Đi tìm  “hành trình xa xôi” nhất tỉnh vùng cao

Má»—i phóng viên ở khu vá»±c miền núi, hẳn đều có những ká»· niệm sâu sắc vá»›i vùng cao. Vá»›i nhà báo Tuấn Ngọc, những ká»· niệm sâu sắc và xúc Ä‘á»™ng khi đến vá»›i những thôn, bản xa xôi, heo hút nhất tỉnh để tận mắt thấy những khó khăn, vất vả và lắng nghe tâm tÆ°, nguyện vọng của người dân ở Ä‘ó là những ká»· niệm không thể nào quên trên chặng đường gian nan của nghề báo.

Chia sẻ về Ä‘iều ấy anh kể lại: Năm 2016, khi hình thành ý tưởng viết về những thôn, bản xa xôi, khó khăn nhất tỉnh, tôi và nhà báo Thanh Nam Ä‘ã không khỏi băn khoăn, trăn trở: Lào Cai có hàng nghìn thôn, bản, vậy những thôn xa xôi, heo hút nhất là ở Ä‘âu? Hiện giờ cuá»™c sống của đồng bào dân tá»™c thiểu số ở Ä‘ó còn những khó khăn gì cần được các cấp, các ngành quan tâm? Làm thế nào để vượt qua được những khó khăn để đến được những thôn, bản Ä‘ó? Phải mất nhiều thời gian tìm hiểu ở các Ä‘Æ¡n vị liên quan, chúng tôi má»›i tìm ra tên của 4 thôn xa xôi nhất tỉnh, trong Ä‘ó hầu hết chÆ°a bao giờ xuất hiện trên mặt báo là thôn Phìn ChÆ° 3 (xã Nàn Sín - huyện Si Ma Cai), thôn Ma Sín Chải (xã Bản Cái - huyện Bắc Hà), thôn Mà Sa Phìn (xã Nậm Xây - huyện Văn Bàn), thôn Nậm Lang B (xã Suối Thầu - huyện Si Ma Cai).

Mặc dù Ä‘ã hình dung ra được trÆ°á»›c những gian nan khi lặn lá»™i đến những vùng đất còn ít người biết tá»›i nhÆ° thế, nhÆ°ng đến tận bây giờ, nhà báo Tuấn Ngọc cÅ©ng không thể tưởng tượng hết được chặng đường đến những nÆ¡i ấy lại gian nan đến vậy. Anh tâm sá»±: “Đường vào thôn Ma Sín Chải, thôn Mà Sa Phìn cứ ngược dốc dá»±ng đứng mà Ä‘i, mặt đường rãnh sâu ngập ná»­a bánh xe, có Ä‘oạn toàn Ä‘á há»™c, ngồi không vững là bị hất tung khỏi yên xe. Còn đường đến thôn Phìn ChÆ° 3 - thôn Nậm Lang B cÅ©ng là đường đất Ä‘á, nhÆ°ng lại “cắm” xuống dốc hun hút hàng vài km liên tục, có Ä‘oạn chênh vênh bên mép vá»±c, chỉ cần sÆ¡ suất má»™t chút là nguy hiểm tá»›i tính mạng. Hai người phải thay nhau làm tài xế cho đỡ mỏi. Còn nhá»› khi chúng tôi ngược dốc lên được thôn Ma Sín Chải cÅ©ng là giữa trÆ°a hè nắng nhÆ° đổ lá»­a, mồ hôi nhá»… nhại, bụng sôi lên ùng ục vì Ä‘ói. Ở nÆ¡i heo hút, nhà dân thÆ°a thá»›t, không có má»™t quán bán hàng, vậy là hai anh em vừa tranh thủ phỏng vấn trưởng thôn để lấy thông tin, vừa ăn mấy quả mận xanh chua loét chấm muối á»›t cho đỡ Ä‘ói”.

Dù khó khăn là vậy nhÆ°ng “Ä‘i khổ, viết dá»…” thá»±c Ä‘úng trong trường hợp này. Chính ở các thôn, bản xa nhất ấy Ä‘ã giúp nhà báo Tuấn Ngọc và đồng nghiệp thá»±c hiện được loạt bài 4 kỳ ý nghÄ©a “Về nÆ¡i vắng dấu chân qua”. Từ Ä‘ó, giúp người đọc hình dung được ở nÆ¡i Ä‘ây Ä‘ã có những vùng đất mà hầu hết đều “3 không” (không đường ô tô, không Ä‘iện, không sóng Ä‘iện thoại) vá»›i những hình ảnh không thể nào quên. Để biết má»™t Phìn ChÆ° 3 tuy là thôn xa nhất huyện Si Ma Cai, nhÆ°ng cuá»™c sống người dân ấm no nhất xã Nàn Sín vì giáp sông Chảy, đất Ä‘ai màu mỡ; má»™t Nậm Lang B, đường Ä‘i gian nan, nhÆ°ng ấn tượng hÆ¡n cả là có những ngôi nhà gá»— to đẹp của đồng bào Dao đỏ. Hay đặc biệt là má»™t Mà Sa Phìn, ám ảnh nhất là những ngôi nhà xác xÆ¡ vì nghèo Ä‘ói, những đứa trẻ mồ côi, sá»± đối lập cùng kiệt giữa giàu và nghèo, cái thiện và cái ác, Æ°á»›c mÆ¡ đổi đời và sá»± tha hóa. Và cả má»™t Ma Sín Chải, địa hình chia cắt, nhà dân ở xa nhau, cuá»™c sống còn bá»™n bề gian khó vì còn tá»›i gần 100% há»™ nghèo.

