Nghi môn Lam Kinh ẩn mình dÆ°á»›i tán cây Ä‘a cổ thụ.

Phía xa kia về mạn thượng nguồn dòng nÆ°á»›c dữ Ä‘ã bị chặn đứng bằng bê tông để làm nên má»™t đại công trình tổng hợp Ä‘iện và nÆ°á»›c ngay giữa núi rừng Cá»­a Đạt - nÆ¡i danh tÆ°á»›ng họ Cầm má»™t thời án binh khu trú. Sâu lắng và ào ạt, hiện đại và cổ xÆ°a, Cá»­a Đạt Ä‘ang làm nên má»™t bức tranh diệu kỳ có đủ các sắc màu huyền thoại của những di tích, danh thắng thiêng nhất trong vùng và má»™t công trình an sinh lá»›n nhất tỉnh Thanh. Đó là phía thượng nguồn. Phía của những vì sao Ä‘êm lấp lánh trong bài ca xây dá»±ng vá»›i những người thợ công trình má»—i ngày đều đặn chắt nhặt từ lòng sinh thổ châu Thường viá»…n xứ những ngọt ngào bùn đất để phát ra dòng Ä‘iện hoà vào lÆ°á»›i quốc gia. 

Qua đập Bái Thượng, dấu in bàn tay kiến trúc Pháp, Ä‘i qua những bãi Ä‘á mấp mô trận mạc má»™t thời, ta lạc vào Kinh xanh. Phía Tây Hồ là má»™t làng Miềng no mùa lóc cóc tiếng trâu gõ mõ, thanh bình khói lam chiều bảng lảng cuối thu. Cô em  sÆ¡n cÆ°á»›c mặc váy Mường hồn nhiên đứng ven đường xin chú cho con kiểu ảnh. Cái răng khểnh duyên dáng nụ cười khiến mình chẳng muốn bÆ°á»›c Ä‘i. Cô bé họ Lê, vậy là họ tá»™c Hoàng Thân. Con cháu ai: Lê Lai liều mình cứu chúa hay Lê Lợi - má»™t trai cày ẩn danh phất cờ dá»±ng nghiệp lập nên Đại Việt hùng cường ở thế ká»· XV?

Đi  dÆ°á»›i những tán cây vi vu gió, xào xạc lá nhÆ° nghe tiếng gÆ°Æ¡m khua, ngá»±a hý nhÆ° nghe tiếng Há»™i Tao Đàn vá»›i Nguyên suý Lê Thánh Tông má»™t thời hào sảng tiếng bình thÆ¡. Nguyên khí Quốc gia, tài danh đất Việt chính những con người này, mà Lam Kinh là gốc tổ khởi sinh. Tôi không phải họ Lê, nhÆ°ng tôi yêu quý, tôi tá»± hào về họ Lê, về sách sá»­ Việt Nam hÆ¡n 300 năm Ä‘ã ghi danh họ Lê quật khởi, cho dù có những lúc tai Æ°Æ¡ng, binh biến. NhÆ°ng dẫu vậy triều Lê vẫn là nốt son dài trong trường chinh mấy ngàn năm đất Việt hết chống ngoại bang phÆ°Æ¡ng Bắc, diệt Chăm Pa vá»›i Chế Bồng Nga phía Nam đến cảnh thái bình âu ca vá»›i những thác Ä‘ao Ä‘iền trù mật, trên bến dÆ°á»›i thuyền vá»›i những phố thị nức danh, khiến người Tô Châu, Tứ  Xuyên, Lưỡng Quảng... nể mặt

21 Lê Lai, 22 Lê Lợi, tháng Tám lại về giá»— vua Lê. Câu nhắc truyền không chỉ có họ Lê nhá»›, mà cả nÆ°á»›c nhá»›. Và rồi sau lá»… há»™i nêm người, Ä‘úng 24 tháng tám âm lịch lại mÆ°a, để gá»™t trôi Ä‘i lá bánh và dÆ° dôi của cái gọi là “ngá»±a xe nhÆ° nÆ°á»›c áo quần nhÆ° nêm” sau lá»… há»™i Lam Kinh thường niên vậy

Lòng chợt nhá»›, chợt lắng lòng nhá»› bÆ°á»›c tiền nhân. Tôi đứng dÆ°á»›i tấm bia VÄ©nh Lăng do đại học sỹ Nguyá»…n Trãi soạn, đếm từng con chữ mà cảm phục biết bao. Cảm Æ¡n người, cảm Æ¡n tiền nhân. Cho hậu thế được dâng nén tâm hÆ°Æ¡ng lên anh linh người, để tỏ bày, để nguyện cầu quốc thái dân an, cháu con phận hèn đủ cÆ¡m, đủ áo.

