Hiện nay, nhiều Ä‘iện thoại Ä‘ã có thể hiểu giọng nói. Ảnh minh họa

Từ nhận dạng tiếng nói

Đã có hàng trăm ngôn ngữ trên thế giá»›i được Ä‘Æ°a vào các phần mềm nhận dạng, trong Ä‘ó có tiếng Việt. Má»™t nhà báo Việt Nam hiện nay có thể viết tin bài bằng giọng nói khi chạy xe trên đường hoặc trong Ä‘iều kiện thời sá»± gấp gáp vá»›i má»™t tác phẩm dài hàng ngàn chữ. Tốc Ä‘á»™ viết ra chữ bằng giọng nói của các ứng dụng này phụ thuá»™c vào tốc Ä‘á»™ đường truyền Internet và Ä‘á»™ chính xác của việc nhận dạng tùy thuá»™c vào giọng đọc cÅ©ng nhÆ° tốc Ä‘á»™ đọc.

Phần mềm có thể hiểu nhiều giọng địa phÆ°Æ¡ng của Việt Nam nhÆ° giọng Huế, giọng Bắc Trung bá»™, giọng Nam bá»™; có thể hiểu các lệnh về dấu câu (chấm, hỏi, than, phẩy v.v..). Phần mềm ấy cÅ©ng biết xá»­ lý viết hoa trong nhiều trường hợp về tên riêng, địa danhv.v..

Trên bàn phím ảo dùng nhập văn bản của Ä‘iện thoại di Ä‘á»™ng thông minh, chúng ta sẽ nhìn thấy biểu tượng má»™t chiếc micro, nhấn vào Ä‘ó và nói. Dòng văn bản sẽ xuất hiện gần nhÆ° đồng thời nếu đường truyền Internet mạnh. Càng ngày, khả năng nhận dạng tiếng Việt của ứng dụng này càng được cải thiện.

Trong cuá»™c tranh luận trên truyền hình giữa hai ứng cá»­ viên Tổng thống Mỹ năm 2016, khi tín hiệu hình ảnh được truyền trá»±c tiếp trên Youtube, dòng chữ phụ đề cÅ©ng được hiển thị gần nhÆ° đồng thời nhờ phần mềm nhận dạng này.

Ứng dụng nhận dạng giọng nói giúp chúng ta có thể văn bản hóa lời nói được ghi âm hoặc lời nói phát ra từ radio, tivi. Phần mềm hết sức tiện lợi trong đời sống, sinh hoạt và càng ngày càng hoàn thiện để phục vụ nhân loại.

Việc dịch thuật hiện nay Ä‘ã trở nên dá»… dàng. Ảnh minh họa

Đến dịch thuật

Máy dịch là công cụ trí tuệ nhân tạo Ä‘ược xây dá»±ng khá lâu và ngày nay, trong thời đại có sá»± cá»™ng tác đại chúng, có thể nói, các công cụ dịch Ä‘ã tiến hóa đến mức hoàn hảo. Chúng ta vẫn thường biết đến công cụ dịch miá»…n phí Google Translate trên mạng, nhÆ°ng thá»±c tế, có những phần mềm dịch chuyên nghiệp được bán có chất lượng cao hÆ¡n hẳn.

Nhiều cÆ¡ quan báo chí, hãng thông tấn nÆ°á»›c ngoài từ lâu Ä‘ã ứng dụng máy dịch vào việc làm tin quốc tế. Tất nhiên, bên cạnh máy dịch vẫn còn có những biên tập viên nhÆ°ng nếu có công cụ này, hiệu suất công việc có thể tăng lên rất nhiều.

Bản chất của những phần mềm nhận dạng giọng nói hoặc phần mềm dịch thuật đều là các thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI) được các chuyên gia xá»­ lý qua nhiều năm. Đồng thời, Ä‘ây là các phần mềm mở, quá trình sá»­ dụng phần mềm nhận dạng, phần mềm dịch thuật cÅ©ng là quá trình con người tiếp tục “training” cho máy làm việc tốt hÆ¡n.

Bên cạnh việc giúp nhà báo xá»­ lý được số lượng tin bài lá»›n và nhanh, máy dịch giúp tránh những lá»—i, sÆ¡ sót con người thường mắc phải và thống nhất được cách dịch đối vá»›i những cụm từ, tên riêng nhất định, thống nhất cách viết hoa v.v..

