Nhà báo Phan Thanh Phong

Tận dụng lợi thế riêng trong mảng văn học nghệ thuật

ThÆ°a chị, xin chúc mừng Báo Nhân Dân vừa có thêm má»™t sản phẩm má»›i trên các nền tảng kỹ thuật số. Được biết, Radio Nhân Dân khởi kênh bằng chÆ°Æ¡ng trình đọc truyện. Thá»±c ra Ä‘iều này trong thời gian qua cÅ©ng Ä‘ã có nhiều cÆ¡ quan báo chí, truyền thông thá»±c hiện. Vậy, chị có thể cho biết: rND thu hút thính giả bằng sá»± khác biệt, đặc biệt nào?

Theo nhiều nghiên cứu, podcast là má»™t trong những loại hình truyền thông phát triển nhanh nhất hiện nay và thậm chí được coi là phao cứu sinh đối vá»›i nhiều người sá»­ dụng trong thời gian diá»…n ra đại dịch Covid-19. Đối vá»›i các cÆ¡ quan báo chí nhÆ° New York Times (vá»›i sản phẩm The Daily) và Guardian (Today in Focus), những chÆ°Æ¡ng trình phát thanh theo nhu cầu Ä‘ang thu hút Ä‘ông đảo thính giả má»—i ngày, tạo ra thói quen cÅ©ng nhÆ° sá»± trung thành vá»›i các thÆ°Æ¡ng hiệu báo chí, và còn mang lại nguồn thu. Đương nhiên, ở nhiều nÆ¡i khác, podcast chÆ°a thá»±c sá»± được Æ°a chuá»™ng tuy nhiều cÆ¡ quan báo chí, phát thanh - truyền hình Ä‘ã triển khai trong thời gian gần Ä‘ây. Tại Việt Nam, số người biết đến podcast càng ít, số người thường xuyên theo dõi podcast còn ít hÆ¡n nữa. Nhiều người thích nghe đọc tin, đọc truyện, nhÆ°ng lại nghe qua YouTube chứ không phải các kênh podcast. Dẫu còn ít nhÆ° thế, việc đọc truyện, đọc sách bằng tiếng Việt trên các nền tảng công nghệ số không phải là Ä‘iều gì má»›i mẻ. Má»™t số nhà xuất bản, cÆ¡ quan báo chí, doanh nghiệp phát hành, thậm chí các cá nhân Ä‘ã lập kênh đọc truyện, đọc sách trên các nền tảng khác nhau. VOV nổi tiếng vá»›i mục “Đọc truyện Ä‘êm khuya” Ä‘ã xây dá»±ng kênh YouTube vá»›i cả trăm ngàn người theo dõi.

Vậy nhÆ°ng Báo Nhân Dân chúng tôi vẫn quyết định tiến vào thị trường ngách này vá»›i mục tiêu mở rá»™ng quy mô người dùng thông qua loại ná»™i dung gần gÅ©i, thân thiện, mang tính thÆ° giãn, khác vá»›i cách nghÄ© và sá»± ấn tượng của phần Ä‘ông Ä‘á»™c giả là báo Nhân Dân chuyên đăng tải thông tin chính luận, chính thống. Việc chọn loại hình thông tin gây ra sá»± chú ý, tò mò cÅ©ng là má»™t lợi thế. Lý do tiếp theo là báo Nhân Dân Ä‘ang được sở hữu số lượng lá»›n, hàng trăm tác phẩm truyện ngắn của các tác giả nổi tiếng, thành danh, viết riêng cho Nhân Dân. Các truyện ngắn này từng được Ä‘á»™i ngÅ© biên tập viên uy tín tuyển chọn kỹ lưỡng và Ä‘ã từng được đăng tải trên báo tuần, báo tháng và các sản phẩm thông tin khác. Có lẽ ít tòa soạn báo chí nào há»™i tụ, thu hút được nhiều cây bút, nhiều văn sÄ© trí thức uy tín, có tiếng trong làng văn nghệ cá»™ng tác, giúp đỡ chúng tôi trong công tác tuyển chọn, biên tập cÅ©ng nhÆ° viết tác phẩm riêng cho báo. Có nhiều người giữ trọng trách trụ cá»™t trong làng văn cÅ©ng luôn sát cánh đồng hành vá»›i chúng tôi để chăm lo cho các tác phẩm hay, đẹp trên ấn phẩm, nhÆ° nhà thÆ¡ Nguyá»…n Quang Thiều, nhà thÆ¡ Trần Đăng Khoa, nhà thÆ¡ Hữu Việt, nhà văn Nguyá»…n Văn Thọ... Suốt nhiều năm họ gắn bó đồng hành giúp chúng tôi tuyển chọn, biên tập, bình tác phẩm trên má»—i số báo.

