Nhà báo Lý Hà

Bà Lý Hà cho biết: Đây là khái niệm má»›i được du nhập vào Việt Nam hÆ¡n chục năm nay thông qua hoạt Ä‘á»™ng của các công ty Ä‘a quốc gia đầu tÆ° nÆ°á»›c ngoài vào nÆ°á»›c ta. Trách nhiệm xã há»™i của doanh nghiệp viết tắt là CSR (Corporate Social Responsibility) có nhiều định nghÄ©a. Trong Ä‘ó, định nghÄ©a của Nhóm phát triển kinh tế tÆ° nhân của WB hoàn chỉnh, rõ ràng và dá»… hiểu nhất: “CRS là sá»± cam kết của doanh nghiệp Ä‘óng góp cho việc phát triển kinh tế bền vững, thông qua những việc làm nâng cao chất lượng đời sống của người lao Ä‘á»™ng và các thành viên trong gia Ä‘ình họ; cho cá»™ng đồng và toàn xã há»™i, theo cách có lợi cho cả doanh nghiệp cÅ©ng nhÆ° phát triển chung của xã há»™i”.

 Xin bà  cho  biết các vấn đề chính của CSR là gì ?

CSR bao gồm 4 vấn đề. Má»™t là trách nhiệm vá»›i thị trường, các nhà cung cấp và lợi ích người tiêu dùng (tức là có trách nhiệm về các mặt Ä‘áp ứng nhu cầu người tiêu dùng, chất lượng sản phẩm, tiếp thị, tiêu thụ, cung ứng nguyên liệu, vật liệu). Hai là trách nhiệm về bảo vệ môi trường. Ba là trách nhiệm vá»›i người lao Ä‘á»™ng, vá»›i cổ Ä‘ông (quan hệ tốt vá»›i người lao Ä‘á»™ng, môi trường lao Ä‘á»™ng, bình đẳng giá»›i, an toàn lao Ä‘á»™ng, quyền lợi lao Ä‘á»™ng, quyền lợi Ä‘ào tạo và phát triển của nhân viên). Bốn là trách nhiệm chung vá»›i cá»™ng đồng (an sinh xã há»™i nhÆ° nhân đạo, từ thiện).

Vận dụng  vào việc xem xét cụ thể các doanh nghiệp thuá»· sản, trong bối cảnh bị EU rút “thẻ vàng” và nhiều doanh nghiệp xả thải gây ô nhiá»…m môi trường bị phạt nặng, bà có nhận xét gì về vấn đề này?

Thủy sản là ngành có kim ngạch xuất khẩu cao, Ä‘em lại nhiều ngoại tệ, vá»›i nhiều loại hình lao Ä‘á»™ng và lá»±c lượng lao Ä‘á»™ng tham gia Æ°á»›c khoảng 5 triệu lao Ä‘á»™ng nhÆ°ng việc thá»±c hiện trách nhiệm xã há»™i lại chÆ°a được quan tâm và còn bỏ ngỏ ở nhiều mảng, đặc biệt là mảng khai thác thủy sản. Tuy nhiên, trÆ°á»›c những tiềm năng và thách thức của ngành, có thể nhận định trách nhiệm xã há»™i doanh nghiệp là yếu tố sống còn để tăng sức cạnh tranh của ngành thủy sản Việt Nam.

Triển khai CSR không chỉ mang lại lợi ích cho ngành thủy sản mà còn vì mục tiêu lá»›n hÆ¡n là phát triển bền vững và hiểu rá»™ng ra là giải quyết mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường tá»± nhiên, đảm bảo sá»± công bằng giữa các thế  hệ trong việc khai thác, sá»­ dụng tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường.

NhÆ° thế, nếu doanh nghiệp thá»±c hiện tốt CSR thì sẽ có lợi ích cho chính doanh nghiệp Ä‘ó?

Đúng thế. Khảo sát do Viện Khoa học Lao Ä‘á»™ng và Xã há»™i tiến hành gần Ä‘ây trên 24 doanh nghiệp thuá»™c hai ngành dệt may và da giầy Ä‘ã chỉ ra rằng, nhờ thá»±c hiện các chÆ°Æ¡ng trình CSR, doanh thu của các doanh nghiệp này Ä‘ã tăng 25%, năng suất lao Ä‘á»™ng cÅ©ng tăng từ 34,2 lên 35,8 triệu đồng/lao Ä‘á»™ng/năm, tá»· lệ hàng xuất khẩu tăng từ 94% lên 97%. Ngoài hiệu quả kinh tế, các doanh nghiệp còn có lợi từ việc tạo dá»±ng hình ảnh vá»›i khách hàng, sá»± gắn bó và hài lòng của người lao Ä‘á»™ng, thu hút lao Ä‘á»™ng có chuyên môn cao.

