Trên thế giá»›i, nhiều nền tảng vẫn Ä‘ang loay hoay tìm ra phÆ°Æ¡ng án thu phí tối Æ°u sau nhiều năm hoạt Ä‘á»™ng miá»…n phí. Thậm chí, không ít nền tảng phải Ä‘óng cá»­a trÆ°á»›c khi kịp thÆ°Æ¡ng mại hóa nhÆ° Google+ hay Yahoo! Messenger. Vì vậy, câu chuyện thu phí báo chí á»Ÿ Việt Nam khó có thể tìm ra Ä‘áp án trong má»™t sá»›m má»™t chiều.

Tuy nhiên, để các cÆ¡ quan báo chí dần dần từng bÆ°á»›c tiến tá»›i tá»± chủ theo Đề án Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025, việc xây dá»±ng mô hình, thá»­ nghiệm và tiến hành thu phí không còn là câu chuyện bàn trên giấy hay trong những buổi há»™i thảo. Các cÆ¡ quan báo chí phải bắt tay thá»±c hiện ngay nhÆ° má»™t nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. 

Làm thế nào để Ä‘á»™c giả chịu bỏ tiền đọc báo Ä‘iện tá»­ vẫn luôn là câu hỏi thường trá»±c của má»—i cÆ¡ quan báo chí. Trong bối cảnh má»—i tờ báo có những định hÆ°á»›ng ná»™i dung rất khác nhau (nhÆ°ng không nằm ngoài sá»± quản lý của Nhà nÆ°á»›c), để Ä‘á»™c giả chịu bỏ tiền, thậm chí là rất nhiều tiền để đọc nhiều tờ báo Ä‘iện tá»­ khác nhau thá»±c sá»± là má»™t thách thức trong thời đại số.

Do Ä‘ó, má»—i cÆ¡ quan báo chí cần phải có hÆ°á»›ng Ä‘i riêng, chuyên biệt hóa ná»™i dung, hÆ°á»›ng đến thị trường ngách (niche market) để  tìm ra đối tượng Ä‘á»™c giả phù hợp chấp nhận trả phí. Vậy những việc cần làm cụ thể là gì?

Ná»™i dung chuyên biệt

Ná»™i dung thông tin phải thá»±c sá»± chuyên biệt, không trùng lặp. Đây là thứ tiên quyết khiến người dùng bỏ tiền, tÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° việc má»™t người đọc sách có thể bỏ tiền mua nhiều cuốn sách vá»›i ná»™i dung khác nhau, bất kể giá của má»—i quyển không hề rẻ.

Tùy vào đặc trÆ°ng của từng thể loại, đối tượng phục vụ, các cÆ¡ quan báo chí cần có những sản phẩm mang màu sắc riêng, thể loại Ä‘a dạng nhÆ° infographic, long-form, e-Magazine, podcast, video Ä‘á»™c quyền. 

Những nhóm Ä‘á»™c giả khác nhau sẽ có những nhu cầu khác biệt cần Ä‘áp ứng. Ví dụ, Ä‘á»™c giả thể thao cần thông tin nhanh nhạy về kết quả trận đấu, các thông số về cầu thủ, chuyển nhượng. Độc giả tài chính cần nắm thông tin thời gian thá»±c (real-time) về sá»± chênh lệch giá vàng, tiền ảo, ngoại tệ, chứng khoán. 

Độc giả phổ thông cần nắm thông tin về tình hình thời tiết, giao thông, Covid-19, lịch cắt Ä‘iện, cắt nÆ°á»›c (nếu có). Độc giả lá»›n tuổi cần nghe thông tin nhiều hÆ¡n, vá»›i giọng đọc từ người thật có âm Ä‘iệu dá»… nghe, phát âm rõ ràng. 

NhÆ°ng làm thế nào để ná»™i dung chuyên biệt cung cấp đến Ä‘úng đối tượng Ä‘á»™c giả? Để giải bài toán này, các tờ báo lá»›n trên thế giá»›i hiện Ä‘ang Ä‘i theo hÆ°á»›ng ứng dụng AI, máy học, Big Data để phân tích hành vi người dùng, Ä‘á»™ tuổi, sở thích, từ Ä‘ó cung cấp những bài viết giá trị đến Ä‘úng đối tượng Ä‘á»™c giả trả tiền. 

Quyền lợi riêng biệt

Rõ ràng, chỉ có ná»™i dung chuyên biệt là chÆ°a đủ hấp dẫn để người đọc trả tiền. Độc giả phải nhìn thấy, nhận thấy và xét thấy sá»± khác biệt trong quyền lợi giữa miá»…n phí và trả tiền.

Đơn cá»­ nhÆ° việc phân phối ná»™i dung trả tiền. Nếu cứ bắt Ä‘á»™c giả phải trả tiền, phải truy cập trá»±c tiếp vào trang báo Ä‘iện tá»­ để tìm kiếm và đọc bài viết má»—i ngày thì chÆ°a phải là cách thức thÆ°Æ¡ng mại hóa Ä‘úng đắn của sản phẩm báo chí trong cÆ¡ chế thị trường. 

Người đọc trả tiền, do Ä‘ó, phải nhận được thông tin về bài viết cần đọc tận tay, giống nhÆ° việc đặt báo giấy dài hạn được Ä‘Æ°a đến tận nhà. PhÆ°Æ¡ng thức gá»­i bài viết Ä‘iện tá»­ này có thể là gá»­i tin vắn SMS, newsletter chi tiết qua email, notify trên Ä‘iện thoại qua app… dá»±a trên sá»± đồng ý của người dùng.

