Nhìn từ góc Ä‘á»™ xã há»™i, “nhà báo” còn là má»™t danh hiệu nghề nghiệp bao hàm nhiều ý nghÄ©a sâu sắc. CÅ©ng nhÆ° nhà văn, nhà thÆ¡, nhà nghiên cứu khoa học, nhà giáo... và nói chung những ai làm nghề có gắn vá»›i từ “nhà”đều là những người tâm huyết, gắn bó sống chết vá»›i nghề, tận tâm, tận lá»±c sáng tạo và cống hiến hết mình cho đất nÆ°á»›c và xã há»™i.

Sáng tạo của nhà báo

Má»™t trong những tiêu chí cÆ¡ bản nhất để nhận diện, phân biệt anh có phải là nhà báo thá»±c thụ hay không chính là quá trình lao Ä‘á»™ng sáng tạo. Trên thá»±c tế, các công việc liên quan đến hoạt Ä‘á»™ng trí tuệ đều yêu cầu, Ä‘òi hỏi con người ta có ý thức và tinh thần sáng tạo, vì có sáng tạo má»›i tạo ra năng suất, chất lượng và hiệu quả lao Ä‘á»™ng cao. Tuy nhiên, xuất phát từ chức năng, vai trò của báo chí và người làm báo, sá»± sáng tạo sẽ là yếu tố bảo đảm cho sá»± tồn tại và phát triển của má»—i tờ báo nói chung và bản thân má»—i nhà báo nói riêng.

Nhà báo có ý thức và tinh thần sáng tạo là người biết dấn thân, tá»± đổi má»›i và bứt phá chính mình trên từng trang viết; không bao giờ bằng lòng vá»›i những gì Ä‘ã có, Ä‘ã đạt được mà luôn luôn cầu thị, thường xuyên trau dồi ý chí phấn đấu, rèn luyện ngòi bút, tích cá»±c sáng tạo ra những tác phẩm báo chí hay để phục vụ công chúng.

Đối vá»›i nhà báo có ý thức sáng tạo, từ việc sá»­ dụng ngôn ngữ, câu từ đến kết cấu, bố cục bài viết không chỉ bảo đảm tính chính xác, chặt chẽ, thống nhất về quy phạm, mà ý tứ, văn phong, văn vị, văn khí, văn sắc luôn có sá»± biến đổi linh hoạt, uyển chuyển, mềm dẻo, tạo sức hút nhÆ° “ma lá»±c” hấp dẫn đối vá»›i công chúng. Tính sáng tạo của người cầm bút còn thể hiện ở con mắt tinh tế, nhạy cảm trong phát hiện, khai thác đề tài; sắc sảo trong lập luận, lý giải, phân tích, bình luận và định hÆ°á»›ng vấn đề và khả năng chuyển tải ý định ná»™i dung má»™t cách khéo léo, sinh Ä‘á»™ng.

Người viết báo sáng tạo còn biết “tác chiến” trên nhiều thể loại Ä‘a dạng, phong phú mà không “Ä‘óng khung, bó hẹp” trong phạm vi, giá»›i hạn của má»™t vài thể loại báo chí thông thường mà má»™t cây bút “tầm tầm” cÅ©ng có thể thể hiện “thông đồng bén giọt” được. Tuy nhiên, dù có tính sáng tạo đến Ä‘âu cÅ©ng phải tuân theo má»™t khuôn phép “bất biến”, Ä‘ó chính là tôn trọng và bảo đảm tính khách quan, sá»± thật của vấn đề, sá»± kiện, ná»™i dung đề cập, tuyên truyền, phản ánh; không lạm dụng, lợi dụng khả năng “thiên biến vạn hoá” của ngòi bút để làm ảnh hưởng đến sá»± trong sáng của tiếng Việt và phẩm chất trung thá»±c của người làm báo.

