Má»™t góc TP Thanh Hóa. Ảnh: Lê Dung

Nói đến xứ Thanh là nói đến “nÆ¡i có thiên nhiên đẹp nhất, cÅ©ng nhÆ° giàu ká»· niệm lịch sá»­ hay truyền thuyết nhất Đông DÆ°Æ¡ng”. Đó là nhận định của H. Le Breton khi mở đầu cuốn sách của mình, song cÅ©ng không phải Ä‘iều gì má»›i mẻ, bởi trÆ°á»›c Ä‘ó vài thế ká»·, sá»­ gia Phan Huy Chú Ä‘ã từng múa bút mà họa nên cảnh “Thanh Hóa mạch núi cao vót, sông lá»›n lượn quanh (...). Vẻ non sông tốt tÆ°Æ¡i chung Ä‘úc nên sinh ra nhiều bậc vÆ°Æ¡ng tÆ°á»›ng, khí tinh hoa họp tụ lại nảy ra nhiều văn nho...”. Thế nhÆ°ng, khi viết về lịch sá»­ mảnh đất đầu Trung kỳ này, tác giả của “Thanh Hóa đẹp tÆ°Æ¡i” lại có má»™t câu Ä‘úc kết vô cùng sắc sảo và giàu tính biểu tượng: “Thanh Hóa, nÆ¡i diá»…n ra các bản anh hùng ca vÄ© đại của lịch sá»­ nÆ°á»›c An Nam”! Đương nhiên, Ä‘ó không phải là má»™t “lời có cánh” dành ngợi ca xứ này, càng không phải má»™t cách tác giả khoe tài liên tưởng của bản thân. Bởi má»™t lẽ giản Ä‘Æ¡n, ông Ä‘ang nói Ä‘úng sá»± thật mà thôi.

Vinh dá»± và tá»± hào khi trên hành trình ngàn năm dá»±ng nÆ°á»›c và giữ nÆ°á»›c của dân tá»™c, Thanh Hóa Ä‘ã ghi những dấu ấn đặc biệt đậm nét. Mảnh đất này Ä‘ã sá»›m bÆ°á»›c lên vÅ© Ä‘ài chính trị, vá»›i những tên tuổi vô cùng nổi bật, từ Bà Triệu, DÆ°Æ¡ng Đình Nghệ, Lê Hoàn, Lê Lợi đến Nguyá»…n Hoàng, Trịnh Kiểm; vá»›i những triều đại quân chủ vang danh lịch sá»­, từ Tiền Lê, Hậu Lê đến Chúa Trịnh, Chúa Nguyá»…n; vá»›i những địa danh mà má»—i lần nhắc đến đều gắn vá»›i hai chữ tá»± hào là Thành Nhà Hồ, Lam Kinh, Gia Miêu, Yên Trường; vá»›i những cuá»™c khởi nghÄ©a Ä‘ã thấm máu biết bao tên người, từ khởi nghÄ©a Bà Triệu vùng Ngàn NÆ°a khiến “toàn Giao Châu náo Ä‘á»™ng”, đến khởi nghÄ©a Lam SÆ¡n kéo dài suốt 10 năm ròng để “mở nền thái bình muôn thuở”... Sá»± sôi Ä‘á»™ng của các sá»± kiện và nhân vật lịch sá»­ trải ra trên mảnh đất này qua nhiều giai Ä‘oạn Ä‘ã khiến người ta phải thốt lên “không có má»™t ngã ba đường nào (ở Thanh Hóa - PV) mà không còn nhÆ° lÆ°u lại những vang vọng của giáo gÆ°Æ¡m xô sát”...