Không chỉ thế, má»—i truyện ngắn đăng trên báo Nhân Dân đều Ä‘i cùng vá»›i má»™t tác phẩm há»™i họa chất lượng cao của má»™t họa sÄ© danh tiếng – Ä‘ây cÅ©ng chính là má»™t lợi thế riêng, tạo thêm giá trị cho truyện ngắn, dù là đăng báo in hay Ä‘Æ°a lên các nền tảng kỹ thuật số. Cho đến nay, tôi tá»± tin cho rằng ít có tòa soạn nào đầu tÆ°, chăm sóc kỹ lưỡng đến từng chi tiết nhỏ cho tác phẩm văn học nhÆ° ở Báo Nhân Dân. Và thật sá»±, nếu những sản phẩm này chỉ nằm trên báo in thì mức Ä‘á»™ tiếp cận, lan tỏa của nó tá»›i người đọc sẽ bị hạn chế, thiệt thòi. Bởi vậy chúng tôi quyết định mở rá»™ng sá»± giao lÆ°u, tiếp cận cho nó tá»›i Ä‘ông đảo người thưởng thức hÆ¡n qua rND.

Và, má»™t Ä‘iểm Ä‘á»™c Ä‘áo nhất của các podcast trên Radio Nhân Dân là sau má»—i truyện ngắn đều có lời bình của các nhà văn, nhà thÆ¡, nhà phê bình nổi tiếng – Ä‘iều hiếm có trên thị trường sách nói hiện nay. Má»—i thính giả có cảm nhận riêng về tác phẩm , nhÆ°ng khi nghe lời bình của các chuyên gia, họ cảm nhận được má»™t góc nhìn chuyên môn cao hÆ¡n, được khai mở nhiều Ä‘iều thú vị và ý nghÄ©a hÆ¡n. CÅ©ng cần nói thêm rằng Radio Nhân Dân hiện nay sá»­ dụng nhiều giọng đọc khác nhau – giọng nam, giọng nữ, giọng miền bắc, giọng miền nam, những giọng đọc Ä‘ã nổi tiếng và những giọng đọc má»›i , thậm chí trong những văn bản sáng tạo đặc biệt chúng tôi mời chính tác giả của nó thể hiện tác phẩm để tăng sá»± tÆ°Æ¡ng tác, giao lÆ°u giữa tác giả cùng công chúng. Vá»›i cách thức này, chúng tôi tin sẽ Ä‘áp ứng nhiều gu khác nhau của thính giả.

Người trẻ luôn Ä‘òi hỏi sá»± má»›i mẻ, nên báo chí cÅ©ng cần liên tục đổi má»›i

ThÆ°a chị, nhÆ° chị chia sẻ, hiện tại thế mạnh của rND Ä‘ang là khai thác mảng văn học nghệ thuật vá»›i các tác phẩm văn chÆ°Æ¡ng của những người thành danh, nổi tiếng; vậy trong tÆ°Æ¡ng lai gần rND có dá»± kiến mở rá»™ng sang các lÄ©nh vá»±c khác hay chỉ Ä‘á»™c quyền về văn hóa nghệ thuật nhÆ° hiện nay?

