Há»™i thảo do Quỹ báo chí Hàn Quốc (KPF) tổ chức vá»›i sá»± tham gia Ä‘ông đảo của các nhà báo, các giáo sÆ°, chuyên gia, đại diện các công ty công nghệ hàng đầu thế giá»›i tại Seoul từ 13-14/11/2017.

Quyền lá»±c của báo chí Ä‘ang suy giảm

Sá»± phát triển mạnh mẽ của các công ty công nghệ, Google hay mạng xã há»™i Ä‘ang đặt báo chí vào má»™t cuá»™c cạnh tranh gay gắt bởi xuất bản thông tin giờ không còn là đặc quyền của báo chí nữa và các loại hình báo chí truyền thống cÅ©ng không còn là sá»± lá»±a chọn số má»™t của Ä‘á»™c giả trên toàn thế giá»›i.

Phát biểu tại há»™i thảo, Thủ tÆ°á»›ng Hàn Quốc Lee Nak-Yeon khẳng định: "Quyền lá»±c của báo chí Ä‘ang suy giảm vì giờ ai cÅ©ng có thể Ä‘Æ°a tin. Bạn đọc bây giờ cÅ©ng thay đổi vì họ không chỉ đọc báo giấy, xem truyền hình mà chuyển hết sang xem ná»™i dung trên mobile”. Chính bởi vậy Thủ tÆ°á»›ng Hàn Quốc cho rằng báo chí phải thay đổi để bắt kịp vá»›i thời đại má»›i.

Nic Newman, má»™t trong những thành viên sáng lập trang web BBC và hiện làm việc cho Viện nghiên cứu Reuters cho rằng, báo chí Ä‘ang chịu sức ép nặng nề từ các công ty nhÆ° Google hay Facebook. Truyền hình, báo in sẽ không còn lợi thế nữa mà giờ bạn đọc chuyển sang các loại hình video trên internet và thích xem nghe hÆ¡n là đọc, Ä‘iều này cÅ©ng kéo theo việc quảng cáo trên báo chí dần dần sẽ không còn là nguồn thu chính của các tờ báo nữa.

Lấy ví dụ từ Hàn Quốc, ông Yoon Young Chul, giáo sÆ° tại trường đại học Yonsei, Chủ tịch hiệp há»™i nghiên cứu báo chí và truyền thông Hàn Quốc, lo lắng rằng các ứng dụng công nghệ nhÆ° Naver Ä‘ang làm mất dần bản sắc của báo chí. Naver là trang tìm kiếm số 1 ở Hàn Quốc vá»›i nhiều ứng dụng hữu ích cho người đọc, trong Ä‘ó Naver trả tiền cho các báo để Ä‘Æ°a tin tức của các báo chí Hàn Quốc lên trang của mình.

Ông Yoon Young Chul tin rằng dù Naver trả tiền cho báo chí Hàn nhÆ°ng việc người đọc đọc nhiều trên trang Naver hÆ¡n là vào đọc trá»±c tiếp của chính tờ báo sẽ làm cho báo chí mất dần bản sắc, bạn đọc sẽ quên mất tên tờ báo hay tác giả của bài báo Ä‘ó mà chỉ biết đến Naver. Ngoài ra các tÆ°Æ¡ng tác, bình luận cÅ©ng sẽ diá»…n ra chủ yếu ở Naver chứ không phải trên trang báo chính của bài báo Ä‘ó. Thống kê của Reuters Institute (Viện Reuters) cho thấy chÆ°a đến 50% số người đọc tin báo chí qua các cổng công nghệ khác nhá»› được tên tờ báo Ä‘ó.

Giáo sÆ° Emily Bell, giám đốc sáng lập của Trung tâm Tow về báo chí Ä‘iện tá»­ tại Trường đại học báo chí Columbia, New York đề cập đến khía cạnh  nguy hiểm của mạng xã há»™i Ä‘ó chính là thông tin ảo, thông tin không chính xác. Bà lấy  ví dụ về cuá»™c bầu cá»­ Tổng thống Mỹ vừa qua, số lượng tin ảo, tin fake chiếm thế thượng phong hÆ¡n hẳn thông tin chính thức. Chính vì vậy, bà kêu gọi các công ty công nghệ nhÆ° Facebook, Google… phải có trách nhiệm hÆ¡n đối vá»›i những thông tin của  mình và để đảm bảo má»™t nền thông tin lành mạnh phát triển.

HÆ°á»›ng tá»›i má»™t nền báo chí phục vụ Ä‘á»™c giả

Những thay đổi chóng mặt của nền tảng công nghệ, sá»± phát triển của mạng xã há»™i Ä‘ã buá»™c báo chí đứng trÆ°á»›c câu hỏi: Liệu báo chí có biến mất, làm cách nào để báo chí duy trì được vai trò của mình trong tÆ°Æ¡ng lai?