Phần mềm dịch thuật miá»…n phí được Google tích hợp trên Internet cÅ©ng được nhiều sinh viên, nhà nghiên cứu ở Việt Nam tận dụng, nhÆ°ng có vẻ nhÆ° lâu nay, phần mềm này chÆ°a được sá»± cá»™ng tác của số Ä‘ông người Việt Nam nên chÆ°a thá»±c sá»± hoàn thiện. Trong khi Ä‘ó, Google Translate Ä‘ã làm việc khá tốt trong quá trình dịch từ tiếng Nhật qua tiếng Anh và ngược lại. Đã có má»™t giáo sÆ° thá»­ nghiệm Ä‘Æ°a hai Ä‘oạn dịch khác nhau của má»™t tác phẩm nổi tiếng ở Nhật Bản lên mạng xã há»™i để khảo sát xem, công chúng nhận ra Ä‘âu là bản dịch của máy. NhÆ°ng số Ä‘ông Ä‘ã Ä‘oán sai. Nói cách khác, phần mềm dịch miá»…n phí của Google ngày càng hoàn thiện hÆ¡n rất nhiều.

Google Translate Ä‘ã trở thành má»™t hệ thống hoàn toàn dá»±a trên trí tuệ nhân tạo để xá»­ lý hầu hết luồng truy cập. Hệ thống hàng trăm ngôn ngữ Ä‘ang tiếp tục được bổ sung vá»›i tốc Ä‘á»™ 8 ngôn ngữ má»—i tháng cho đến cuối năm 2017. Có chuyên gia nói rằng: Hệ thống trí tuệ nhân tạo này có thể Ä‘Æ°a vào những cải thiện qua má»™t Ä‘êm tÆ°Æ¡ng Ä‘Æ°Æ¡ng những gì mà hệ thống cÅ© phải làm trong nhiều năm.

Má»™t số nÆ°á»›c Ä‘ã dùng robot để viết báo gây ra những cuá»™c tranh luận. Ảnh minh họa

Robot có thể viết báo?

Trong vài năm gần Ä‘ây, hình ảnh những chiếc xe tải không người lái ở Úc, xe giao hàng không người lái ở Mỹ... vận hành xuất sắc trong đời sống thá»±c không còn làm ngạc nhiên nhiều người. Các ứng dụng trí tuệ nhân tạo Ä‘ã Ä‘i vào nhiều lÄ©nh vá»±c trong đời sống xã há»™i: từ vận hành máy móc đến chẩn Ä‘oán bệnh tật; từ Ä‘iều khiển ngôi nhà thông minh đến nhận dạng gÆ°Æ¡ng mặt, giọng nói, chữ viết; từ trả lời khách hàng đến đặt lịch, lên kế hoạch...

Có nhiều dạng ứng dụng trí tuệ nhân tạo người Việt Nam Ä‘ã sá»­ dụng, song không để ý. Phần mềm hÆ°á»›ng dẫn đường Ä‘i trên ứng dụng Google Map có thể Ä‘Æ°a ra thông báo bằng tiếng Việt cho tài xế xe hÆ¡i, trợ lý ảo Siri trên iPhone, iPad là những ví dụ. Ứng dụng robot trong dây chuyền sản xuất công nghiệp tá»± Ä‘á»™ng hóa, khai thác mô hình “nhà máy thông minh” ở Việt Nam cÅ©ng Ä‘ang có xu hÆ°á»›ng phát triển mạnh.

Dây chuyền lắp ráp xe Mazda của Công ty ô tô Trường Hải (THACO) 70% sá»­ dụng robot kết hợp má»™t số công Ä‘oạn bán tá»± Ä‘á»™ng. Nhiều bạn trẻ ở Việt Nam Ä‘ã tạo được robot bán hàng nhÆ° robot Morta ở má»™t quán cà phê trên phố Lạc Trung (Hà Ná»™i). Hoặc sá»± ra mắt sản phẩm Bphone 2017 của BKAV (Việt Nam) được xem là smarphone đầu tiên trên thế giá»›i có AI camera.

NhÆ°ng đối vá»›i nhà báo, chuyện nghe “choáng” nhất vẫn dùng robot thông minh làm báo cáo và... viết báo.

Cách Ä‘ây hai năm, robot Toutiao của Trung Quốc Ä‘ã sản xuất ra tá»›i 450 tin trong 15 ngày diá»…n ra Olympic Rio 2016, tập trung vào các môn cầu lông và bóng bàn. Các tin này chỉ có Ä‘á»™ dài khoảng 100 từ. Tin được đọc nhiều nhất là trận Ä‘Æ¡n nữ cầu lông mà phần thắng thuá»™c về Wang Yihan, người từng giành Huy chÆ°Æ¡ng Bạc tại Olympic London. Tin này hoàn thành chỉ 2 phút sau khi kết thúc trận đấu và có 50.000 lượt đọc.