Đọc truyện chỉ là bÆ°á»›c Ä‘i đầu tiên, dá»±a trên nguồn tài nguyên có sẵn vá»›i những lợi thế có sẵn của báo Nhân Dân. Chúng tôi Ä‘ã có má»™t chiến lược dài hạn và những kế hoạch ngắn hạn để mở rá»™ng ná»™i dung trên kênh podcast của báo – và chắc chắn phải theo cách thức tổ chức má»›i mẻ, khác biệt vá»›i những gì Ä‘ang có trên thị trường Việt Nam vốn ở quy mô phát triển sÆ¡ khai. Quan Ä‘iểm của chúng tôi là phải Ä‘Æ°a tÆ° duy sản phẩm vào quá trình ra quyết định và chọn lá»±a ná»™i dung. Bất kể cái gì Ä‘Æ°a ra thị trường thì cÅ©ng phải thăm dò nhu cầu và thị hiếu, chọn được Ä‘úng tệp người dùng rồi thì phải lập quy trình để tạo ra sản phẩm chất lượng cao, thậm chí có sá»± khác biệt rõ ràng so vá»›i các sản phẩm cùng thể loại, cùng phân khúc trên thị trường. Sản phẩm Ä‘Æ°a ra rồi thì phải nghÄ© đến chuyện chăm sóc khách hàng để nắm bắt phản hồi của họ, tiếp tục cải thiện và cải tiến chất lượng sản phẩm. Bên cạnh Ä‘ó, phải nghÄ© ra những sản phẩm sáng tạo má»›i, nhắm đến những tệp khách hàng má»›i, chứ không thể chỉ bám lấy má»™t sản phẩm, cho dù đạt được những thành công nhất định.

Hiện nay chúng tôi Ä‘ã Ä‘Æ°a Radio Nhân Dân lên nhiều nền tảng nhÆ° Apple Podcasts, Spotify, Google Podcasts, SoundCloud và YouTube – đều là những nền tảng quen thuá»™c vá»›i người dùng Việt Nam. Còn có những nền tảng khác nhÆ° iHeart Radio, Castbox, Acast, Pocket Casts, Stitcher hay Amazon Music nhÆ°ng chÆ°a phải là Æ°u tiên của chúng tôi.

Trong môi trường cạnh tranh thông tin gay gắt, đặc biệt giá»›i trẻ luôn Ä‘òi hỏi cái má»›i, cái hấp dẫn, vậy cÆ¡ quan báo chí truyền thông chính thống nhÆ° Nhân Dân và cụ thể là rND cần xác định hÆ°á»›ng Ä‘i nhÆ° thế nào để vẫn giữ bản sắc mà vẫn không bị lỡ nhịp vá»›i xu hÆ°á»›ng và thu hút người dùng, đặc biệt giá»›i trẻ, thÆ°a chị ?

Podcast là loại hình phát thanh theo nhu cầu, tức là người nghe tá»± quyết định chọn ná»™i dung nào phù hợp vá»›i mình. Người đọc có thể tìm kiếm ná»™i dung họ Æ°a thích chứ không cần chờ đến giờ phát cố định. Người đọc có thể bị thu hút và đăng ký theo dõi má»™t kênh vào thời Ä‘iểm này nhÆ°ng có thể bỏ bẵng không truy cập vào những lúc khác, thậm chí bỏ theo dõi chỉ bằng má»™t cú click chuá»™t Ä‘Æ¡n giản. Các nền tảng digital hiện nay tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích hành vi và thói quen của người dùng, từ Ä‘ó gợi ý những ná»™i dung liên quan, thông báo cho người sá»­ dụng khi có ná»™i dung má»›i thuá»™c chủ đề mà họ quan tâm hoặc kênh mà họ theo dõi hoặc đăng ký. Người dùng cÅ©ng có thể chia sẻ, bình luận, nêu quan Ä‘iểm của họ, và từ Ä‘ó cÆ¡ quan báo chí có thể Ä‘iều chỉnh chiến lược ná»™i dung của mình.