Hiểu biết về CSR của doanh nghiệp nÆ°á»›c ta, yếu nhất là gì thÆ°a bà?

Phần Ä‘ông các doanh nghiệp Việt Nam chÆ°a hiểu Ä‘úng về trách nhiệm xã há»™i mà mình cần tuân thủ. Từ Ä‘ó, tất nhiên không biết phải làm gì để Ä‘áp ứng yêu cầu này (theo Ä‘iều tra của Viện Nghiên cứu Quản lý Trung Æ°Æ¡ng). Thí dụ có doanh nghiệp Ä‘ang hiểu nôm na CSR nhÆ° Ä‘i làm từ thiện.

Trong sá»± yếu kém Ä‘ó, bà Ä‘ánh giá vai trò của báo chí thế nào?

Kể từ khi CSR du nhập vào Việt Nam đến nay báo chí cÅ©ng Ä‘ã nói rất nhiều về CSR. Hầu hết các báo đều có những bài chuyên sâu về CSR của các chuyên gia, tất cả Ä‘ang nặng về kiến thức lý thuyết. Rất ít bài vá»›i những kiến giải dá»… hiểu cho người dân, doanh nghiệp, cán bá»™ công chức, viên chức…

Cụ thể các ná»™i dung liên quan đến CSR được báo chí phản ánh là những Ä‘óng góp của doanh nghiệp cho việc phát triển kinh tế thông qua những hoạt Ä‘á»™ng nhằm nâng cao chất lượng cuá»™c sống cho người lao Ä‘á»™ng và gia Ä‘ình họ, làm từ thiện. Những phản ánh, tố cáo doanh nghiệp vi phạm Luật bảo vệ môi trường, Luật lao Ä‘á»™ng, Luật an toàn thá»±c phẩm… coi Ä‘ó là những hành Ä‘á»™ng không thá»±c hiện CSR.

Nhờ sá»± truyền thông của báo chí nên các doanh nghiệp trong nÆ°á»›c, người tiêu dùng, các nhà quản lý, các tổ chức chính trị xã há»™i Ä‘ã nghe biết đến CSR. Cụ thể trách nhiệm xã há»™i của các công ty Ä‘a quốc gia vá»›i các chÆ°Æ¡ng trình khuyến cáo ứng xá»­ về văn hoá kinh doanh Ä‘em áp dụng vào Việt Nam Ä‘ã được truyền rá»™ng rãi. Ví dụ nhÆ° “ChÆ°Æ¡ng trình tôi yêu Việt Nam” của công ty HonÄ‘a - Vietnam; “ChÆ°Æ¡ng trình giáo dục vệ sinh cá nhân” cho các trẻ em của công ty Unilever; “ChÆ°Æ¡ng trình Ä‘ào tạo tin học Topic 64” của Microsoft, Qualcomm và HP; “ChÆ°Æ¡ng trình há»— trợ dị tật tim bẩm sinh” và “ChÆ°Æ¡ng trình ủng há»™ nạn nhân vụ sập cầu Cần ThÆ¡” của Vinacapitat, Samsung; “ChÆ°Æ¡ng trình khôi phục thị lá»±c cho trẻ em nghèo” của Western Union;…

Còn mặt chÆ°a được của báo chí, thÆ°a bà?

ChÆ°a nắm bắt được ná»™i dung khái niệm trách nhiệm xã há»™i nên hình dung ảnh hưởng của những cam kết có tác Ä‘á»™ng thế nào đến hoạt Ä‘á»™ng của doanh nghiệp cÅ©ng nhÆ° nền kinh tế Việt Nam là rất khó khăn. Tuyên truyền còn làm cho nhiều doanh nghiệp chÆ°a nhìn ra được cÆ¡ há»™i mà chỉ thấy thách thức.

Theo bà, báo chí cần truyền tải nhÆ° thế nào về CSR trong thời gian tá»›i?

Cần giúp hiểu Ä‘úng về CSR, không chỉ Ä‘Æ¡n giản là làm từ thiện mà thể hiện trá»±c tiếp trong toàn bá»™ các hoạt Ä‘á»™ng sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp. Tuyên truyền cho các doanh nghiệp thấy rõ nghÄ©a vụ và lợi ích của việc thá»±c hiện CSR, việc tuyên truyền này cần được mở rá»™ng đến cả các cÆ¡ quan quản lý nhà nÆ°á»›c có liên quan, các nhà quản lý, các nhà hoạch định chính sách vÄ© mô, đặc biệt là vá»›i Ä‘á»™i ngÅ© các nhà quản trị cấp cao trong doanh nghiệp.

Theo Sáu Nghệ/Báo Nhà báo và Công luận