Cái tài của nhà báo thể hiện rõ nét và sinh Ä‘á»™ng nhất ở khả năng sáng tạo, nhÆ°ng sá»± sáng tạo Ä‘ó cần đặt trên nền tảng của má»™t lập trường cách mạng Ä‘úng đắn, bản lÄ©nh chính trị vững vàng, ý thức công dân cao cả và đạo đức nghề nghiệp lành mạnh. Tính sáng tạo sẽ góp phần làm nên nhân cách, vị thế, uy tín của nhà báo và “thÆ°Æ¡ng hiệu” của người cầm bút cÅ©ng từ Ä‘ó mà lan tỏa, thấm sâu trong trái tim và ký ức công chúng; đồng thời góp phần nâng cao chất lượng các ấn phẩm của tòa soạn và thúc đẩy cÆ¡ quan báo chí phát triển lành mạnh, tiến bá»™.

Những bài báo Ä‘Æ¡n Ä‘iệu, thiếu sức sống

Khác vá»›i “nhà báo”, những người cầm bút chỉ biết phản ánh những thông tin Ä‘Æ¡n giản, Ä‘Æ¡n thuần mà không chịu khó tăng cường đầu tÆ° công sức, trí tuệ để viết nên những tác phẩm báo chí tốt thì họ được gọi là “thợ viết”.

CÅ©ng nhÆ° “thợ xây”, “thợ má»™c”, “thợ lò rèn” và nói chung những người làm nghề có gắn vá»›i từ “thợ”, yếu tố sáng tạo không được chú trọng thường xuyên vì mục Ä‘ích công việc chính của họ là làm ra những sản phẩm giống nhau và thông qua lao Ä‘á»™ng thủ công, cÆ¡ bắp là chủ yếu.

“Thợ viết” thường là người ít suy nghÄ©, thiếu tìm tòi, không quan tâm rèn luyện ngòi bút ngày càng thêm “sáng và sắc”, không siêng năng học tập, nghiên cứu để nâng cao trình Ä‘á»™ và năng lá»±c nghiệp vụ. Biểu hiện dá»… nhận thấy ở các “thợ viết” là dá»±a vào “báo cáo, văn bản” để viết bài; ná»™i dung thông tin, tuyên truyền, phản ánh không sinh Ä‘á»™ng, phong phú; hình thức thể hiện xuôi chiều, khả năng diá»…n đạt Ä‘Æ¡n Ä‘iệu và “chất văn”, “chất báo” trong tác phẩm nghèo nàn, hạn chế.

“Thợ viết” khó có thể sống lâu trong trí nhá»› công chúng vì sản phẩm của họ vẫn “ra lò” đều đặn, mà bài nào cÅ©ng “rÆ°a rứa, từa tá»±a” nhÆ° nhau. Viết nhÆ° thế thì làm sao có thể tạo nên má»™t cá tính, má»™t phong cách đặc trÆ°ng của người cầm bút? Người làm báo nếu chỉ “ăn theo, nói leo” vấn đề, sá»± kiện mà không có chính kiến bằng ngòi bút sáng tạo của mình thì chả khác mấy anh “thợ viết” hàng ngày “làm công, ăn lÆ°Æ¡ng” Ä‘Æ¡n Ä‘iệu mà thôi!

“Nhà báo” và “thợ viết” cÅ©ng là người cầm bút, nhÆ°ng họ khác nhau ở thái Ä‘á»™, ý thức, tinh thần, trách nhiệm, khả năng làm việc và chất lượng, hiệu quả công tác chuyên môn. Nhà báo Ä‘ích thá»±c sẽ sáng tạo ra nhiều tác phẩm báo chí chân chính để phục vụ công chúng. Ngược lại, “thợ viết” là người “chắp bút” Ä‘Æ¡n thuần và cho ra đời những bài báo tuy “tròn trịa” về ngữ pháp, câu cú song ná»™i dung “nhàn nhạt, hời hợt” và ít có ý nghÄ©a, giá trị. Vì vậy, phấn đấu để trở thành “nhà báo” theo Ä‘úng nghÄ©a trong sáng của nó là cả má»™t quá trình rèn luyện, trau dồi cả về phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, chuyên môn nghiệp vụ, phÆ°Æ¡ng pháp và tác phong của người cầm bút./.

Theo Thiện Văn/Người làm báo