Phần lá»›n câu trả lời được nêu ra trong há»™i thảo đều Ä‘i thẳng vào vấn đề: Báo chí phải tá»± thích ứng để thay đổi phù hợp vá»›i xu thế thời đại.

Có má»™t sá»± thật không thể thay đổi là thông tin trên báo chí có trách nhiệm hÆ¡n thông tin trên mạng xã há»™i. Theo ông David Levy, Giám đốc viện Reuters Anh, cuá»™c khảo sát của tổ chức này tiến hành ở nhiều nÆ°á»›c cho thấy, trong thời đại tràn lan tin giả, chỉ có 24% người tin rằng tin trên mạng xã há»™i là có sá»± phân biệt rõ ràng giữa tin giả và tin hÆ° cấu. 40% người đọc tin rằng báo chí Ä‘ã làm tốt việc tách bạch giữa tin thật và tin giả. Bởi vậy Ä‘ây là lúc các nhà báo cần siết chặt việc kiểm tra thông tin để tăng cường Ä‘á»™ tin cậy vá»›i Ä‘á»™c giả, giữ chân Ä‘á»™c giả bằng niềm tin vào nguồn tin của mình. Má»—i thông tin Ä‘Æ°a ra cần có sá»± kiểm tra chéo ít nhất 3 lần về Ä‘á»™ chính xác của thông tin.

Ở má»™t góc Ä‘á»™ khác, báo chí cÅ©ng phải liên tục đổi má»›i, cập nhật công nghệ để đảm bảo ná»™i dung của mình sẽ luôn hấp dẫn, má»›i mẻ vá»›i Ä‘á»™c giả. Từng Ä‘oạt giải Pulitzer năm 2002 cho bá»™ ảnh Cuá»™c tấn công ngày 11/9 và hậu quả, phóng viên ảnh Lee Chang Wook của tờ New York Times Ä‘ã giá»›i thiệu những kỹ thuật chụp ảnh ứng dụng công nghệ má»›i, tạo hiệu ứng đặc biệt hấp dẫn vá»›i người xem. Ngoài ra, nhóm thiết kế Thá»±c tại ảo của tờ Guardian cÅ©ng trình chiếu hình thức quay clip thá»±c tại ảo gây ấn tượng mạnh.

Tuy nhiên, Ä‘iều khiến nhiều nhà báo băn khoăn là những hình thức má»›i này rất đẹp và hấp dẫn nhÆ°ng chi phí đầu tÆ° về tiền bạc và thời gian rất lá»›n, liệu hiệu quả mang lại có bù được chi phí lá»›n nhÆ° vậy. HÆ¡n nữa đối vá»›i các nền kinh tế Ä‘ang phát triển, những công nghệ này còn là Ä‘iều khá xa vời.

Má»™t trong những hÆ°á»›ng Ä‘i của báo mạng Ä‘iện tá»­ khi lượng người đọc ít Ä‘i, nguồn thu từ quảng cáo sụt giảm chính là phát triển thuê bao báo mạng. New York Times là tờ báo Ä‘i đầu trong lÄ©nh vá»±c này. Hiện New York Times  có lượng thuê bao báo Ä‘iện tá»­ là 2,5 triệu thuê bao. Từ năm 2010, lượng thuê bao báo mạng của New York Times Ä‘ã tăng liên tục qua các năm, đặc biệt là năm 2017 tăng 46% so vá»›i năm 2016.

Bí quyết để  có lượng Ä‘á»™c giả trả tiền đọc báo mạng lá»›n đến nhÆ° vậy, theo nhÆ° chia sẻ của biên tập viên Tim Herrera của New York Times tại há»™i thảo, là vì báo này hÆ°á»›ng đến má»™t nền báo chí phục vụ, vá»›i những hÆ°á»›ng Ä‘i căn bản nhÆ° sau: Ná»™i dung hÆ°á»›ng đến tÆ° vấn Ä‘á»™c giả, giúp Ä‘á»™c giả có má»™t cuá»™c sống tốt hÆ¡n; Ä‘a dạng hóa kênh phát hành báo  (qua mạng xã há»™i, tối Æ°u tìm kiếm trên Google, hợp tác vá»›i các công ty công nghệ có cổng Ä‘iện tá»­ nhiều người xem); viết tin theo những hình thức má»›i để thu hút Ä‘á»™c giả…

Nêu ra rất nhiều khó khăn, đề xuất ra nhiều giải pháp, nhÆ°ng Ä‘a phần những đại biểu tham dá»± há»™i nghị đều nhất trí rằng báo chí sẽ còn tồn tại mãi vá»›i giá trị căn bản của nó, nhÆ° Thủ tÆ°á»›ng Hàn Quốc Lee Nak-Yeon, Ä‘ã nói tại há»™i thảo: “Khi tôi 20 tuổi, báo chí cung cấp sá»± thật, giờ tôi hÆ¡n 60 tuổi, báo chí vẫn cung cấp sá»± thật”.

Theo Đỗ Phương/Vietnamnet