Ông Đỗ Kim Phượng - nhà báo Đỗ Phượng - nguyên Ủy viên Trung Æ°Æ¡ng Đảng, nguyên Đại biểu Quốc há»™i, nguyên Tổng Giám đốc TTXVN, má»™t cây bút được nể trọng trong làng báo Việt Nam, Ä‘ã trút hÆ¡i thở cuối cùng ở tuổi 87.

Dẫu biết ông Ä‘ã ở ngưỡng tuổi đại thọ, lại mắc nhiều bệnh, nhất là bệnh tim từ mấy chục năm nay, nhiều người quen biết ông vẫn không khỏi bàng hoàng, sá»­ng sốt, khi biết tin ông ra Ä‘i vào sáng 8/10.

Thế là người cuối cùng trong Ban lãnh đạo Việt Nam Thông tấn xã thời chiến tranh đạn lá»­a, không chỉ chiến tranh giải phóng Miền Nam mà cả chiến tranh bảo vệ biên giá»›i Tây Nam và biên giá»›i phía Bắc, cÅ©ng Ä‘ã về cõi vÄ©nh hằng.

Trong cuá»™c đời 87 năm, nhà hoạt Ä‘á»™ng chính trị, nhà báo Đỗ Phượng, má»™t cây bút được xếp vào hàng cây Ä‘a cây đề của làng báo Việt Nam, Ä‘ã Ä‘i qua 4 cuá»™c chiến tranh và nhiều vị trí công tác để từ má»™t thanh niên sá»›m giác ngá»™ chủ nghÄ©a Max, hăng hái tham gia cuá»™c nổi dậy giành chính quyền tháng 8/1945 ở huyện VÄ©nh Bảo (Hải Phòng) quê ông, trở thành Ủy viên Trung Æ°Æ¡ng Đảng (khóa VII), Đại biểu Quốc há»™i (khóa IX), người đứng đầu hãng thông tấn quốc gia, và đến khi nghỉ hÆ°u vẫn “cháy” hết mình cho các hoạt Ä‘á»™ng chính trị - xã há»™i vá»›i tÆ° cách Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung Æ°Æ¡ng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Chủ tịch Há»™i sinh vật cảnh toàn quốc, Tổng Biên tập Tạp chí HÆ°Æ¡ng Sắc.

Ông Ä‘ã học tập, làm việc và cống hiến suốt đời, chỉ chịu buông tay khi phải trút hÆ¡i thở cuối cùng do bệnh nhồi máu cÆ¡ tim.

Không kể những năm đảm trách công tác thông tin tuyên truyền của Đảng khi ông là Ủy viên Thường trá»±c Ban Tuyên truyền Liên khu ủy 3 (bao gồm Sở Thông tin và báo Cứu quốc) từ đầu những năm 1950, thì từ 1955 ông Ä‘ã trá»±c tiếp gắn vá»›i nghề báo khi được phân công làm chủ bút báo Cứu quốc (của Liên khu ủy 3) cho đến năm 1957.

Sau 2 năm chuyên trách công tác Đảng ở nhà máy Liên Hợp dệt Nam Định, rồi qua 2 năm học tập ở Trường Đảng Cao cấp Nguyá»…n Ái Quốc, ông được Ä‘iều về Ban Tuyên huấn Trung Æ°Æ¡ng làm chuyên viên rồi Phó Vụ trưởng Vụ Báo chí từ năm 1962.

Đến năm 1966 thì ông được Ä‘iều về Việt Nam Thông tấn xã giữ cÆ°Æ¡ng vị Phó Tổng biên tập.

Kể từ Ä‘ó, ông trở thành nhà báo chuyên nghiệp và vá»›i nhiều trọng trách được giao (Phó Tổng biên tập, Phó Tổng giám đốc TTXVN kiêm Chủ nhiệm-Tổng biên tập Báo ảnh Việt Nam, Phó Tổng giám đốc Thông tấn xã Giải phóng, rồi Tổng giám đốc TTXVN), ông luôn toàn tâm, toàn ý, dốc hết công sức và trí tuệ, góp phần xây dá»±ng và phát triển hãng thông tấn cách mạng ra đời cùng năm vá»›i nhà nÆ°á»›c Việt Nam Dân chủ Cá»™ng hòa.

