Nhóm tác giả cùng Quyền Tổng biên tập - Lê Anh Ðạt tại Lá»… trao Giải Báo chí toàn quốc phòng, chống tham nhÅ©ng, tiêu cá»±c. Ảnh: Quang Vinh

Để hiểu rõ hÆ¡n về quá trình thá»±c hiện đề tài này, PV Báo NB&CL Ä‘ã có cuá»™c trò chuyện cùng nhà báo Nguyá»…n Công Khanh - ThÆ° ký tòa soạn Báo Đại Đoàn Kết xung quanh loạt bài này.

Nhận được sá»± đồng lòng từ nạn nhân

+ Ngay từ bài đầu tiên trong bài loạt bài Ä‘iều tra Ä‘á»™c quyền về hoạt Ä‘á»™ng về CLB Tình Người đăng tải, Báo Đại Đoàn Kết Ä‘ã nhận được sá»± hưởng ứng rá»™ng rãi của dÆ° luận. Má»™t đề tài khá khó và gai góc, vậy quá trình triển khai bắt đầu nhÆ° thế nào thÆ°a anh?

- Xuất phát từ phản ánh của những nạn nhân của CLB Tình người, phóng viên tiếp cận được những nạn nhân của CLB này. Họ Ä‘ã từng sinh hoạt trong CLB, thập chí là sinh hoạt lâu, Ä‘ã giữ vị trí quan trọng trong câu lạc bá»™. Mục Ä‘ích ban đầu của họ là tham gia CLB để làm thiện nguyện, mong muốn Ä‘óng góp công sức cho xã há»™i, há»— trợ cá»™ng đồng vá»›i mục Ä‘ích tốt đẹp. NhÆ°ng sau má»™t thời gian tham gia, nhiều nạn nhân này thấy rằng, những gì tốt đẹp mà má»™t số cá nhân chủ chốt của CLB rao giảng nó chỉ là vỏ bọc, để các thành viên chủ chốt này trục lợi từ các thành viên khác.

Khi bị trục lợi cả về danh tính, uy tín, cả về vật chất, công sức lao Ä‘á»™ng, những nạn nhân này nhận ra sai lầm. Họ cảm thấy không thể chấp nhận được. Họ muốn bóc trần những sai trái, để không ai bị lôi kéo thêm, đồng thời thức tỉnh những thành viên khác. Họ sẵn sàng đối đầu vá»›i những thành viên chủ chốt câu lạc bá»™ mà họ Ä‘ã tham gia. Ngoài việc đăng tải sá»± thật lên mạng xã há»™i, họ Ä‘ã tìm đến Báo Đại Đoàn Kết để nêu những bức xúc mà mình gặp phải. Nhiều thành viên Ä‘ã phản ánh CLB Ä‘ang có nhiều dấu hiệu lừa đảo. Các bằng chứng cho thấy CLB này Ä‘ã tạo ra vỏ bọc minh bạch để ẩn chứa các hoạt Ä‘á»™ng khác…

Sau khi nhận thấy Ä‘ây là má»™t vấn đề lá»›n, nhÆ°ng cÅ©ng là vấn đề khó, quyền Tổng Biên tập Lê Anh Đạt Ä‘ã quyết định thá»±c hiện tuyến bài Ä‘iều tra, để phóng viên thâm nhập tìm hiểu thá»±c tế CLB, xác minh rõ lại thông tin, Ä‘ây chính là Ä‘iểm mấu chốt để ra đời tuyến bài.

+ Loạt bài về hoạt Ä‘á»™ng của CLB Tình Người có nhiều tÆ° liệu, hình ảnh chân thật, việc sá»­ dụng câu từ chặt chẽ, thống nhất, đặc biệt là tinh thần tôn trọng sá»± thật, chắc hẳn công tác thu thập hồ sÆ¡ tài liệu, chứng cứ được Ban biên tập đặc biệt quan tâm, thÆ°a anh?

- Đúng vậy! TrÆ°á»›c khi triển khai, dÆ°á»›i sá»± chỉ đạo của nhà báo Lê Anh Đạt, báo Ä‘ã xây dá»±ng kế hoạch, lường trÆ°á»›c các vấn đề có thể xảy ra, chúng tôi hiểu rằng muốn viết nên sá»± thật thì phải tiếp cận sá»± thật. Chúng tôi Ä‘ã cá»­ phóng viên thâm nhập thá»±c tế và thấy rằng những Ä‘iều các nạn nhân thông tin cho báo là Ä‘úng sá»± thật, có cÆ¡ sở. Bằng những hoạt Ä‘á»™ng nghiệp vụ, báo Ä‘ã thu thập thêm các tÆ° liệu, gặp gỡ nhân chứng, làm việc vá»›i các cÆ¡ quan chức năng, tham vấn ý kiến của các chuyên gia, luật sÆ°…

Sau má»™t thời gian, chúng tôi Ä‘ã thu thập được nguồn tÆ° liệu rất lá»›n. Gồm các văn bản, giấy tờ, hình ảnh, video, ghi âm… các nguồn tài liệu khác. Chúng tôi tập trung phân tích tài liệu, bóc tách các mảng miếng để có được bức tranh toàn cảnh và nhiều chiều về CLB này.

