Gặp Cao Hùng, ấn tượng đầu tiên đập vào mắt tôi là sá»± giản dị, cởi mở và khả năng đọc, dẫn dắt vấn đề của anh. Ở anh, luôn toát lên sá»± Ä‘iềm tÄ©nh, từng trải. Vá»›i người lạ, anh cho họ chút cảm giác gì Ä‘ó kiểu nhÆ° “nguy hiểm“, nhÆ°ng khi Ä‘ã biết “chất” của nhau, vẫn là sá»± an tâm, tin cậy...

Trò chuyện cùng Cao Hùng, là những câu chuyện dài, dường nhÆ° bất tận về đủ mọi thứ trên đời. NhÆ°ng, thú vị nhất, vẫn là những câu chuyện về “phóng viên Ä‘iều tra” – công việc anh Ä‘eo Ä‘uổi hÆ¡n 2 thập ká»·.

Bỏ qua, thoả hiệp, là có tá»™i vá»›i sá»± thật, có tá»™i vá»›i công lý

+ Trên báo Lao Động, khi thì anh viết bài á»Ÿ Tây Nguyên, lúc lại ra miền Trung, lúc lại xuống miền Tây. Anh có quan Ä‘iểm nhÆ° thế nào về “phân vùng” á»Ÿ các cÆ¡ quan báo chí?

- Phân chia khu vá»±c, địa bàn, theo tôi, chỉ Ä‘Æ¡n thuần mang tính địa lý, giao trách nhiệm nắm bắt thông tin cho nhà báo, phóng viên ở tại các địa phÆ°Æ¡ng. Đó là quy định riêng của má»—i cÆ¡ quan báo chí. Song, không thể vì lý do Ä‘ó mà dẫn tá»›i hiện tượng “cát cứ’’ Ä‘ịa phÆ°Æ¡ng, “Ä‘á»™c quyền” lãnh thổ. Điều này có hại hÆ¡n là có lợi. Bởi lẽ, có những đề tài, phóng viên vùng khác tá»›i viết sẽ có nhiều cảm xúc hÆ¡n. Hoặc, có vụ việc, vì lý do tế nhị, sợ đụng chạm, phóng viên địa phÆ°Æ¡ng gặp “rào cản”, khó cất bút viết. NhÆ°ng hãy để phóng viên nÆ¡i khác tá»›i thá»±c hiện, sá»± thật khách quan sẽ phÆ¡i bày…

Bản thân tôi, làm báo là ở mọi lúc, mọi nÆ¡i, không cứ nhất thiết chỉ má»™t vùng. Trên đường công tác, ngao du Ä‘ây Ä‘ó, thấy má»™t đề tài hay, hoặc ai Ä‘ó, biết tên tuổi mình, có việc cần nhờ giúp đỡ, tôi ra tay ngay… Tất nhiên, liên quan đến địa phÆ°Æ¡ng nào, mình phải xin phép lãnh đạo cÆ¡ quan, trÆ°á»›c khi tác nghiệp.

+ “Rào cản” ở Ä‘ây, có phải là việc má»™t số ít phóng viên thường trú ngại đụng chạm, muốn  “che chắn”  cho chính quyền, doanh nghiệp sai phạm tại địa phÆ°Æ¡ng?

- Äó là má»™t Ä‘iều khó nói. Nói ra, ít nhiều sẽ “đụng chạm” nhau giữa anh em, đồng nghiệp trong nghề. Phóng viên thường trú tại địa phÆ°Æ¡ng, tất nhiên phải có quan hệ vá»›i chính quyền, doanh nghiệp, người dân ở địa phÆ°Æ¡ng Ä‘ó. Vì báo chí, bản chất là quan hệ, má»›i có nguồn, má»›i ra tin tức chứ… Song, không vì quan hệ, quen biết mà bỏ qua cái xấu, cái sai, nhất là cái sai ảnh hưởng tá»›i cá»™ng đồng, xã há»™i, pháp luật… Có những cái sai sót nhỏ, có thể khắc phục được mà không cần phải lên mặt báo, nhà báo có thể bỏ qua. NhÆ°ng có những cái sai, người làm sai vẫn “ngoan cố” không sá»­a. Nếu mình là nhà báo, mà không viết, bỏ qua, thoả hiệp, thì chúng ta có tá»™i vá»›i sá»± thật, có tá»™i vá»›i công lý và đặc biệt, vá»›i nạn nhân cậy nhờ nhà báo.