Đó chỉ là má»™t trong số vô vàn quyền lợi mà người đọc trả tiền cần và Ä‘áng phải nhận được. Người đọc trả phí chắc chắn được đọc bài viết ngay lập tức, mà không thể bị cản trở bởi bất cứ loại quảng cáo nào, dÆ°á»›i bất kỳ hình thức nào (banner, ảnh, pre-ads, roll ads...).

 

Người đọc trả tiền cho báo Ä‘iện tá»­ cÅ©ng được nhận ấn bản Ä‘iện tá»­ của báo giấy (e-Paper), nếu cÆ¡ quan báo chí Ä‘ó vận hành ấn bản báo giấy riêng biệt. Ấn bản này phải Ä‘em đến cho Ä‘á»™c giả cảm giác nhÆ° Ä‘ang đọc hoặc cầm trên tay má»™t tờ báo giấy qua cách thiết kế ấn phẩm, chứ không phải chỉ là phiên bản online toàn văn bản cùng má»™t cỡ chữ. 

Người đọc phải được xem các video Ä‘á»™c quyền trên báo Ä‘iện tá»­ vá»›i chất lượng tốt nhất có thể, tùy theo khả năng cung cấp của má»—i cÆ¡ quan báo chí, từ FullHD đến 8K và cao hÆ¡n, vá»›i chất lượng đường truyền mạnh nhất.

Người đọc cÅ©ng cần được lÆ°u trữ dá»… dàng các bài viết muốn đọc, thông qua những cách thức khác nhau đồng bá»™ từ PC, Ä‘iện thoại đến máy tính bảng, để đọc sau hoặc đọc lại khi cần mà không phải sá»­ dụng tính năng bookmark có sẵn trên trình duyệt. 

NhÆ° vậy, má»—i cÆ¡ quan báo chí có thể tá»± xây dá»±ng má»™t bá»™ tiêu chí khác nhau để Ä‘ánh giá thế nào là riêng biệt. Từ Ä‘ó, nổi bật hóa những quyền lợi của trả phí so vá»›i miá»…n phí, qua Ä‘ó thúc đẩy niềm tin của người đọc vào việc bỏ tiền để đọc báo là Ä‘úng đắn. 

Giá trị khác biệt

Giá trị là má»™t thÆ°á»›c Ä‘o vô hình, được khắc sâu vào má»—i cÆ¡ quan báo chí ở từng thời Ä‘iểm cụ thể. Lấy ví dụ, giá trị của má»™t tờ báo ở thời đại há»™i nhập 4.0 vá»›i startup là cung cấp thông tin có chiều sâu, ngành dọc phù hợp vá»›i hÆ°á»›ng Ä‘i của startup trong lÄ©nh vá»±c Ä‘ó. Từ Ä‘ó, tờ báo tạo ra giá trị vô hình là nÆ¡i cung cấp thông tin nhạy bén, trung thá»±c, phản ánh chính xác sá»± vận Ä‘á»™ng của thị trường đối vá»›i môÌ£t nhóm Ä‘ôÌ£c giả nhất Ä‘iÌ£nh. 

Tuy nhiên, nếu hiểu theo nghÄ©a Ä‘en, báo Ä‘iện tá»­ trả phí cÅ©ng có thể Ä‘em lại những giá trị hữu hình cho người đọc. Chẳng hạn, Ä‘á»™c giả trả phí có thể chia sẻ bài viết cho bạn bè người thân, trá»±c tiếp phản ánh ná»™i dung, chất lượng bài viết thông qua tÆ°Æ¡ng tác vá»›i tác giả nhÆ° má»™t mạng xã há»™i báo chí thu nhỏ.

Xa hÆ¡n, người đọc trả tiền còn có thể nhận được phần quà may mắn hàng tuần hoặc hàng tháng, được tham gia giải đố nhận quà giá trị từ nhà tài trợ, được vinh danh khi có nhiều Ä‘óng góp tích cá»±c... Giá trị hữu hình chính là những thứ dá»… nhìn thấy nhất vá»›i số Ä‘ông Ä‘á»™c giả, để từ Ä‘ó kích thích họ sẵn sàng bỏ tiền cho báo chí thu phí.

NhÆ° vậy, cÆ¡ quan báo chí phải có đầy đủ cả giá trị vô hình lẫn hữu hình để hấp dẫn Ä‘á»™c giả. Thiếu Ä‘i má»™t trong hai khía cạnh này, người đọc khó lòng cảm nhận rõ ràng sá»± khác biệt giữa Ä‘âu là miá»…n phí và trả phí. 

Bài toán thu phí báo chí phải được từng cÆ¡ quan báo chí tìm ra lời giải Ä‘úng đắn nhất phù hợp vá»›i thá»±c trạng khách quan của má»—i Ä‘Æ¡n vị. 

Nếu không mau chóng bắt kịp dòng chảy của xã há»™i và công nghệ, báo chí sẽ Ä‘ánh mất thời cÆ¡ và vị thế để xây dá»±ng má»™t tập khách hàng trung thành, qua Ä‘ó tạo ra nguồn thu ổn định và không bị phụ thuá»™c vào nền tảng khác.

Theo Vietnamnet