ¡Ì€i phóng viên kiêÌ£t suất, luôn sẵn saÌ€ng Ä‘ối mặt với hiểm nguy gian khổ. VaÌ€ rôÌ€i tác phẩm của nhóm Ä‘ã Ä‘Æ°Æ¡Ì£c phía cÆ¡ quan Ä‘êÌ€ xuất tham gia cuôÌ£c thi Giải Báo chí Quốc gia, Ä‘ó laÌ€ niêÌ€m vinh dÆ°Ì£, niêÌ€m haÌ£nh phúc vô cuÌ€ng Ä‘ối với ngÆ°Æ¡Ì€i laÌ€m báo.

Có thể nói, dù phải tác nghiệp trong hoaÌ€n cảnh khó khăn, nhiều tuần lễ phải thâm nhâÌ£p trong vuÌ€ng nguy hiểm, nhÆ°ng nhà báo HoaÌ€ng Long vaÌ€ ê-kíp vẫn có nhiều bài viết hay và hình ảnh phản ánh rõ nét hiÌ€nh thức truyêÌ€n bá “vong báo oán” taÌ£i chuÌ€a Ba VaÌ€ng. Ngay cả trong hoaÌ€n cảnh rất khó khăn nhÆ°ng bản thân anh vaÌ€ ê-kíp vẫn luôn tận dụng từng giờ, từng phút Ä‘ể lấy những thông tin đắt giá, quan troÌ£ng Ä‘em laÌ£i cho Ä‘ôÌ£c giả vêÌ€ mặt trái của xã hôÌ£i Ä‘ang diễn ra taÌ£i nÆ¡i cửa PhâÌ£t.

Những hy sinh với nghêÌ€ của cá nhân anh vaÌ€ nhóm được bạn bè, vaÌ€ ban lãnh Ä‘aÌ£o cÆ¡ quan ghi nhận. Đó laÌ€ niêÌ€m Ä‘ôÌ£ng viên lớn nhất Ä‘ối với cá nhân HoaÌ€ng Long vaÌ€ ê-kíp. Anh chỉ mong những phâÌ€n tử truyêÌ€n bá thông tin sai lêÌ£ch vêÌ€ Ä‘aÌ£o PhâÌ£t, những con ngÆ°Æ¡Ì€i cổ súy, truyêÌ€n bá không tốt vêÌ€ Ä‘aÌ£o PhâÌ£t, cuÌ£ thể nhÆ° truyêÌ€n bá “vong báo oán” taÌ£i chuÌ€a Ba VaÌ€ng sẽ biÌ£ lên án, Ä‘ể cuôÌ£c sống ngÆ°Æ¡Ì€i dân được biÌ€nh yên.

Theo Nguyá»…n Trung/Báo Nhà báo và Công luận