Bây giờ nhìn lại, chúng tôi vẫn nể phục Ban lãnh đạo Việt Nam Thông tấn xã thời chiến tranh chống Mỹ, trong Ä‘ó có ông Đỗ Phượng.

Tổ chức và Ä‘iều hành thông tin thời chiến vá»›i bá»™n bề công việc khẩn trÆ°Æ¡ng, cấp bách, lại trong Ä‘iều kiện khó khăn, thiếu thốn đủ bề, họ Ä‘ã tỏ rõ được trí tuệ và bản lÄ©nh – cả bản lÄ©nh chính trị và bản lÄ©nh nghề nghiệp, để VNTTX thá»±c sá»± là nguồn tin nhanh nhạy và tin cậy.

Và cùng vá»›i họ là má»™t lá»›p các nhà báo được tôi luyện qua gian khó và lá»­a đạn, trở thành những cây bút lão luyện và sắc sảo. Có thể nói Ä‘ó là những thế hệ vàng của làng báo thông tấn.

Thời chiến tranh, VNTTX (nay là TTXVN) giữ vai trò hết sức quan trọng trong việc thu thập, xá»­ lý thông tin thời sá»± để cung cấp kịp thời cho các cÆ¡ quan báo chí trong nÆ°á»›c và quốc tế, đặc biệt là thông tin phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, Ä‘iều hành và quản lý của lãnh đạo Đảng và Nhà nÆ°á»›c, kể cả thông tin phục vụ chỉ đạo chiến tranh.

Vá»›i quyết tâm không để “đứt mạch” thông tin theo tinh thần chỉ đạo của Tổng giám đốc Đào Tùng, ông Đỗ Phượng là má»™t trong những “kiến trúc sÆ°” của kế hoạch “300% Thông tấn x㔠để bảo đảm cho hãng thông tấn quốc gia có thể hoạt Ä‘á»™ng liên tục trong mọi tình huống chiến tranh (bị Ä‘ánh cÆ¡ sở thu phát tin này thì có cÆ¡ sở thu phát tin khác thay thế), đồng thời còn chi viện cho Thông tấn xã Giải phóng ở chiến trường miền Nam và các hãng thông tấn cách mạng ở Lào và Campuchia.

Ông Đỗ Phượng không phải là nhà báo “xa-lông” mà luôn lăn lá»™n trong thá»±c tiá»…n. Năm 1973, ông Ä‘i chiến trường Quảng Trị. Khi nổ ra chiến tranh biên giá»›i Tây Nam (1977 – 1978), ông vào TP Hồ Chí Minh, đến các tỉnh Tây Nam Bá»™, trá»±c tiếp nghiên cứu tình hình, xây dá»±ng kế hoạch triển khai các Ä‘ài thu phát vô tuyến và Ä‘iều Ä‘á»™ng phóng viên tin, ảnh Ä‘i các mặt trận, rồi sang Campuchia ngay trong năm đầu má»›i giải phóng, trá»±c tiếp đảm nhiệm vai trò Trưởng Ä‘oàn chuyên gia TTXVN giúp Thông tấn xã SPK của Campuchia.

Nhìn vóc dáng “mình hạc xÆ°Æ¡ng mai” của ông, thật khó hình dung ông lại có thể lăn lá»™n được vá»›i thá»±c tiá»…n cuá»™c sống gian khổ nhÆ° thế.