Tôi đứng Ä‘ây, dÆ°á»›i gốc Ä‘a già mấy trăm năm tuổi, nhìn ra xa xăm đại ngàn bao bọc lá»›p kinh xanh. DÆ°á»›i lòng đất mẹ kia, các liệt tổ liệt tông họ Lê vÆ°Æ¡ng bá Ä‘ang an giấc ngàn xÆ°a, và vô tận ngủ. Gió thu từ núi Dầu Ä‘ang róc qua kẽ lá, tấu lên khúc hùng ca ru giấc cho Người.

Tháng 8 Ä‘ã về, tháng 8 nhá»› tiền nhân. Thêm lần nữa lắng lòng, thêm lần nữa nói lời tri nguyện sâu sắc đến vua Lê.

2. DÆ°á»›i kia là dòng Mã giang an nhiên lượn sát núi Rồng, núi Ngọc. NÆ¡i ấy là đất thiêng, dÆ°á»›i lòng đất vẫn còn bom, đạn Mỹ, nhÆ°ng trên đất ấy Ä‘ã là màu xanh của cây, cỏ, tình người. Má»™t màu xanh đến yên bình, không gợi tả Ä‘iều gì của chết chóc, Ä‘au thÆ°Æ¡ng mấy mÆ°Æ¡i năm trÆ°á»›c khi Hàm Rồng chìm trong khói lá»­a, bom thù giặc Mỹ.

Cầu Hàm Rồng chứng tích má»™t thời bắc qua sông Mã. 

Sá»± hồi sinh nhanh chóng ở Ä‘ây bởi sức người, còn bởi Ä‘ây là đất thiêng, đất lành, không chỉ có sá»± xuất hiện của nhiều dịch vụ, cảnh quan từ sá»± đầu tÆ° của Nhà nÆ°á»›c, còn trở thành nÆ¡i đứng chân của má»™t thiền viện quy mô. 

Quả đồi C4 nổi tiếng trên đỉnh non thiêng Hàm Rồng tôi Ä‘ã đến 3 lần. Lần thứ nhất cách Ä‘ây chừng 6 năm khi thiền viện Trúc Lâm Hàm Rồng đặt Ä‘á khởi công xây dá»±ng, lần thứ 2 cách Ä‘ây chừng 4 năm khi thiền viện còn trong bề bá»™n bê tông, sắt thép. Và lần này, Ä‘ó là má»™t sáng chủ nhật yên bình đến khó có thể hÆ¡n. Sá»± yên bình không hẳn bởi cỏ, cây, dáng vẻ của quả đồi trù mật, sá»± quanh co gợi cảnh, gợi tình trong tiết giao mùa từ con đường dÆ°á»›i chân đồi lên, còn bởi tiếng chuông ngân, tiếng niệm nam mô văng vẳng ra từ tòa đại hùng bảo Ä‘iện bậc nhất xứ Thanh. 

NÆ¡i này, giờ không còn là lán trại, bê tông, mà Ä‘ã là má»™t cõi tu tâm Ä‘ích thá»±c cho người mong đắc đạo, vá»›i tam quan cao, rá»™ng hÆ°á»›ng ra sông Mã, bên kia phía bờ Bắc xã Hoằng Long cÅ©ng là má»™t ngôi chùa vá»›i sá»± tâm tu, Ä‘á»™ thế, tạo nên sá»± đăng đối của má»™t trục tâm linh, và ở giữa là dòng sông vá»›i thuyền bè dân sinh, là phù sa thao thiết chảy má»—i ngày.

Thiền viện vá»›i sân rá»™ng, tượng phật cao cả trong đại Ä‘iện và bên ngoài, hai bên là gác chuông, lầu trống, còn có nÆ¡i để giảng kinh, truyền dạy đạo làm người.

Ở Ä‘ó, cứ má»—i sáng chủ nhật lại có cả trăm đứa trẻ về Ä‘ây để được lầm rầm những câu kinh và học đạo làm người… Má»™t sá»± bổ sung tốt, góp phần định hÆ°á»›ng tâm tính con trẻ trong thời buổi phát sinh nhiều bấn loạn từ lối sống thá»±c dụng, ganh Ä‘ua và bạo lá»±c ngoài đời.

Không xa phố thị ồn ào, tấp nập, nhÆ°ng ở chốn thiền tu này mọi cảnh vật, sá»± việc đều khác. Cái khác không chỉ bởi những thanh âm, dáng vẻ, còn bởi cốt cách và những con người, cả khách lẫn chủ nhân.

Khác vá»›i Tịnh Độ Tông và Mật Tông, thiền viện đại diện cho phái Thiền Tông, lấy thiền (tọa thiền) làm chính, để tịnh tâm sám hối, ngẫm nghÄ© sá»± đời.

Má»›i xuất hiện ở thành phố Thanh Hóa chÆ°a lâu, nhÆ°ng thiền viện Trúc Lâm Hàm Rồng Ä‘ã trở thành Ä‘iểm đến - má»™t trung tâm phật giáo má»›i ở xứ Thanh.