Báo chí tá»± Ä‘á»™ng hóa (hay báo chí robot) Ä‘ang có những bÆ°á»›c phát triển má»›i nhờ các việc tìm ra nhiều thuật toán có thể xá»­ lý những khối dữ liệu khổng lồ. Năm ngoái, trong cuá»™c bầu cá»­ Tổng thống Mỹ, trang PollyVote.com chạy má»™t thuật toán, sá»­ dụng nguyên tắc dá»± báo dá»±a trên dữ liệu, bằng chứng được liên tục Ä‘Æ°a vào má»™t hệ thống. Và thuật toán PollyBot Ä‘ã viết và xuất bản hàng ngàn tin bài vào các trang web báo chí...

Robot báo chí giờ Ä‘ây có thể tạo ra Infographic, đề xuất đề tài, xác minh thông tin từ công chúng truyền thông, xá»­ lý nhanh thông báo về các sá»± kiện có tính chất báo chí trên diện rá»™ng...

Bản chất của việc xá»­ lý dữ liệu lá»›n (big data) ở các mạng xã há»™i để phân phối tin tức, quảng cáo đến Ä‘úng đối tượng cÅ©ng dá»±a vào trí tuệ nhân tạo.

Vá»›i xu thế khai thác trí tuệ nhân tạo trong cách mạng công nghiệp 4.0, không chỉ lao Ä‘á»™ng chân tay mà lao Ä‘á»™ng trí óc cÅ©ng có nguy cÆ¡ bị thay thế. Nghề báo cÅ©ng sẽ bị trí tuệ nhân tạo Ä‘e dọa bởi má»™t lý do rất Ä‘Æ¡n giản: máy móc rất phù hợp cho những thông tin được phân loại. Nếu có thể sắp xếp mọi thông tin lên má»™t bảng Excel thì cho dù nó phức tạp ra sao, trí tuệ nhân tạo cÅ©ng có thể phân tích và tạo ra những mẩu thông tin có ý nghÄ©a.

Báo chí thời trí tuệ nhân tạo Ä‘ã tạo ra những cÆ¡ há»™i và những thách thức má»›i. Ảnh minh họa

CÆ¡ há»™i hay thách thức?

Cuối năm 2016, Tập Ä‘oàn phần mềm nổi tiếng Adobe công bố má»™t dá»± án má»›i của họ có tên là Adobe VoCo. Đây là má»™t ứng dụng chỉnh sá»­a được giọng nói con người. Hiểu nôm na, tính năng của phần mềm này là dá»±a vào mẫu giọng nói của má»™t người cụ thể, máy có thể đọc các văn bản mình gán vào bằng chính giọng của người ấy để tạo ra các file âm thanh.

Khi nói tá»›i Adobe, hầu nhÆ° ai cÅ©ng biết đến phần mềm xá»­ lý ảnh, chỉnh sá»­a ảnh Photoshop nổi tiếng (bên cạnh các phần mềm design, dá»±ng phim v.v..).

Dá»± án Adobe VoCo này được các chuyên gia gọi là “Photoshop lời nói”. Khi nó má»›i được công bố, rất nhiều người bày tỏ lo ngại về chuyện ứng dụng này sẽ tác Ä‘á»™ng tá»›i an ninh (các mật mã sá»­ dụng giọng nói), tá»›i tin tức giả (tạo ra chứng cá»› âm thanh giả) nên Ä‘ã phản đối gay gắt. Và đến nay, dá»± án này phải tạm thời dừng lại.

Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ Ä‘em đến những phát triển lá»›n cho nhân loại, nhÆ°ng sá»± phát triển của trí tuệ nhân tạo gần Ä‘ây cÅ©ng dấy lên làn sóng lo xa nhÆ° những chuyện trong các bá»™ phim viá»…n tưởng: loài người có bị tận diệt không? Lo... ít xa hÆ¡n thì đặt vấn đề bất ổn chính trị xuất phát từ những vấn đề kinh tế, xã há»™i.

Tuy nhiên, má»—i má»™t khi con người Ä‘ã dá»± báo được sẽ có những giải pháp hạn chế mặt trái. Trí tuệ nhân tạo sẽ không thể thay thế con người mà chỉ há»— trợ họ làm việc hiệu quả hÆ¡n, Ä‘Æ°a ra những quyết định Ä‘úng đắn hÆ¡n. Dù có lo nhÆ°ng ai cÅ©ng cho rằng, xu thế công nghiệp 4.0 là tất yếu và con đường phía trÆ°á»›c vẫn còn quá dài để nhân loại có thể tìm biện pháp thích hợp. Có trí tuệ nhân tạo, thế giá»›i sẽ tốt đẹp hÆ¡n, hiệu quả hÆ¡n, con người được giải phóng để theo Ä‘uổi những công việc sáng tạo, nhân văn và thú vị hÆ¡n. Đó không chỉ là mÆ¡ Æ°á»›c./.

Theo Phan Văn Tú/Người làm báo