Đặc biệt, khi nhận thấy CLB có những hoạt Ä‘á»™ng mang màu sắc mê tín, truyền bá dị Ä‘oan, chúng tôi Ä‘ã nghiên cứu kỹ những quy định pháp luật liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo để áp dụng, phân định rõ Ä‘úng sai. DÆ°á»›i sá»± chỉ đạo nhất quán và mạnh mẽ của Ban Biên tập, nhóm phóng viên Ä‘iều tra Ä‘ã rà soát từng chi tiết nhỏ, thậm chí ngay cả cách gọi tên các nhân vật trong bài làm sao cho Ä‘úng, gọi tên hoạt Ä‘á»™ng nhÆ° thế nào cÅ©ng được tính toán, đảm bảo tính thống nhất.

May mắn hÆ¡n, trong quá trình triển khai, báo Ä‘ã nhận được sá»± đồng lòng tích cá»±c từ các nạn nhân của CLB, họ sẵn sàng cung cấp các thông tin. Ban đầu họ là những nhân chứng ngầm, nhÆ°ng sau khi báo đăng tải những loạt bài có hiệu ứng mạnh mẽ, họ Ä‘ã sẵn sàng xuất hiện trên mặt báo. Họ nói lên tiếng nói của mình, họ là những người mạnh mẽ, vững vàng. Đây cÅ©ng là Ä‘iểm quan trọng để báo có sá»± tÆ°Æ¡ng tác vá»›i bạn đọc, truyền tải thông tin đến bạn đọc.

Tinh thần không bỏ cuá»™c 

+ Viết về đề tài đấu tranh bài trừ tệ nạn mê tín dị Ä‘oan, má»™t lÄ©nh vá»±c được nhiều người quan tâm, nhÆ°ng cÅ©ng tÆ°Æ¡ng đối khó, chắc hẳn anh và đồng nghiệp cÅ©ng có những áp lá»±c riêng?

- Sau loạt bài đầu tiên, chúng tôi nhận được nhiều sá»± ủng há»™ của bạn đọc, nhiều Ä‘á»™c giả gá»­i thÆ° đến cảm Æ¡n quý báo Ä‘ã giúp họ thoát khỏi “nhà tù” của mê tín dị Ä‘oan. Nhiều bạn đọc Ä‘ã cảm Æ¡n vì sá»± dÅ©ng cảm của báo để Ä‘Æ°a sá»± việc ra ánh sáng. Chúng tôi cÅ©ng nhận được được sá»± tiếp lá»­a của nhiều cÆ¡ quan báo chí lá»›n khác. NhÆ°ng bên cạnh Ä‘ó cÅ©ng nhận được sá»± phản kháng dữ dá»™i từ CLB, họ cho rằng báo Ä‘ã đăng thông tin sai lệch. Cho rằng họ làm Ä‘úng, đại diện CLB Ä‘ã lên làm việc vá»›i báo, Ban biên tập báo Ä‘ã tiếp và làm việc vá»›i CLB, họ yêu cầu báo phải gỡ, sá»­a thông tin.

Tuy nhiên vì nắm trong tay những tÆ° liệu chắc chắn, những thông tin đầy đủ, khách quan Ä‘a chiều về hoạt Ä‘á»™ng của CLB nên báo Ä‘ã vững tin, giữ nguyên các bài viết Ä‘ã đăng tải, tiếp tục làm sâu, rá»™ng hÆ¡n những vấn đề Ä‘ã nêu. Đích thân quyền Tổng Biên tập Lê Anh Đạt Ä‘ã theo dõi sát sao và có các chỉ đạo kịp thời các bÆ°á»›c Ä‘i của tuyến bài.

Để Ä‘áp ứng tốt hÆ¡n nhu cầu bạn đọc, sau Ä‘ó Ban Biên tập quyết định thá»±c hiện đăng báo giấy, vá»›i loạt bài “Vén bức màn bí ẩn Câu lạc bá»™ Tình Người mang màu sắc “ma mị” giữa Thủ Ä‘ô”. Chúng tôi triển khai má»™t cách mạnh mẽ để phân tích về quyển sách được gọi là “pháp bảo” của CLB. Về mô hình tổ chức của CLB, về hoạt Ä‘á»™ng, nguồn tài chính. Chúng tôi cÅ©ng đăng tải những tâm sá»± chân tình của nạn nhân của CLB, họ mất mát nhÆ° thế nào, chịu Ä‘á»±ng ra sao…