Người ta tìm đến Ä‘ây để được thả hồn mình vào câu kinh, tiếng kệ, quên Ä‘i những há»·, ná»™, ái, ố chốn phàm trần, để sá»­a mình, mong ánh sáng từ Đức Phật phổ Ä‘á»™ khai tâm, khai trí, để minh triết hÆ¡n, làm những việc có ích hÆ¡n.

CÅ©ng bởi lẽ ấy, không chỉ có những người má»—i chiều chiều tìm đến Ä‘ây để tọa thiền, trị bệnh trong tâm, mà còn có rất nhiều khách ngẫu hứng đến thiền viện để vãn cảnh núi Rồng - sông Mã, thắp nén tâm hÆ°Æ¡ng dâng lên đức Phật đại từ, đại bi, cho thÆ° thái tâm hồn. 

Tôi cứ nhá»› mãi lời giảng thuyết về thiền phái Trúc Lâm của sÆ° thầy Thích Thông Tánh - trụ trì tại thiền viện Trúc Lâm Hàm Rồng trong lần đến trÆ°á»›c, rằng thiền viện không cầu kỳ, rườm rà, càng không nhuốm màu mê tín, dị Ä‘oan. Mục tiêu xây dá»±ng thiền viện không chỉ trở thành má»™t nÆ¡i tu hành đạo hạnh, hÆ¡n cả nhÆ° má»™t trường học cho chúng sinh, nhất là lứa tuổi thiếu niên để giáo hóa các em thành những con người đầy đủ tín, nghÄ©a, trở thành những công dân có ích mai này. 

Dá»± án thiền viện Trúc Lâm Hàm Rồng vá»›i ý tưởng riêng có, tưởng sẽ rất xa xôi, mà gần, bởi nay Ä‘iều Ä‘ó Ä‘ã thành hiện thá»±c. Những bóng trẻ trong màu áo nhà phật chăm chú ngồi nghe thuyết giảng nÆ¡i kia, bỏ lại những trò nghịch phàm trần, Ä‘ang khiến thiền viện trở thành nÆ¡i Ä‘áng đến má»—i cuối tuần. 

Cùng vá»›i trường học, thiền viện Trúc Lâm Hàm Rồng Ä‘ang truyền dạy cho các em đạo làm người, hÆ°á»›ng tâm hồn non trẻ đến những chân lý, hoài bão theo trật tá»±.

Ngoài việc được nghe giảng dạy, chÆ¡i các trò chÆ¡i tập thể, đọc sách, báo, các em còn cùng nhau ăn cÆ¡m chay

Bởi thế, nÆ¡i này ngày càng được nhiều người biết đến. 

3. Trên đỉnh Am Tiên giữa những ngày nắng thu vẫn có sá»± bảng lãng của mây trong giăng mắc cây cỏ lao xao. Còn là ngát hÆ°Æ¡ng thÆ¡m từ Phủ Mẫu, Đền thờ Bà Triệu. Còn có cảm giác đến linh thiêng từ nÆ¡i được gọi là huyệt đạo của đất trời trên đỉnh núi thiêng. Má»™t địa Ä‘iểm, má»™t vị trí, mà chỉ má»›i đặt chân đến thôi, Ä‘ã cảm giác nhÆ° mình lạc vào nÆ¡i nào Ä‘ó, thấy tâm hồn thÆ° thái, nhẹ tênh...  

Đường lên Am Tiên. 

Tiếng chuông đều đều Ä‘iểm nhịp, thỉnh vào thinh không nguyện cầu thế thái. 

Con đường lên đỉnh non thiêng Ä‘ã bê tông rất thuận tiện cho khách lá»…, người má»™ đạo. Vài năm trÆ°á»›c má»—i lần lên đỉnh Am Tiên là má»™t lần sợ, ngày mÆ°a càng sợ bởi đường trÆ¡n, hẹp đầy nguy hiểm. Thế nhÆ°ng Ä‘ã thấy ai từ chối bao giờ.  

Lên để sống trong má»™t thế giá»›i tịch mịch, nhÆ° vứt bỏ được gánh nặng trần ai.  

Còn được hít hà sá»± trong lành nhất của tá»± nhiên, uống dòng nÆ°á»›c mát lành từ suối mẹ mà nghe kể rất hiệu nghiệm, để xua Ä‘i những Æ°u phiền, bệnh tật, chí ít là cái thứ bệnh trong tâm.

Đứng trên đỉnh núi hÆ°á»›ng về Đông là thành phố Thanh Hóa, xa hÆ¡n là biển. Ở góc Ä‘á»™ nào: truyền thuyết, lịch sá»­ và những gì Ä‘ang hiển hiện, Am Tiên đều toát lên sá»± linh thiêng, an nhiên lạ kỳ.  

Cuá»™c sống có nhiều thứ phải lo, vì sao không thoát ra khỏi Ä‘ô thị ồn ã, để thÆ° thái, an nhiên ở những nÆ¡i không quá xa thành phố chỉ là má»™t lần.