Ngay cả vá»›i Ä‘ám phóng viên trẻ nhÆ° chúng tôi ông cÅ©ng hay hỏi chuyện, hay đối thoại, cật vấn. Chúng tôi đều cảm thấy may mắn khi có người thủ trưởng cởi mở, gần gÅ©i, rất Æ°a cái má»›i và hài hÆ°á»›c. Phải chăng vì phong Ä‘á»™ trẻ trung, nhanh nhẹn của ông mà chúng tôi đều gọi ông bằng anh, dù tuổi ông Ä‘áng vào bậc cha chú.

Là thủ trưởng Phòng biên tập Quân sá»±-phòng có số phóng viên nhiều bậc nhất tòa soạn và thường xuyên có má»™t vài ai Ä‘ó Ä‘ang công tác ở các Ä‘Æ¡n vị, các mặt trận trong Nam ngoài Bắc nên lúc nào vị Trưởng phòng Công Bằng (bút danh và cÅ©ng là tên thường gọi của ông) cÅ©ng tất bật và cặm cụi. Ai Ä‘ang ở Ä‘âu, viết gì ông đều nắm chắc và theo dõi sát sao tiến Ä‘á»™ công việc của từng người. Thuở ấy, vá»›i số phóng viên má»›i thì ông cùng các phó trưởng phòng: Trần Khôi, Trần Tiệu không "ốp", không Ä‘òi hỏi cao nhÆ°ng vá»›i các phóng viên lá»›p trÆ°á»›c Ä‘ang sung sức và nhiều kinh nghiệm thì hầu nhÆ° ngày nào ông cÅ©ng hỏi han, trao đổi vá»›i từng người. Anh này Ä‘ang viết về huấn luyện, anh kia viết về rèn luyện ká»· luật. Người khác lo vệt bài về hậu cần, người vừa ở chiến trường ra, người khác chuẩn bị cho chuyến công tác vào xa trong chiến trường miền Nam. Lại còn bá»™ phận viết xã luận, bình luận. Ông tin, ông đề cao họ. Không trá»±c tiếp viết bài nhÆ°ng ông dồn những gì mình biết để trao đổi vá»›i từng người…

Trong các guồng máy hoạt Ä‘á»™ng cần mẫn mà náo nhiệt ấy, tôi tá»± cảm thấy mình Ä‘úng chỉ là kẻ học việc. Đột nhiên má»™t ngày ông gọi tôi vào phòng, giao đến má»™t Ä‘Æ¡n vị gần, Ä‘i nhanh, viết nhanh vì người trong phòng bận cả. Bài viết tôi hoàn thành, sau khi ông biên tập cÅ©ng đăng được kịp thời. Rồi má»™t lần khác ông giao cho Ä‘i theo má»™t nhóm phóng viên, má»™t dịp khác là được Ä‘i thá»±c tế Ä‘Æ¡n vị bá»™ binh… thấy ông cùng các nhà báo lão luyện có vẻ tin mình, đầu năm 1975 tôi mạnh dạn xin ông cho mình vào chiến trường miền Nam. Tưởng khó hoặc phải “xếp hàng” lâu má»›i đến lượt, thế mà ông đồng ý ngay.

Má»™t ngày đầu tháng 4-1975, tôi Ä‘ang khoác ba lô Ä‘i bá»™ giữa thành phố Đà Nẵng vừa giải phóng thì thấy phía trÆ°á»›c mặt má»™t chiếc xe command car của bá»™ Ä‘á»™i ta dừng lại. Tiếng hỏi lá»›n từ trong xe: “Mạnh Hùng phải không?”. Bất ngờ quá, Trưởng phòng Công Bằng. Và nữa, anh Nguyá»…n Đức Toại, má»™t cây bút chủ lá»±c. Nhịp Ä‘iệu chiến trường thời Ä‘iểm này Ä‘ã lên mức Ä‘á»™ cá»±c khẩn trÆ°Æ¡ng. Tôi Ä‘i vài tuần qua Trường SÆ¡n má»›i vào được Ä‘ây mà các anh chỉ Ä‘i chÆ°a đến hai ngày, mấy giờ máy bay và má»™t ngày ô tô. Cả ngày hôm ấy chúng tôi đến nhiều Ä‘iểm, nhiều ngóc ngách của cả thành phố Đà Nẵng-căn cứ quân sá»± khổng lồ. Đêm về, Trưởng phòng Công Bằng phân công má»—i người viết ngay má»™t bài. Riêng tôi ông bảo nên viết má»™t Ä‘ôi Ä‘iều gì ấn tượng nhất. Viết xong cứ để trên bàn, sáng mai ông dậy sá»›m mang ra ngay Hà Ná»™i. Nhờ ông mà bài viết đầu tiên của tôi ở Đà Nẵng được đăng lên báo rất sá»›m. Rồi cÅ©ng ngay sau Ä‘ó chính ông Ä‘ã chuyển từ Hà Ná»™i vào cho tôi giấy giá»›i thiệu để kịp nhập vào Ä‘á»™i hình Quân Ä‘oàn 2 tiếp tục tiến vào phía Nam… Chuyến Ä‘i thành công của tôi trong những ngày tháng thần tốc sôi Ä‘á»™ng cuối cùng của Mùa xuân Đại thắng 1975 là Æ¡n nhờ từ ông. Vậy là ông cùng các cán bá»™, phóng viên kỳ cá»±u của báo Ä‘ã tin vào lá»›p trẻ chúng tôi. Bài học về lòng tin trong cuá»™c sống và nghề nghiệp từ các ông Ä‘ã truyền cho chúng tôi để rồi sau này chúng tôi tiếp tục bồi dưỡng, dìu dắt và vững tin vào những lá»›p phóng viên nối tiếp nhau.