CÅ©ng là má»™t học giả người Pháp và cÅ©ng có công trình nghiên cứu, Ä‘iền dã công phu về Thanh Hóa, C. Robequain trong tác phẩm “Tỉnh Thanh Hóa” lại nhận định, Thanh Hóa “không phải chỉ là má»™t Ä‘Æ¡n vị hành chính mà cả má»™t xứ, má»™t tập hợp hài hòa, quanh vùng đất châu thổ các quả đồi cao dần lên thành núi, má»™t Ä‘Æ¡n vị thật sống Ä‘á»™ng, Ä‘a dạng, qua Ä‘ó phát hiện ra hÆ¡n là hiệu quả của ngẫu nhiên, sá»± biểu hiện của những quy luật sâu xa”. Nên lý giải thế nào về câu nói này để làm nổi bật lên ý nghÄ©a và giá trị được Ä‘úc kết nguyên vẹn trong má»™t từ “xứ” ấy? Được ví nhÆ° má»™t “Việt Nam thu nhỏ” không chỉ bởi không gian địa lý hay các kỳ quan thiên nhiên, mà vá»›i sá»± hòa quyện giữa hai nét tính cách lịch lãm, tế nhị của xứ Bắc và chất phác, má»™c mạc của miền Trung, Thanh Hóa được biết đến là mảnh đất của sá»± chân thá»±c mà đầy huyền bí, nhờ bởi sá»± Ä‘a dạng và khá nguyên sÆ¡ của văn hóa bản địa. Và Ä‘áng tá»± hào hÆ¡n cả khi là nÆ¡i phát tích của nhiều nền văn minh, mà nổi tiếng nhất là Núi Đọ và Đông SÆ¡n (TP Thanh Hóa), bên cạnh những Mái Đá Điều (Bá ThÆ°á»›c) hay hang Con Moong (Thạch Thành). 

Mảnh đất của những thiên sá»­ thi cổ kim và truyền thống văn hiến Ä‘ã hun Ä‘úc nên những phẩm chất đặc biệt cho con người xứ Thanh, nhÆ° nhận định của nhiều học giả, Ä‘ó là bản tính “phóng khóang”, “cÆ°Æ¡ng nghị” và “trọng Ä‘iều nghÄ©a”. Để rồi, cùng vá»›i hành trình “mang gÆ°Æ¡m Ä‘i mở cõi” của chúa Nguyá»…n Hoàng, người Thanh Hóa Ä‘ã “gieo” cái bản tính tốt đẹp ấy trên những vùng đất mình đặt chân đến và định cÆ° lâu dài. Đó là chÆ°a kể, trong quá khứ, người Thanh Hóa Ä‘ã có mặt ở khắp mọi vùng lãnh thổ quốc gia. Đó được xem nhÆ° những cuá»™c di cÆ° của người dân xứ này, mà giá trị nó mang lại, nhÆ° PGS.TSKH Nguyá»…n Hải Kế trong bài viết “Góp phần trả lời câu hỏi “Thanh Hóa có từ bao giờ?”, Ä‘ã nhận định: “Người Thanh Hóa hay nhân tố Thanh Hóa là hết sức đặc biệt, Ä‘ã để lại những dấu ấn không thể phai mờ trong quá trình lịch sá»­ văn hóa Việt Nam. Nhân tố này Ä‘ã góp phần đặc biệt tạo thành Việt Nam nhÆ° Ä‘ã và Ä‘ang có”!

Suốt mấy nghìn năm, vó ngá»±a của những đấng minh quân, những bậc hào kiệt Ä‘ã thả dọc theo vạn lý giang sÆ¡n mà định nên lãnh thổ, cÆ°Æ¡ng vá»±c quốc gia dân tá»™c. Và, cÅ©ng chừng ấy thời gian, vô số cuá»™c biến thiên Ä‘ã diá»…n ra trên mảnh đất này. Song, dẫu bánh xe lịch sá»­ có chênh chao, gập ghềnh đến mấy thì xứ Thanh vẫn luôn là đất “thang má»™c”, là “phên dậu” Tổ quốc. Chẳng thế mà, những cái tên Hàm Rồng – Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Lạch Trường Ä‘ã trở thành biểu tượng của chiến thắng trong thời đại Hồ Chí Minh; chẳng thế mà Bác Hồ lúc sinh thời luôn dành nhiều quan tâm và Ä‘ã 4 lần về thăm Thanh Hóa... Đi qua 2 cuá»™c kháng chiến trường kỳ gian khổ, cùng muôn vàn khó khăn giai Ä‘oạn “tiền đổi má»›i”, Thanh Hóa ngày nay Ä‘ang nắm bắt những vận há»™i má»›i để không ngừng vÆ°Æ¡n dậy và tạo nên những sá»± đổi thay chÆ°a từng có. Vá»›i các Ä‘iều kiện cÆ¡ bản về cÆ¡ sở hạ tầng kỹ thuật, nguồn nhân lá»±c, các giải pháp chính sách, cải thiện môi trường đầu tÆ° kinh doanh và sá»± vận hành của nền hành chính công ngày càng linh hoạt, nhanh gọn và hiệu quả... Ä‘ã tạo Ä‘iều kiện để Thanh Hóa đạt được những thành tá»±u má»›i trong phát triển. Điển hình là từ đầu năm 2017 đến nay, tốc Ä‘á»™ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn GRDP Æ°á»›c đạt 7,32%;  năng suất lúa vụ chiêm xuân Æ°á»›c đạt 65 tạ/ha, cao nhất từ trÆ°á»›c tá»›i nay; du lịch tăng gần 11% so vá»›i cùng kỳ, vá»›i việc Ä‘ón khoảng 4,3 triệu lượt khách; tổng vốn đăng ký đầu tÆ° đạt 6,3 tá»· USD, nhiều nhất từ trÆ°á»›c tá»›i nay... Đó là những “cái nhất” Ä‘áng kể cÅ©ng là những chỉ số tăng trưởng, phát triển có khả năng phản ánh bức tranh kinh tế tÆ°Æ¡ng đối sáng sủa của Thanh Hóa hiện nay.