Người nghe podcast Ä‘a phần là trẻ tuổi. Theo báo cáo của Viện nghiên cứu Báo chí Reuters, Ä‘a phần thính giả podcast ở Anh là dÆ°á»›i 35 tuổi. Đài phát thanh NPR của Mỹ cÅ©ng cho biết người dùng podcast của họ trẻ hÆ¡n đến 20 tuổi so vá»›i thính giả Ä‘ài phát thanh.

NhÆ°ng trong má»™t môi trường cạnh tranh thông tin gay gắt, má»™t cÆ¡ quan báo chí không chỉ cạnh tranh vá»›i các đối thủ trong lÄ©nh vá»±c của mình, mà còn phải cạnh tranh vá»›i hàng tá»· kênh trên mọi nền tảng để thu hút sá»± chú ý của người dùng. CÆ¡ quan báo chí chính thống lại không thể chạy Ä‘ua bằng những ná»™i dung không lành mạnh, câu khách rẻ tiền, trong khi người dùng lên Internet ngày càng thiên về xu hÆ°á»›ng giải trí, trong Ä‘ó không ít người sẵn sàng tiêu tốn hàng giờ má»—i ngày để xem những video, những chÆ°Æ¡ng trình phát thanh thậm chí vô bổ, hóng chuyện showbiz, những lối sống lệch chuẩn, những vụ cãi vã, thách đấu trên mạng, v,v… Nghe theo nhu cầu và có thể chủ Ä‘á»™ng tÆ°Æ¡ng tác chính là bản chất của các nền tảng podcast, vì vậy câu chuyện ở Ä‘ây chỉ là việc cÆ¡ quan báo chí có tận dụng được những đặc Ä‘iểm khác vá»›i phát thanh truyền thống Ä‘ó để có tÆ° duy sản phẩm phù hợp và tạo ra những sản phẩm đổi má»›i sáng tạo, chất lượng cao, có thời gian sống lâu dài hay không mà thôi. Đừng lập podcast hay tạo ra má»™t chÆ°Æ¡ng trình nào Ä‘ó nhÆ° kiểu chạy theo mốt nhất thời, mà hãy suy nghÄ© nghiêm túc và chuyên nghiệp vá»›i má»—i sản phẩm của mình, và Ä‘Æ°Æ¡ng nhiên phải coi việc phục vụ thính giả là trên hết. Đặc biệt, người trẻ luôn trông đợi những Ä‘iều má»›i mẻ, nên cÆ¡ quan báo chí cÅ©ng phải liên tục đổi má»›i ná»™i dung, đổi má»›i cách thức thể hiện.

Radio Nhân Dân là các chÆ°Æ¡ng trình podcast – má»™t dạng thức phát thanh trên các nền tảng streaming Ä‘ang ngày càng trở nên phổ biến trên thế giá»›i và được nhiều cÆ¡ quan báo chí triển khai. Người dùng có thể nghe trá»±c tuyến qua các ứng dụng trên Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng, nghe trá»±c tiếp trên website Báo Nhân Dân, hoặc tải về thiết bị để nghe ngoại tuyến (không kết nối Internet) trong gia Ä‘ình, nÆ¡i làm việc hoặc khi di chuyển trên xe hÆ¡i, tàu hỏa, máy bay.

Xin trân trọng cảm Æ¡n chị!

Theo Hà Vân (thá»±c hiện)/Báo NB&CL

https://congluan.vn/chung-toi-se-no-luc-dap-ung-nhu-cau-da-dang-cua-thinh-gia-dac-biet-gioi-tre-post156979.html