Những ngày tháng tiếp theo của năm 1975 ấy tôi được ông giao tiếp những đợt công tác ở miền Nam và sau Ä‘ó là những việc má»›i viết về huấn luyện, viết Ä‘iều tra. Vài năm sau, khi ông được Ä‘iều chuyển về làm Trưởng phòng ThÆ° ký tòa soạn thì cÅ©ng chính ông Ä‘Æ°a mấy bài báo ngắn của tôi viết từ mặt trận biên giá»›i Hà Tiên vào số báo cải tiến đậm tính văn hóa để rồi má»™t phần từ đấy tôi “phải” rời Phòng biên tập Quân sá»± chuyển về Phòng biên tập Văn hóa. Làm thÆ° ký tòa soạn má»›i là năng khiếu thá»±c sá»± của nhà báo Công Bằng. Phải nói rằng ông Ä‘am mê vá»›i công việc “bày mâm bày bát” để má»—i số báo nhÆ° má»™t mâm cá»— ngon. Ông say sÆ°a vá»›i từng cái tít, từng câu chữ, từng bức ảnh, bức tranh, từng mảng, trang trình bày. Những số báo trong trào cải tiến những năm tháng thập ká»· 1980 ấy được ông trá»±c tiếp chọn lọc từ bài vở của các phóng viên. Không chỉ vậy, ngày ngày cứ thấy phóng viên nào Ä‘i công tác má»›i về là ông lại khêu gợi viết bài. Vẫn cái tính gặp ai cÅ©ng quan tâm, hỏi han, bàn bạc. Thấy trong nÆ°á»›c và thế giá»›i có chuyện gì là ông tìm gặp người biết việc trao đổi cho báo có món má»›i. Ông thường Ä‘á»™ng viên chúng tôi quan hệ chặt chẽ vá»›i các cá»™ng tác viên, thông tin viên để có được bài má»›i, bài sâu cho báo. Làm thÆ° ký tòa soạn là phải biết bao quát và kết nối. Làm Trưởng phòng ThÆ° ký tòa soạn nhÆ° ông là con người thá»±c sá»± ở trung tâm của mọi mối quan hệ nghiệp vụ. Ở cÆ¡ quan báo chí phải luôn có những trái tim chung nhịp đập má»—i ngày, má»—i giờ vá»›i tờ báo. Ông là má»™t người nhÆ° vậy.

Anh Công Bằng trẻ trung, sôi nổi của chúng tôi không còn nữa. 89 tuổi ta vá»›i má»™t cuá»™c đời hết mình và viên mãn. NhÆ°ng vẫn còn Ä‘ây dang dở những câu chuyện về làng văn hóa Quỳnh Đôi (Quỳnh LÆ°u, Nghệ An) quê ông nức tiếng cả nÆ°á»›c-nÆ¡i có nhiều danh nhân xuất chúng trong các thời kỳ lịch sá»­. Vâng, ông Ä‘ã xứng Ä‘áng vá»›i làng quê, vá»›i họ Hồ nÆ¡i ấy. Vẫn dang dở những đắm Ä‘uối cải tiến, nâng cao chất lượng tờ báo thân yêu. Vẫn dang dở những câu chuyện về đất bạn Lào -nÆ¡i ông Ä‘ã gắn bó nhiều năm vá»›i nhiệm vụ chuyên gia trưởng giúp đỡ Báo Quân Ä‘á»™i nhân dân Lào. Ông thường kể chuyện về những người anh em Lào thân thiết mà ông từng gọi Ä‘ó là “Má»™t dân tá»™c bồ câu, thật hiền lành, chăm chỉ, sống ôn hòa, thân ái, yêu quý hòa bình. Loài chim bồ câu ấy, khi cần, có thể bay vút lên tận trời xanh”.

Và vẫn còn biết bao yêu thÆ°Æ¡ng, trăn trở về má»—i mảnh đất, má»—i miền quê ông Ä‘ã Ä‘i qua, về bao thứ việc. Những ngày cuối đời, ngay khi Ä‘ã yếu, Ä‘ã chậm ông vẫn hỏi han và nhắn nhủ chúng tôi đủ thứ bởi ông Ä‘ã biết và Ä‘ã tin rằng ngay cả những lá»›p người sau chúng tôi nữa Ä‘ã xứng Ä‘áng để ông gá»­i gắm.

Theo MẠNH HÙNG/ Báo QĐND