Sau má»—i má»™t số báo đều nhận được phản hồi từ CLB, nhÆ°ng báo vẫn tiếp tục giữ vững quan Ä‘iểm Ä‘i đến cùng và nói lên sá»± thật. BÆ°á»›c tiếp theo báo Ä‘Æ°a vấn đề này lên diá»…n Ä‘àn Quốc há»™i, phỏng vấn xin thêm ý kiến của các cÆ¡ quan chức năng nhÆ°: Ban Tôn giáo Chính phủ, các cuá»™c họp báo của Chính phủ, UBND TP. Hà Ná»™i, UBND Quận Cầu Giấy, các cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c khác ở các địa phÆ°Æ¡ng…

+ Trong quá trình triển khai và phát hành, báo Ä‘ã có nhiều hình thức truyền tải thông tin tá»›i bạn đọc, công chúng rất sáng tạo và hiệu quả. Anh có thể chia sẻ thêm về buổi tọa Ä‘àm này?

- Sau nhiều loạt bài trên báo giấy, báo Ä‘iện tá»­, chúng tôi tổ chức tọa Ä‘àm vá»›i chủ đề “Trách nhiệm công chức trÆ°á»›c hoạt Ä‘á»™ng mê tín dị Ä‘oan”. Buổi tọa Ä‘àm có sá»± tham gia của Giáo sÆ° Hoàng Chí Bảo; Đại biểu Quốc há»™i LÆ°u Bình Nhưỡng; ông Lê NhÆ° Tiến, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc há»™i…

Đây là toạ Ä‘àm thứ hai mà chúng tôi thá»±c hiện nhằm khẳng định sá»± công khai, minh bạch vá»›i bạn đọc. Buổi tọa Ä‘àm gióng lên hồi chuông cảnh báo và cảnh tỉnh những người còn Ä‘ang làm thành viên của CLB, khi còn Ä‘ang là cán bá»™ công chức, thậm chí là giữ chức vụ lãnh đạo trong cÆ¡ quan Ä‘Æ¡n vị. Họ Ä‘ang bị lợi dụng, tránh cho họ trở thành bia đỡ đạn, chá»— dá»±a cho những thành viên cốt cán câu lạc bá»™ lợi dụng để trục lợi. Sau khi loạt bài đăng tải, nhiều nạn nhân Ä‘ã thức tỉnh không tham gia nữa.

+ Loạt bài được trao giải B Giải Báo chí toàn quốc phòng, chống tham nhÅ©ng, tiêu cá»±c lần thứ ba. Đây là sá»± ghi nhận, biểu dÆ°Æ¡ng công sức, trí tuệ của các nhà báo. Qua loạt bài này anh và đồng nghiệp sẽ có thêm những kinh nghiệm gì cho hành trình sau này?

- Qua việc thá»±c hiện đề tài gai góc này, chúng tôi Ä‘ã được trang bị những bài học nghiệp vụ lá»›n từ khâu xác định đề tài, thu thập tÆ° liệu, thẩm định thông tin, tiếp cận nhân chứng… Má»™t trong những Ä‘iều quan trọng nhất là chúng tôi nhận được sá»± chỉ đạo sát sao và quyết tâm từ lãnh đạo báo. Quyết tâm lá»›n Ä‘ó Ä‘ã truyền Ä‘á»™ng lá»±c cho nhóm thá»±c hiện loạt bài má»™t cách bài bản, chặt chẽ vá»›i tinh thần không bỏ cuá»™c.

Do làm việc má»™t cách bài bản, khoa học nên hiện báo vẫn còn trữ lượng tài liệu lá»›n về hoạt Ä‘á»™ng của CLB này và sẽ tiếp tục phản ánh, Ä‘i tá»›i cùng sá»± thật.

Sá»± thành công của loạt bài, giúp chúng tôi hiểu rằng mọi hoạt Ä‘á»™ng báo chí phải luôn luôn dá»±a trên tinh thần tôn trọng sá»± thật, đầu tÆ° kỹ lưỡng về mặt nghiệp vụ vá»›i tinh thần quyết tâm Ä‘i đến cùng vụ việc. Chúng tôi không chỉ đấu tranh để tìm ra tiêu cá»±c, Ä‘Æ°a sá»± thật ra công luận mà còn đấu tranh má»™t cách tích cá»±c, mang tính xây dá»±ng, giúp nhiều người lầm đường quay trở lại cuá»™c sống vá»›i sá»± cảnh tỉnh sâu sắc.

Theo Lê Tâm (Thá»±c hiện)/Báo NB&CL

https://congluan.vn/nha-bao-nguyen-cong-khanh--thu-ky-toa-soan-bao-dai-doan-ket-muon-viet-nen-su-that-thi-phai-tiep-can-su-that-post172469.html