Phóng viên Ä‘iều tra phải tôi luyện “chất” thép trong người

+ Cá nhân anh cÅ©ng từng bị “treo bút” khi viết bài phản ánh sai phạm tại má»™t địa phÆ°Æ¡ng phía Nam?

- Tại cÆ¡ quan báo Lao Động phía Nam, có lẽ tôi là phóng viên thăng trầm nhất. HÆ¡n 20 năm làm báo, tôi không còn nhá»› nổi bao nhiêu lần mình phải viết giải trình, vì bị khiếu nại về các bài viết. Viết sai bị kiện Ä‘ã Ä‘ành, nhÆ°ng viết Ä‘úng cÅ©ng bị kiện, viết cỡ nào cÅ©ng bị làm khó… NhÆ°ng nặng nhất là năm 2005, do nhầm chức danh của má»™t lãnh đạo địa phÆ°Æ¡ng, tôi Ä‘ã bị rút thẻ, treo bút và phải Ä‘i… bán báo 1 năm. Má»™t “tai nạn” mà cả đời tôi không bao giờ quên.

+ Sau Ä‘ó anh trở lại nhÆ° thế nào?

- Thời Ä‘iểm bị ká»· luật, Ä‘ang Ä‘i phát hành báo. Tôi lại nhận được tin Uá»· ban kiểm tra Trung Æ°Æ¡ng Đảng lập Ä‘oàn vào kiểm tra các quan chức mà tôi Ä‘ã Ä‘iều tra trên mặt báo. Đoàn kiểm tra ấy có gặp tôi, nhờ tôi giúp đỡ về mặt tài liệu, vì má»™t số quan chức là ứng cá»­ viên cho nhiệm kỳ tá»›i, vào các chức vụ chủ chốt của tỉnh… Ban đầu, giận vì cho rằng bị ká»· luật quá tay, tôi không muốn hợp tác. NhÆ°ng sau Ä‘ó, đồng chí trưởng Ä‘oàn kiểm tra Ä‘ã kiên trì thuyết phục mà tôi Ä‘ã hợp tác, cung cấp toàn bá»™ hồ sÆ¡… Kết quả, 5 cán bá»™ cao cấp của địa phÆ°Æ¡ng Ä‘ó bị Trung Æ°Æ¡ng ká»· luật, rút ứng cá»­ nhiệm kỳ tá»›i. Gần 100 cán bá»™ khác thuá»™c tỉnh quản lý Ä‘ã bị kiểm Ä‘iểm, ká»· luật các kiểu… Nhờ sá»± “hợp tác” này mà sau Ä‘ó không lâu, tôi Ä‘ã được cấp lại thẻ nhà báo và quyền hành nghề.

+ Qua “cú vấp” Ä‘ó và trở lại, anh Ä‘ã rút ra bài học gì cho bản thân?

- Vá»›i lÄ©nh vá»±c Ä‘iều tra chống tiêu cá»±c, tham nhÅ©ng, theo tôi, người làm báo phải có má»™t cái đầu tỉnh táo và trái tim nóng. Phải thật rạch ròi 2 cái này, nhÆ°ng không thể có cái này mà thiếu cái kia. Cái đầu tỉnh táo sẽ giúp phóng viên viết chuẩn, chính xác, trung thá»±c, không bóp méo sá»± thật… Trái tim nóng sẽ giúp phóng viên thÆ°Æ¡ng con người, không toan tính, Ä‘ong đếm, hÆ¡n thua, mà luôn dấn thân, Ä‘i đến tận cùng để bảo vệ người yếu thế, bị cái xấu chèn ép, lấy lại công lý… Mặt khác, phóng viên Ä‘iều tra cÅ©ng cần phải tôi luyện cho mình cái “chất”thép trong người; không có gì Ä‘ánh gục được mình, khi thất bại thì cố đứng dậy Ä‘i tiếp và làm lại, khẳng định mình lần nữa. 