“Tất cả những Ä‘iều mắt thấy, tai nghe giúp chúng tôi hiểu, cảm thông và chia sẻ vá»›i cuá»™c sống của đồng bào dân tá»™c thiểu số qua các tác phẩm, mang tá»›i bạn đọc cái nhìn cận cảnh về những miền đất xa xôi nhất của má»™t tỉnh vùng cao biên giá»›i” – nhà báo Tuấn Ngọc nhấn mạnh.

Thấu hiểu hÆ¡n sá»± hy sinh thầm lặng của các thầy, cô giáo

Nhà báo Tuấn Ngọc chia sẻ về Sa Pa không phải là về má»™t khu du lịch nổi tiếng trong nÆ°á»›c và trên thế giá»›i, nÆ¡i được mệnh danh là “thành phố trong sÆ°Æ¡ng”, chốn ăn chÆ¡i, nghỉ dưỡng của du khách và những người nhiều tiền. Anh đặc biệt nhắc đến câu chuyện của “thiên đường” du lịch ấy qua lăng kính của má»™t nhà báo mà bÆ°á»›c chân dường nhÆ° không biết mỏi. Cứ có cảm giác, phản xạ tá»± nhiên của nhà báo Tuấn Ngọc là tìm kiếm những nÆ¡i khó khăn nhất, xa xôi nhất chứ không dừng lại ở chốn Ä‘ông người. Những nÆ¡i mà các nhà báo khác Ä‘ã khai thác, Ä‘ã có nhiều người viết thường không hấp dẫn vá»›i anh. Vậy nên, anh tiếp tục cuá»™c hành trình của mình đến những thôn, bản xa xôi, cách trở, nÆ¡i gần nhÆ° cách biệt vá»›i thế giá»›i bên ngoài. Hai Ä‘iểm trường khó khăn nhất Sa Pa mà anh Ä‘ã đặt chân tá»›i khi Ä‘i làm báo là ở thôn Kim Ngan, xã Bản Khoang và thôn Dèn Thàng, xã Tả Van.

Anh kể lại: Khi cùng thầy giáo Trần Trung SÆ¡n, chuyên viên Phòng Giáo dục - Äào tạo Sa Pa xuất phát vào trường Tiểu học Bản Khoang, trời vẫn quang Ä‘ãng và há»­ng nắng, vậy mà lên đến trường học thì sÆ°Æ¡ng mù dày đặc và trời đổ mÆ°a, rét nhÆ° kim châm vào da thịt. CÆ¡n mÆ°a không tạnh mà kéo dài suốt Ä‘êm hôm ấy. Nhìn trời mÆ°a, sÆ°Æ¡ng mịt mùng, tôi lo lắng không biết có thể vào được Ä‘iểm trường xa nhất không vì nghe các thầy cô giáo nói đường trÆ¡n, phải vượt qua 5 con suối, nhiều Ä‘oạn sạt lở vô cùng nguy hiểm. Sáng sá»›m hôm sau, mặc dù trời vẫn mÆ°a không ngá»›t, nhÆ°ng thầy SÆ¡n cùng các thầy cô giáo ở trường vẫn quyết định Ä‘Æ°a tôi vào Kim Ngan, Sà Chải.