Mấy chục năm hoạt Ä‘á»™ng báo chí đầy nhiệt huyết của ông Ä‘ã được “nén”  trong tác phẩm “Nghề báo những ká»· niệm khó quên” dày gần ná»­a nghìn trang viết mà ông cho ra mắt bạn đọc năm 1998, thể hiện ná»—i Ä‘au Ä‘áu suốt đời của má»™t người làm báo thông tấn là sá»± cẩn trọng và Ä‘á»™ nhạy bén nghề nghiệp để đạt được mục tiêu cuối cùng là chất lượng và hiệu quả thông tin.

HÆ¡n 70 năm sống và công tác vá»›i trách nhiệm của má»™t người cá»™ng sản, ông Ä‘ã tạo được má»™t phong cách riêng trong lối làm việc và má»™t văn phong riêng trong lối viết, không lẫn vá»›i ai. Đó là phong cách Đỗ Phượng, văn phong Đỗ Phượng.

Khiêm nhường là tính cách nổi bật của nhà báo Đỗ Phượng. Nhiều lúc ông tâm sá»± rằng hồi làm Phó Tổng biên tập và Phó Tổng giám đốc TTXVN, ông không chỉ làm Phó cho Tổng biên tập, Tổng giám đốc Đào Tùng, mà còn làm phó cho các Phó Tổng biên tập, Phó Tổng giám đốc khác nhÆ°: Trần Thanh Xuân, Lê Chân, Hoàng TÆ° Trai, Lý Văn Sáu,  Phạm Dân, Đỗ Văn Ba …mà ông luôn coi là các bậc Ä‘àn anh.

Ông sống và làm việc Ä‘Æ¡n giản, không quan cách, không phô trÆ°Æ¡ng, không cầu kỳ, nhÆ°ng táo bạo và hiệu quả.

Nhiều chủ trÆ°Æ¡ng công tác, có cả những chủ trÆ°Æ¡ng liên quan đến tổ chức bá»™ máy và cán bá»™, Ä‘ã bất chợt nảy ra trong đầu ông từ má»™t chuyến công tác, thậm chí có lúc ở trên máy bay hay trong khách sạn.

Người ta có cảm giác lúc nào bá»™ óc của ông cÅ©ng làm việc, lúc nào cÅ©ng suy nghÄ© để nảy ra những sáng kiến.

Thá»±c tế, không ít quyết sách do ông Ä‘Æ°a ra Ä‘ã giúp TTXVN vượt qua được rất nhiều khó khăn, thiếu thốn ở thời kỳ nÆ°á»›c ta bị bao vây, cấm vận sau chiến tranh.

Từ má»™t nhà báo chuyên làm báo viết, được phân công kiêm Chủ nhiệm-Tổng biên tập Báo Ảnh Việt Nam, má»™t tờ báo đối ngoại chuyên về ảnh, ông Ä‘ã nhanh chóng Ä‘Æ°a tờ báo vÆ°Æ¡n ra khắp thế giá»›i bằng nhiều thứ ngữ nhất trong giai Ä‘oạn Ä‘ó, không chỉ in tại Việt Nam mà còn in cả ở Liên Xô, Cuba và Lào.

Nhà báo Đỗ Phượng và đồng nghiệp của ông trong Ban lãnh đạo TTXVN thời bao cấp là những người có tầm nhìn xa, vá»›i khả năng dá»± báo bằng tÆ° duy nhanh nhạy và táo bạo mà nếu không có tầm nhìn và tÆ° duy ấy, TTXVN khó tranh thủ được thời cÆ¡ để phát triển.

Tầm nhìn ấy trÆ°á»›c hết thể hiện trong công tác cán bá»™ để tạo nguồn nhân lá»±c không chỉ phục vụ nhu cầu trÆ°á»›c mắt mà cả lâu dài.

Lá»›p phóng viên GP10 vá»›i hàng trăm sinh viên tốt nghiệp các trường đại học được Ä‘ào tạo nghiệp vụ thông tấn năm 1973 cho Thông tấn xã Giải phóng là má»™t ví dụ.