Tôn trọng sá»± thật, giữ cho mình đạo đức nghề

 + Đến lúc không còn làm phóng viên Ä‘iều tra nữa, anh sẽ làm gì?

- Tôi viết cho báo Lao Động từ năm 1993. Nay, tròn 24 năm, tờ báo Lao Động Ä‘ã qua 6 đời Tổng Biên tập. NhÆ°ng tôi vẫn chỉ viết duy nhất cho 1 tờ là Lao Động. Và, suốt 24 năm qua, tôi vẫn là má»™t phóng viên, là “lính trÆ¡n” thôi.

TÆ°Æ¡ng lai chÆ°a biết thế nào, nhÆ°ng tôi chỉ tâm nguyện, còn viết báo thì mình vẫn gắn bó duy nhất vá»›i tờ báo Lao Động. Nếu không được viết báo nữa, chắc chắn tôi sẽ tìm nghề khác.

+ Anh Ä‘ã làm nghề, làm má»™t phóng viên Ä‘iều tra vá»›i tâm thế nhÆ° thế nào?

- Tôn trọng sá»± thật, giữ cho mình đạo đức người làm báo thật trong, thật sáng và luôn yêu, sống chết vá»›i nghề. Ngoài ra, má»™t nhà báo, đừng bao giờ đặt cá nhân mình lên trên tờ báo, coi thường bạn đọc. Hãy vì quý trọng danh dá»± của tờ báo mà mình Ä‘ang nhận lÆ°Æ¡ng, quý trọng bạn đọc của mình, yêu thÆ°Æ¡ng đồng nghiệp cùng chí hÆ°á»›ng… sẽ giúp mình có nhiều thành công trong chính nghề nghiệp mình Ä‘ã chọn lá»±a. Cuá»™c đời sẽ không phụ mình, nếu mình chân thành và chí cốt vá»›i mọi người.

Hãy ráng giữ má»™t cái đầu tỉnh táo

+ Gần Ä‘ây, má»™t số tạp chí, trang mạng bị xá»­ phạt vì nhiều lý do, trong Ä‘ó có việc viết sai sá»± thật, hoặc vi phạm tôn chỉ, mục Ä‘ích, anh có Ä‘ánh giá nhÆ° thế nào?

- Tôi không dám Ä‘ánh giá, vì gần nhÆ° cả đời làm báo, chÆ°a bao giờ làm quản lý hay lãnh đạo báo gì cả. Tuy nhiên, vá»›i tÆ° cách má»™t người viết báo, chỉ có ý kiến tham khảo. Qua rất nhiều “sá»± cố” các tờ báo bị Ä‘óng cá»­a, tạm Ä‘ình bản…, tôi hết sức chia sẻ vá»›i những đồng nghiệp bị lâm cảnh ngá»™ trên. Nghề báo nó giống nhÆ° cái nghiệp, má»™t định mệnh; dứt bỏ nghề là rất khó… Tôi biết có những nhà báo, dù tờ báo Ä‘ã bị Ä‘ình bản, tâm trạng chán chường, nhÆ°ng trong trái tim của họ, bao giờ cÅ©ng trăn trở vá»›i thông tin, khát khao được viết… Do vậy, chúng ta hãy cố giữ cho bằng được cái chá»— chúng ta được viết, được cày xá»›i, canh tác v.v… Trong thời đại thế giá»›i mạng nhÆ° hiện nay, bên cạnh cái tiện lợi, luôn kèm cái rủi ro. Hãy ráng giữ má»™t cái đầu tỉnh táo trong mọi câu chữ, tít tá»±a, vấn đề… khi xuất bản, sẽ hạn chế rất nhiều rủi ro, khiến chúng ta không còn đất để cày xá»›i.

+ Xin cảm ơn những chia sẻ của anh!

Theo  Kiên Giang/Báo Công Luận