Trên nền chung ấy, diện mạo và kết cấu hạ tầng Ä‘ô thị, vá»›i Ä‘iểm nhấn là TP Thanh Hóa – trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa – xã há»™i và TP Sầm SÆ¡n – trung tâm du lịch nghỉ dưỡng biển, là những nét má»›i dá»… thấy nhất của Thanh Hóa những năm gần Ä‘ây. Cùng vá»›i Ä‘ó là nhiều Ä‘ô thị nhÆ° thị xã Bỉm SÆ¡n, thị trấn Ngọc Lặc... sẽ được nâng cấp trong thời gian tá»›i để có thể làm tốt vai trò trung tâm của má»™t vùng kinh tế. Trong hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế thì sá»± hoàn thiện của kết cấu hạ tầng giao thông có thể tạo ra “chất xúc tác” quan trọng, không chỉ giúp kinh tế lÆ°u thông, mà còn phản ánh quy mô và tốc Ä‘á»™ phát triển của bản thân nền kinh tế ấy. Vá»›i khoảng 23.900 km đường bá»™ và đứng tốp đầu cả nÆ°á»›c về chiều dài quốc lá»™ Ä‘i qua địa bàn, khi có tá»›i 1.300 km, gồm nhiều tuyến đường quan trọng nhÆ° Quốc lá»™ 1A, đường Hồ Chí Minh; cùng vá»›i Ä‘ó là 120 km đường sắt, hệ thống đường thủy ná»™i địa vá»›i 30 tuyến sông và 1.889 km kênh và Cảng hàng không Thọ Xuân được Ä‘ánh giá là má»™t trong những sân bay có tốc Ä‘á»™ tăng trưởng nhanh nhất cả nÆ°á»›c... Có thể nói, vá»›i hệ thống hạ tầng giao thông tÆ°Æ¡ng đối đồng bá»™, trong tÆ°Æ¡ng lai gần, Ä‘ây sẽ là nhân tố tích cá»±c góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cÆ¡ cấu kinh tế và xóa Ä‘ói, giảm nghèo trên địa bàn...

Lan man má»™t hồi để quay lại vá»›i câu hỏi: Rốt cuá»™c thì cái “quy luật sâu xa” nào vẫn tồn tại và vận Ä‘á»™ng trên mảnh đất này, suốt hàng chục thế ká»· qua? Liệu phải chăng, bởi xứ này luôn “là má»™t thánh đường bảo tồn mọi kỳ vọng của chủng tá»™c” hay “miền đất Ä‘ã được chọn” - nhÆ° nhận định thú vị của má»™t học giả phÆ°Æ¡ng Tây?! Gần má»™t nghìn năm cho sá»± xuất hiện Danh xÆ°ng Thanh Hóa, thế nhÆ°ng sá»± tồn tại của mảnh đất này Ä‘ã gắn chặt vá»›i tiến trình địa lý và lịch sá»­ của quốc gia dân tá»™c, kể từ buổi Hùng VÆ°Æ¡ng dá»±ng nÆ°á»›c. Để rồi ngày nay, trong sá»± phát triển của mình, Thanh Hóa Ä‘ang tịnh tiến dần đến cái hàm nghÄ©a tốt đẹp của chính danh xÆ°ng ấy, Ä‘ó là “Cái đức của người dân hóa thành thanh cao, trong sáng” - nhÆ° lý giải của PGS.TS Nguyá»…n Minh Tường trong bài viết “Về bối cảnh và sá»± ra đời Danh xÆ°ng Thanh Hóa trong lịch sá»­ dân tá»™c”. 

Theo Khôi Nguyên/Báo Thanh Hóa Ä‘iện tá»­