Gian nan không làm chùn bÆ°á»›c người làm báo, nhà báo Tuấn Ngọc vẫn tiếp tục chặng đường tác nghiệp vào Kim Ngan đầy ám ảnh, nhiều chá»— bị mÆ°a lÅ© làm cho sạt lở nghiêm trọng, có Ä‘oạn mặt đường chỉ bằng hai gang tay chênh vênh bên bờ vá»±c. Khi đến được Ä‘iểm trường, ai nấy đều bê bết bùn đất. NhÆ°ng mọi ná»—i nhọc nhằn dường nhÆ° được xua tan bởi: “Nhìn Ä‘iểm trường nằm trên sườn núi, má»™t góc bị giông lốc làm sập xuống, nhÆ°ng tiếng trẻ học bài vẫn vang lên đều đều, thấy tim mình nhÆ° thắt lại” – nhà báo Tuấn Ngọc kể. Anh còn kể thêm rằng, xúc Ä‘á»™ng hÆ¡n cả là bữa cÆ¡m trÆ°a ấm áp ở nhà cụ Chảo Duần Vạn, người được thầy cô gọi thân mật là bố Vạn và xÆ°ng là con, tình cảm cÅ©ng gần gÅ©i, thân mật nhÆ° trong má»™t gia Ä‘ình. Lúc Ä‘oàn về, bố Vạn lục tục vào bếp, rồi chạy ra dúi vào ba lô của thầy SÆ¡n má»™t con gà sấy trên gác bếp và má»™t chai mật ong để làm quà. Sau chuyến Ä‘i này, nhà báo Tuấn Ngọc Ä‘ã có bài viết “Gieo chữ ở xứ sÆ°Æ¡ng mù” đăng trên báo Lào Cai Ä‘úng dịp Ngày nhà giáo Việt Nam 20/11, nhÆ° má»™t lời tri ân đến các thầy cô giáo vùng cao.

CÅ©ng là chuyến Ä‘i đến Ä‘iểm trường vùng cao Sa Pa, nhÆ°ng lần Ä‘i vào thôn Dền Thàng, thôn xa nhất xã Tả Van, nằm trong vùng lõi Vườn quốc Gia Hoàng Liên thật Ä‘áng nhá»› đối vá»›i anh. Đây là chuyến tác nghiệp mà nhà báo Tuấn Ngọc không hề tính toán trÆ°á»›c. Bởi anh chỉ dá»± định viết má»™t bài nhỏ quảng bá về du lịch xã Tả Van, nhÆ°ng khi nghe các thầy, cô giáo ở Ä‘ây kể chuyện về cuá»™c sống khó khăn ở Ä‘iểm trường xa nhất, “máu nghề nghiệp” nổi lên, anh Ä‘ã quyết định phải vào Dền Thàng. Vượt qua chặng đường “Ä‘á nhảy” gian nan, ăn bữa cÆ¡m cùng mấy thầy cô giáo trẻ ở Ä‘iểm trường Séo Mý Tá»·, nhà báo Tuấn Ngọc tiếp tục hành trình.

“Tối Ä‘ó tôi ngủ ở Ä‘iểm trường Dền Thàng, được nghe các thầy, cô giáo trẻ kể những câu chuyện xúc Ä‘á»™ng về dạy học giữa mùa mÆ°a lÅ©. Ở Dền Thàng, Ä‘iện nÆ°á»›c yếu không xem được ti vi, tôi cÅ©ng không thể gọi Ä‘iện về cho vợ và con gái ở nhà vì không có sóng Ä‘iện thoại, nhÆ°ng Ä‘iều Ä‘ó giúp tôi thấu hiểu hÆ¡n sá»± hy sinh thầm lặng của các thầy, cô giáo nÆ¡i Ä‘ây, giúp tôi có thêm cảm xúc viết tác phẩm “Tiếng hát bên đỉnh Mua Cay Hồ” đăng trên báo Lào Cai cuối tuần” - nhà báo Tuấn Ngọc tâm sá»±. Sau hai chuyến Ä‘i Ä‘áng nhá»› này, gần má»™t năm sau, nhà báo Tuấn Ngọc có dịp gặp lại má»™t số thầy, cô giáo ở hai Ä‘iểm trường vùng cao. Điều làm anh vui hÆ¡n cả là các thầy cô giáo chia sẻ qua những bài viết trên báo Lào Cai, nhiều tổ chức, cá nhân, nhà hảo tâm Ä‘ã biết tá»›i và ủng há»™, chia sẻ về vật chất và tinh thần, giúp thầy trò nhà trường bá»›t Ä‘i khó khăn, vất vả.

Những chuyến hành trình đến vá»›i vùng cao tuy vất vả, nhÆ°ng vượt qua những thá»­ thách ấy, tác phẩm được bạn đọc quan tâm, Ä‘ã giúp nhà báo Tuấn Ngọc thêm vững vàng, “chân cứng Ä‘á mềm” trên hành trình nghề nghiệp.  Những tác phẩm viết lên bằng trái tim người cầm bút tận tụy, sẵn sàng đến mọi nÆ¡i khó khăn, xa xôi nhất để tác nghiệp thá»±c sá»± Ä‘áng quý, Ä‘áng trân trọng trong bối cảnh nghề nghiệp hiện thời ở “tâm bão” của công nghệ số.

Theo Hà Vân/Báo Nhà báo và Công luận