Chính những lá»›p cán bá»™ phóng viên này Ä‘ã trưởng thành và trở thành lá»±c lượng nòng cốt bảo đảm sá»± phát triển liên tục và bền vững cho TTXVN đến ngày nay. Tầm nhìn ấy còn là sá»± nhanh nhạy chá»›p lấy mọi thời cÆ¡ để phát triển.

Nhà máy in của TTXVN (bây giờ là Công ty in ITAXA danh tiếng) ở TP Hồ Chí Minh, được xây dá»±ng từ đầu những năm 1980, khi giấy in phải “ăn Ä‘ong từng bữa”, rồi các ấn phẩm báo chí vang bóng má»™t thời nhÆ° Tin nhanh Espana 82, tiếp Ä‘ó là Tuần tin Văn hóa, thể thao quốc tế (tiền thân của báo Thể thao và Văn hóa ngày nay), Tuần Tin tức và Tuần tin Khoa học kỹ thuật và Kinh tế thế giá»›i lần lượt ra mắt bạn đọc trong hai năm 1982 và 1983, hoặc việc TTXVN tá»± nghiên cứu, lắp ráp thành công chiếc máy vi tính đầu tiên năm 1984 là những ví dụ Ä‘iển hình về thành công của những quyết sách táo bạo và sáng tạo của Ban lãnh đạo TTXVN hồi Ä‘ó mà ông Đỗ Phượng là má»™t trong những gÆ°Æ¡ng mặt Ä‘iển hình.

ChÆ°a hết, chỉ vá»›i ông Đỗ Phượng, má»™t người táo bạo, bỉết nhìn người và biết dùng người, thì những chuyên gia chế bản dày dạn kinh nghiệm từng làm việc dÆ°á»›i chế Ä‘á»™ Sài Gòn má»›i có được chá»— đứng trong má»™t nhà máy in của Thông tấn xã cách mạng. Thá»±c tiá»…n Ä‘ã chứng minh quyết định dùng người của ông là Ä‘úng.

Tuy sống Ä‘Æ¡n giản, thậm chí nhiều lúc xuề xòa, nhÆ°ng ông Đỗ Phượng lại là người cá»±c kỳ tinh tế và ý nhị trong giao tiếp vá»›i bạn bè quốc tế, để lại nhiều ấn tượng khó quên trong lòng họ, nhất là vá»›i các đồng nghiệp Liên Xô, Cuba, Lào, Campuchia, Pháp, Mỹ và Nhật Bản.

Là má»™t nhà báo mẫn tiệp và uyên bác, ông duy trì được sức viết Ä‘áng nể. Những năm gần Ä‘ây, khi Ä‘ã ngoại bát tuần, ông vẫn say mê viết và thường viết rất dá»… dàng.

Những con chữ, cứ nhÆ° thể được lập trình sẵn trong đầu ông, theo ngòi bút chảy dài trên trang giấy.

Có những bài báo dài cả trang A3, theo má»™t “Ä‘Æ¡n đặt hàng” khẩn, ông viết liền má»™t mạch, trong má»™t vài giờ là xong. Ông không dá»… dãi nhÆ°ng cÅ©ng chẳng cầu kỳ lá»±a chọn câu chữ; mạch văn lúc nào cÅ©ng khúc chiết, theo má»™t lối viết riêng, tạo được sá»± cuốn hút. Những người quen đọc ông, thường nhận ngay ra văn phong của ông mà không cần nhìn tên tác giả.

Rồi Ä‘ây, bao nhiêu thứ thuá»™c về ông sẽ theo ông về cõi vÄ©nh hằng. NhÆ°ng phong cách Đỗ Phượng, văn phong Đỗ Phượng và những Ä‘óng góp to lá»›n của ông cho TTXVN và cho nền báo chí nÆ°á»›c nhà sẽ còn mãi trong bá»™ nhá»› của nhiều người yêu quý ông.

Xin vÄ©nh biệt ông, má»™t cây bút được nể trọng trong làng báo Việt Nam!